II SA/Rz 559/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego -skargę oddala- II SA/Rz 559/13 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi J. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO lub Kolegium) z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: SKO decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., o nr [...], uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania J. W. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką I. W. Matka J. W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. O skasowaniu decyzji organu pierwszej instancji zadecydował fakt nie przeprowadzenia przez ten organ rodzinnego wywiadu środowiskowego. Według SKO obowiązkiem Wójta było przeprowadzenie tego wywiadu w celu zweryfikowania okoliczności związanych ze stosowaniem art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] ponownie odmówił J. W. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką I. W., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wójt ustalił, że Z. W., D. Ł., J. W. i S. W. są osobami, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki I. W. w linii prostej. Synowie Z. i S. oraz córka D. z uwagi na ich miejsce zamieszkania nie są w stanie opiekować się matką. Natomiast J. W. oświadczył, że chętnie podejmie się opieki nad chorą matką, gdyż i tak nie posiada stałego zatrudnienia. Organ pierwszej instancji kierując się treścią przeprowadzonego z udziałem wnioskodawcy rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalił, że J. W. zamieszkuje razem z matką, a ich dochód stanowi emerytura I. W. w wysokości 9456, 30 zł, dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 1415, 08 zł, co daje na jednego członka rodziny kwotę 452, 97 zł. Przed złożeniem wniosku J. W. nie pracował zawodowo, jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Ostatnie jego zatrudnienie miało miejsce do 12 października 2012 r., zaś niepełnosprawność I. W. datuje się od 4 grudnia 2012 r. Wójt odmowę przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uzasadnił tym, że J. W. nie rezygnuje z zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej aby opiekować się matką. W sytuacji gdy osoba ubiegająca się o zasiłek nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, to nie przysługuje jej specjalny zasiłek opiekuńczy. W odwołaniu od decyzji J. W. szczegółowo przedstawił swoją sytuację materialną. W jego ocenie przysługuje mu specjalny zasiłek opiekuńczy nad matką, gdyż sprawuje nad nią opiekę. SKO po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. przytoczyło ustalenia organu I instancji dotyczące sytuacji rodzinnej i materialnej J. W. Wyjaśniło też, że przedmiotowe świadczenie może być przyznane osobie która rezygnuje z zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W związku z tym istotne jest ustalenie organu w zakresie rezygnacji z zatrudnienia osoby ubiegającej się o taką pomoc. Tylko w stosunku do osoby pracującej można mówić o rezygnacji zatrudnienia w rozumieniu art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z oświadczenia J. W. z dnia 7 marca 2013 r. wynika, "że w miesiącu lutym 2013 r. nie pracował i nie osiągnął żadnych dochodów, z powodu braku pracy i stanu zdrowia matki". Zatem nie zrezygnował z zatrudnienia w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Kolegium w zakończeniu swej decyzji stwierdziło, że organ I instancji dokonał właściwej wykładni art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. J. W. w skardze na tę decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, ewentualnie o ich zmianę - nie podając w tym zakresie kierunku weryfikacji. Skarżący przedstawił swoją sytuację materialną jako dłużnika alimentacyjnego. Wyjaśnił, że nie miał pracy, ma zadłużenia alimentacyjne i cały czas pozostaje na utrzymaniu matki. Przedstawił stan zdrowia swojej matki i wynikającą z tego potrzebę opieki nad nią. Podniósł, że z uwagi na sprawowaną opiekę nie może podjąć pracy. Wyraził rozgoryczenie wynikające ze swojej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga J. W. okazała się bezzasadna, co obliguje Sąd do jej oddalenia. Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o\ postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarżący J. W. ubiegał się przed Wójtem Gminy [...] o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Innymi słowy, strona żądała aby organy zastosowały wobec niej w sposób pozytywny normę art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 139, poz. 992 ze zm.; zwana dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych). Przepisy o specjalnym zasiłku opiekuńczym weszły w życie w dniu 1 stycznia 2013 r. W świetle tych regulacji specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. — Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z zastosowanej względem skarżącego regulacji wynika jednoznacznie, że o przyznanie świadczenia może skutecznie ubiegać się wyłącznie ten kto rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rezygnacja, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to sytuacja w której wnioskodawca z własnej woli zaprzestaje wykonywania czynności zarobkowych wymienionych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinny. Definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wyraża art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie zakończenie stosunku prawnego zatrudnienia lub innej stanu pracy zarobkowej winno być podyktowana zamiarem sprawowania opieki nad osobą związaną z rezygnującym węzłem obowiązku alimentacyjnego, i której stan zdrowia bezwzględnie wymaga opieki. Dodatkowe warunki nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego wiążą się koniecznością wykazania kryterium dochodowego, a wynikają z art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Natomiast negatywne przesłanki przyznania tej postaci świadczenia definiuje art. 16a ust. 8 w/w ustawy. Nie ulega wątpliwości, iż prawa skarżącego nie zostały naruszone przez orzekające organy albowiem osoba ta nie rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej. Nie stanowi sporu pomiędzy stronami, że skarżący nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą. J. W. również nie wykonuje pracy i nie świadczy usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. Dlatego też osoba ta obiektywnie nie może zrezygnować z działań zarobkowych odpowiadających treści art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Sądu z uwagi na przyjętą konstrukcję powyższej regulacji, przyczyny które stanowiły o utracie statusu osoby bezrobotnej przez J. W. wskazane w treści decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej nie są okolicznościami świadczącymi o rezygnacji z zatrudnienia. Rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie jest tym samym co niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rezygnowanie może bowiem dotyczyć nawiązanych i trwających stosunków prawnych a nie stosunków, które mogą powstać na skutek oświadczenia woli wnioskującego o prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Trudna sytuacja materialna rodziny skarżącego, choć niewątpliwa, to nie może przekonywać do przyznania wnioskowanego świadczenia albowiem zależy ono od ściśle określonych warunków, które względem sytuacji strony nie zostały spełnione. Dlatego zaskarżona decyzja SKO, jakkolwiek w mniemaniu strony nielegalna, nie narusza obowiązującego prawa. Sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę nie doszukał się innych niż przytoczone w jej treści naruszeń przepisów prawa, mogących skutkować skasowaniem decyzji SKO oraz organu pierwszej instancji. Opisane wyżej motywy zadecydowały o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.