II SA/Rz 548/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami i odmowy wydania prawa jazdy - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. R. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami i odmowy wydania prawa jazdy. Następnie, wezwany do uiszczenia wpisu od niej w wysokości 200 zł wymieniony wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że utrzymuje się z pracy kierowcy, a zatem brak wydania mu uprawnień do kierowania pojazdami (czego dotyczy niniejsza sprawa) uniemożliwia mu wykonywanie tego rodzaju pracy, a to skutkuje z kolei, że jest w niedostatku. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje tylko z żoną, chociaż mieszka w domu o pow. 150 m.kw. także z synem, synową i wnuczką (3 lata). Żona skarżącego jest emerytką i uzyskuje z tego tytułu świadczenie w wysokości 800 zł. Z uwagi na trudną sytuację materialną zaciągają pożyczki u dzieci. Skarżący zaznaczył ponadto, że pozostaje w leczeniu. Jako stałe wydatki strona wskazała: wyżywienie – 600 zł, "opłaty" – 600 zł, "inne wydatki" – 350 zł, leczenie – 100 zł. Uznając, że dane przedstawione przez wnioskodawcę są niedostateczne do rozpoznania jego wniosku wezwano go do ich uzupełnienia poprzez wskazanie: średniej miesięcznej wysokości wydatków na utrzymanie domu, wyszczególnienie wydatków, które w łącznej kwocie 350 zł zostały ujęte we wniosku jako tzw. inne wydatki, wysokości wydatków na telefon i Internet, wskazanie posiadanych pojazdów mechanicznych i kosztów ich utrzymania, źródła pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika działającego imieniem strony już w postępowaniu administracyjnym. Wezwanie dotyczyło także przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony. Odbiór wezwania przez pełnomocnika wnioskodawcy miał miejsce w dniu 6 czerwca 2016 r. Do dnia rozstrzygania w przedmiocie niniejszego wniosku nie została udzielona na nie jakakolwiek odpowiedź (wyznaczony stronie siedmiodniowy termin upłynął z dniem 13 czerwca 2016 r.). Rozpoznając żądanie zważono, co następuje: Zasadniczo w postępowaniu sądowym to jego strony obowiązane są do ponoszenia związanych z nim kosztów, a wynika to z brzmienia art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". Istnieje jednak możliwość odstąpienia od powyższej reguły, ale tylko w razie zaistnienia określonych przez ustawodawcę sytuacji. Mianowicie, w art. 243 i nast. P.p.s.a. przewidziana została instytucja prawa pomocy, której celem jest wsparcie osób ubogich, nie mających dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, w którym biorą udział. W przypadku zwolnienia od kosztów sądowych (o co ubiega się skarżący), a zatem częściowego zakresu prawa pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.) ustawodawca przewidział, że przesłanką uzyskania takiego wsparcia jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Prawodawca wskazał też jednoznacznie w powołanym przepisie, że wykazanie przedmiotowej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy, który winien w tym celu dokładnie przedstawić swoją sytuację rodzinną i materialną. Z uwagi na fakt, że podane przez skarżącego informacje były niewystarczające do dokonania rzetelnej analizy jego możliwości płatniczych, wezwano go do ich uzupełnienia. Chodziło mianowicie o uzyskanie danych odnośnie do wysokości comiesięcznych wydatków strony celem porównania ich z uzyskiwanymi dochodami. Wezwanie dotyczyło również wskazania źródła pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika w związku z deklarowanym przez wnioskodawcę niedostatkiem. Potwierdzeniem sytuacji materialnej strony miały być także wyciągi z rachunków bankowych skarżącego i jego żony. Na powyższe wezwanie skarżący nie udzielił jednak jakiejkolwiek odpowiedzi. Tego rodzaju postawa nie może być premiowana przyznaniem prawa pomocy, którego okoliczności nie mogą budzić żadnych wątpliwości. Jak już wyżej zaznaczono, to ubiegający się o wsparcie Państwa winien udowodnić, że znajduje się w sytuacji kwalifikującej go do powyższego. Skoro zaś, pomimo wezwania do podania szczegółowych informacji na temat swoich możliwości finansowych, nie udziela ich, to musi liczyć się z odmownym załatwieniem jego wniosku. Powyższe nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym, w którym podkreśla się, że fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.01.2015 r. II OZ 58/15, publ.: http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro więc R. D. odmówił podjęcia z Sądem jakiejkolwiek współpracy przy wyjaśnianiu jego możliwości płatniczych, to brak było podstaw do uwzględnienia jego żądania. Dlatego też odmówiono zwolnienia go od kosztów sądowych, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.