II SA/Rz 550/26

16 czerwca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu 16 czerwca 2026 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi MC na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2026 r. nr [...] o odmowie skierowania na rehabilitację zawodową - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę Wnioskiem z 30 stycznia 2026 r. MC zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o rehabilitacje leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS. Pismem z [...] lutego 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował Skarżącego, że jest uprawniony do renty stałej z tytułu niezdolności do pracy, a zatem brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia zgłoszonego żądania. W skardze do Wojewódzkiego Sad Administracyjnego w Rzeszowie, MC wniósł o poddanie kontroli – jak podał – decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.", jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 Ppsa). W myśl art. 184 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że kognicja sądów administracyjnych została wyznaczona przepisami ustaw i aby sąd mógł rozpoznać merytorycznie skargę na zaskarżony akt (lub bezczynność), akt ten musi posiadać określone cechy, pozwalające na zakwalifikowanie go do katalogu aktów podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W obowiązującym systemie prawa istnieje bowiem domniemanie właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP). Co nie mniej istotne, sąd rozpoznając sprawę nie jest związany jedynie zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Jest natomiast związany wskazanym przez stronę skarżącą przedmiotem zaskarżenia. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim określone. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.) oraz na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że określony przez Skarżącego przedmiot zaskarżenia nie podlega kognicji sądu administracyjnego, co w konsekwencji obliguje Sąd do odrzucenia skargi. Jak wynika z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy, przedmiotem zaskarżenia Skarżący uczynił zawiadomienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie skierowania na rehabilitacje leczniczą w ramach prewencji rentowej. Zgodnie z art. 69 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 199 z późn. zm.), do zakresu działania Zakładu należy także prowadzenie prewencji rentowej, obejmującej rehabilitację leczniczą ubezpieczonych zagrożonych całkowitą lub częściową niezdolnością do pracy, osób uprawnionych do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, a także osób pobierających rentę okresową z tytułu niezdolności do pracy. Stosownie do art. 69 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, w ramach prewencji rentowej Zakład kieruje ubezpieczonych i osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1, do ośrodków rehabilitacyjnych. Procedurę poprzedzającą wydanie lub odmowę skierowania określono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kierowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na rehabilitację leczniczą oraz udzielania zamówień na usługi rehabilitacyjne (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 277). Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, lekarz orzecznik Zakładu orzeka o potrzebie rehabilitacji leczniczej osoby uprawnionej, której lekarz prowadzący leczenie sporządził wniosek o rehabilitację leczniczą. W myśl § 2 ust. 4 rozporządzenia, o wyniku rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, właściwa jednostka organizacyjna Zakładu zawiadamia na piśmie osobę uprawnioną. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o potrzebie rehabilitacji leczniczej, o którym mowa w § 2 i 3, stanowi podstawę do skierowania przez Zakład na rehabilitację leczniczą osoby uprawnionej. Stosownie zaś do § 5 ust. 2 rozporządzenia, właściwa terenowo jednostka organizacyjna Zakładu przesyła osobie uprawnionej zawiadomienie o skierowaniu przez Zakład na rehabilitację leczniczą. Wskazane wyżej regulacje prowadzą do konkluzji, że zaskarżone zawiadomienie, stanowiące informację o sposobie załatwienia wniosku Skarżącego, nie należy do żadnej z form działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. Nie jest ono również innym niż określone w pkt 1-3 aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej to wyłącznie takie, które skierowane są do zindywidualizowanego adresata znajdującego się w konkretnej sytuacji, odnosząc się do uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa i tym samym w sposób prawnie wiążący wpływając na sytuację prawną określonego podmiotu bądź przez to, że same tę sytuację wyznaczają, bądź przez to, że wywołują określony skutek prawny, jaki obowiązujące prawo wiąże z danym aktem lub czynnością. Zawiadomienie stanowi jedynie czynność informującą Skarżącego o odmowie skierowania na rehabilitację. Nie nakłada ono na Skarżącego jakichkolwiek obowiązków, ani nie modyfikuje jego sytuacji prawnej. Co również istotne, oceny Sądu nie może zmienić aktualna treść art. 69 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bowiem przepis ten został wprowadzony 13 kwietnia 2026 r. i nie miał zastosowania do wniosku Skarżącego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.