II SA/Rz 563/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi L. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 25 lutego 2025 r. nr SKO.4111.49.288.2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę - II SA/Rz 563/25 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 4 listopada 2024 r. nr GOPS.5222.1.56/4/2019/2020/2021 Wójt Gminy [...] uchylił w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 18 lutego 2020 r. nr SKO.4111.68.211.2020 przyznającej L.F. (dalej: "skarżący") prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną. Przesyłka zawierająca ww. decyzję z uwagi na nieobecność adresata została dwukrotnie awizowana w dniach 7 i 15 listopada 2024 r. Po upływie 14 dni przesyłkę zwrócono nadawcy. Fikcja doręczenia wystąpiła 21 listopada 2024 r. Skarżący 4 lutego 2025 r. złożył odwołanie od wyżej opisanej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania. We wniosku wyjaśnił, że nie ma skrzynki pocztowej, wiatr mógł porwać awizo. W dacie prawdopodobnego doręczenia przysyłki żona ciężko chorowała, była hospitalizowana w [....]. Skarżący przedłożył kartę informacyjną z leczenia szpitalnego. Wyjaśnił, że nie ma samochodu, aby dojechać do lekarzy, apteki czy zrobić zakupy musi poruszać się autobusami. Decyzję odebrał osobiście 30 stycznia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "SKO", "Kolegium"), działając na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1, art. 58 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - zwanej dalej: "k.p.a."), postanowieniem z 25 lutego 2025 r. nr SKO.4111.49.288.2025 odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z 4 listopada 2024 r. SKO wyjaśniło, że w sprawie bezsporne jest, że decyzja Wójta z 4 listopada 2024 r. nie została fizycznie doręczona skarżącemu, mimo podjętych prób pocztowego doręczenia w dniach 7 listopada i 15 listopada 2024 r. Po bezskutecznym upływie 14 dni przesyłka 22 listopada 2024 r. została zwrócona nadawcy, ze skutkiem doręczenia na dzień 21 listopada 2024 r. Ostatnim dniem do skutecznego złożenia odwołania był 5 grudnia 2024 r. (czwartek). Skarżący o wydaniu decyzji dowiedział się 30 stycznia 2025 r., otrzymując egzemplarz decyzji w siedzibie MOPS. Kolegium wskazało, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dowołania został złożony 4 lutego 2025 r. a zatem zachowany został 7-dniowy termin na złożenie wniosku po ustaniu przyczyny uchybienia terminu. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku Kolegium uznało, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Nie wykazał, że wystąpiła jakakolwiek niezależna od niego przyczyna w niedochowaniu terminu. Choroba żony i jej hospitalizacja od dnia 11 grudnia 2024 r. nie ma znaczenia w kontekście uchybienia terminu. Fakt ten miał miejsce po upływie terminu do złożenia skutecznego odwołania przez stronę. Zdaniem Kolegium brak wyposażenia posesji w należyte, wymagane urządzenia pocztowe co umożliwiło ewentualne porwanie pocztowego awiza przez wiatr, świadczy o niedbalstwie strony. Reasumując Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu w złożeniu odwołania było niezawinione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie L.F. nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem i zwrócił się o jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnił, że z przyczyn obiektywnych i niezawinionych nie mógł dochować terminu. Jest jedynym opiekunem ciężko chorej żony, która od lat jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, jest osobą leżącą, wymaga całodobowej opieki. W terminie do wniesienia odwołania żona źle się czuła, miała gorączkę. Musiał udać się pieszo (nie ma samochodu) do apteki oddalonej o ok. 7,5 km od G. Brak jest komunikacji miejskiej. Zajmuje mu to kilka godzin, gdyż po wypadku chodzi o kuli. Wyjaśnił, że miał skrzynkę pocztową, która została zniszczona, dlatego nie było awiza pocztowego. Wobec tego, że opóźnienie do złożenia odwołania nie było nadmierne, jest niewielkie, wnosi o przywrócenie terminu. W ocenie skarżącego wskazane fakty i zasady współżycia społecznego przemawiają za przywróceniem terminu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie powyższych wad i uchybień nie zawiera a zatem skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Podstawę prawną kontrolowanego postanowienia SKO w Krośnie z 25 lutego 2025 r. wydanego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu stanowił art. 58 k.p.a. W myśl tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić tylko w przypadku, gdy łącznie spełnione zostaną wskazane wyżej przesłanki. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy powodem odmowy przywrócenia terminu w rozpoznawanej sprawie był brak uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. W sprawie bezsporne jest, co prawidłowo ustaliło Kolegium, że decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 4 listopada 2024 r. nie została fizycznie doręczona skarżącemu, mimo podjętych prób pocztowego doręczenia w dniach 7 listopada i 15 listopada 2024 r. Po bezskutecznym upływie 14 dni przesyłka 22 listopada 2024 r. została zwrócona nadawcy, ze skutkiem doręczenia na dzień 21 listopada 2024 r. Ostatnim dniem do skutecznego złożenia odwołania był 5 grudnia 2024 r. (czwartek). Skarżący o wydaniu decyzji dowiedział się 30 stycznia 2025 r., otrzymując egzemplarz decyzji w siedzibie MOPS, zaś wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania złożył 4 lutego 2025 r. Prawidłowo zatem Kolegium uznało, że skarżący dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W dniu 30 stycznia 2025 r. decyzję organu I instancji odebrał on "osobiście" w siedzibie MOPS w [....]. Przed upływem siedmiu dni tj. 4 lutego 2025 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący złożył również odwołanie od ww. decyzji a zatem dokonał czynności, której termin został przekroczony. Za przyczynę uchybienia terminu w złożeniu odwołania uznał brak "awiza". Jak wyjaśnił nie ma skrzynki pocztowej a "awizo" mogło zostać porwane przez wiatr (w złożonej skardze wskazał na okoliczność zniszczenia skrzynki pocztowej). Ponadto wyjaśnił, że w dacie prawdopodobnego doręczenia decyzji jego żona chorowała, była hospitalizowana w szpitalu w [...]. Na tę okoliczność przedłożył kartę informacyjną z leczenia szpitalnego, z której wynika, że żona skarżącego została przyjęta do szpitala dnia 11 grudnia 2024 r. Wyjaśnił także, że nie ma samochodu, porusza się autobusami. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może zostać zastosowana jedynie w przypadku, gdy strona zaprezentowaną argumentacją – popartą stosownymi dokumentami - uprawdopodobni brak swojej winy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić w sytuacji, gdy strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody w dochowaniu terminu, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, której można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć zatem charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Jak wynika z analizy nadesłanych akt administracyjnych sprawy decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu z zastosowaniem instytucji tzw. doręczenia zastępczego, wskazanej w art. 44 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a.: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zgodnie natomiast z 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Przepis art. 44 § 3 k.p.a. stanowi natomiast, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). Warunkiem przyjęcia fikcji prawnej, którą jest doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że wyżej wskazane przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Takim dowodem jest przesyłka zwrotna (zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z kopertą, w której umieszczono przesyłkę adresowaną do strony), która musi zawierać pełną informację, że adresat został zawiadomiony o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej, zgodnie z art. 44 § 3 k.p.a. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się koperta wraz ze zwrotnym potwierdzenie odbioru, prawidłowo wypełnionym, opieczętowanym i podpisanym przez doręczyciela. Z adnotacji poczynionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji wynika, że została pozostawiona w placówce pocztowej [...], o czym w dniu 7 listopada 2024 r. umieszczono zawiadomienie w drzwiach adresata. Placówka pocztowa w dniu 15 listopada 2024 r. powtórnie awizowała ww. przesyłkę. Po dwukrotnym awizowaniu przesyłki nastąpił jej zwrot do nadawcy 22 listopada 2024 r., z adnotacją "nie podjęto w terminie". Z opisu zamieszczonego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynikają okoliczności wymagane przez przepis art. 44 k.p.a. tj. że z powodu niemożności doręczenia przesyłki adresatowi, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata we wskazanym urzędzie pocztowym, a zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki umieszczono w drzwiach adresata. Zdaniem Sądu analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie pozwala na aprobatę stanowiska SKO o skutecznym doręczeniu przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji z dniem 21 listopada 2024 r., w trybie art. 44 k.p.a. Prawidłowe jest także stanowisko organu odwoławczego, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Twierdzenia skarżącego o nieotrzymaniu "awiza’ i barku skrzynki pocztowej są niewystarczające do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Sąd podziela pogląd, że za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznany jedynie powołany przez stronę fakt, że nie odebrała ona dwukrotnie awizowanej przesyłki, ponieważ w skrzynce oddawczej nie było "awiza". Stwierdzenie, że "awiza" nie było w skrzynce może być uznane jedynie za przypuszczenie. Natomiast, aby przyznać mu charakter faktu, adresat przesyłki musi uprawdopodobnić, że tak było rzeczywiście. Samo twierdzenie o braku "awiza" nie stanowi dostatecznej podstawy do zakwestionowania informacji wskazanych w treści dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru (por. postanowienie NSA z 27 września 2012 r. sygn. I FZ 292/12; wyrok NSA z 29 maja 2025 r. sygn.. II GSK 1872/24; wyrok WSA w Warszawie z 13 sierpnia 2019 r. sygn. VII SA/Wa 492/19; postanowienie WSA w Krakowie z 31 lipca 2023 r. sygn. III SA/Kr 847/23). Przywrócenie terminu tylko na podstawie twierdzenia, że "awiza" nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki przez podwójne awizowanie zwykłym oświadczeniem, że "awizo" nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. Sąd wyjaśnia także, że nawet jeśli pozostawione przez doręczyciela "awizo" zaginęło, to i tak odpowiedzialność za zabezpieczenie odbiorczej skrzynki pocztowej przed tego rodzaju przypadkami spoczywa na właścicielu (posiadaczu, użytkowniku) nieruchomości, co jednoznacznie wynika z treści art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2025 r., poz. 366 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem właściciel lub współwłaściciele: 1) nieruchomości gruntowych, na których znajduje się budynek mieszkalny, 2) budynku mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość - są obowiązani umieścić oddawczą skrzynkę pocztową spełniającą wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 5. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu obowiązek, o którym mowa w ust. 1, jest realizowany: 1) w budynkach jednorodzinnych - przez umieszczenie oddawczej skrzynki pocztowej przed drzwiami wejściowymi do budynku lub w ogólnie dostępnej części nieruchomości; 2) w budynkach wielorodzinnych, w których wyodrębnione są co najmniej 3 lokale - przez umieszczenie w ogólnie dostępnej części nieruchomości zestawu oddawczych skrzynek pocztowych w liczbie odpowiadającej liczbie samodzielnych lokali mieszkalnych oraz lokali o innym przeznaczeniu, jeżeli posiadają osobny adres. Z powyższego wynika zatem, że zasadą jest pozostawienie zawiadomienia o przesyłce w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, bowiem na właścicielach nieruchomości gruntowych ciąży obowiązek jej umieszczenia w dostępnej części posesji. W przypadku braku takiej skrzynki "awizo" pozostawiane jest w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W rozpoznawanej sprawie pozostawiono go w drzwiach adresata, nie jest też kwestionowany adres, pod jaki została skierowana przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji. Zatem to sam skarżący nie dopełniając obowiązku umieszczenia skrzynki odbiorczej dopuścił się niedbalstwa i swoim zaniechaniem przyczynił się do możliwości zaginięcia "awiza". Słusznie także uznał organ odwoławczy, że choroba żony skarżącego i okoliczność jej hospitalizacji, pozostaje bez wpływu na okoliczność uchybienia terminu do złożenia odwołania. Z przedłożonej karty informacyjnej wynika, że żona skarżącego została przyjęta do szpitala w [...] 11 grudnia 2024 r. Nastąpiło to zatem już po upływie terminu do złożenia skutecznego odwołania. W okolicznościach sprawy termin ten upływał z dniem 5 grudnia 2024 r. Argumentacja skarżącego dotycząca choroby żony i konieczności sprawowania nad nią opieki w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania (w okresie od 22 listopada 2024 r. do 5 grudnia 2024 r.) nie zostały w żadne sposób uprawdopodobnione. Skarżący nie przedłożył na tę okoliczność żadnej dokumentacji medycznej. Ponadto nie wykazał, że przy nadaniu odwołania nie mógł się wyręczyć inną osobą. Mając powyższe na uwadze należało, w ocenie Sądu, podzielić stanowisko organu, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie została spełniona przesłanka zakreślona w art. 58 § 1 k.p.a., uzasadniająca przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, przy zachowaniu z jego strony należytej staranności. Z tego też względu Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli jej przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.