II SA/Rz 57/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 18 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] z uwagi na nieusunięcie jej braków formalnych tj. nadesłania jej odpisów. Następnie wnioskiem z dnia 31 maja 2010 r. (data wpływu do tut. Sądu), złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010r., sygn. akt II SA/Rz 57/10, wydanym przez referendarza sądowego odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe postanowienie, w zakreślonym terminie J. S. złożył sprzeciw. Z uwagi na nieczytelne sporządzenie pism skierowanych do Sądu przez skarżącego można było odczytać jedynie, że wnosi on sprzeciw od postanowienia z dnia 21.06.2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wniosek J. S. o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Sprzeciw został wniesiony z zachowaniem terminu, o jakim mowa w art. art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. Stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy zaznaczyć, iż przedmiotowy wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m. in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja zwolnienia od kosztów jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. z której wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim szczególnym przepisem jest m.in. art. 246 P.p.s.a. Należy podkreślić, iż prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest instytucją szczególną, mogącą mieć zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli – (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek –"Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a inicjatywa dowodowa, zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy "leży" po stronie wnioskodawcy. Strona ubiegająca się o nie, obowiązana jest wykazać, że nie tylko nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także nie ma ich mimo podjęcia wszelkich "kroków" zmierzających do ich zdobycia. W niniejszej sprawie złożony przez J. S. wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Sąd uznał, iż zgromadzone informacje nie potwierdzają spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie, a sam wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący, że spełnia wymogi pozwalające na skorzystanie z prawa pomocy. Na podstawie złożonego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, a także dokumentów i oświadczeń zawartych zgromadzonych w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 457/10 Sąd ustalił, że skarżący zamieszkuje samotnie, posiadany przez niego majątek obejmuje dom oraz nieruchomość rolną o pow. 90 a, nie ma innych wartościowych składników majątku. Wysokość pobieranej przez niego renty to ok. 930 zł. netto (1100 brutto). Na zakup żywności przeznacza 600 zł, zaś opłaty za prąd wynoszą ok. 100 zł/m-c. Na podstawie treści oświadczenia skarżącego złożonego do protokołu rozprawy z dnia 3 marca 2010 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 856/09 ustalono, iż J. S. w dniu 14 stycznia 2010 r. nabył od Agencji Nieruchomości Rolnych w drodze przetargu, nieruchomość rolną o pow. 0,26 ha za kwotę 2120 zł. Analiza powyższych informacji, nie uprawnia do stwierdzenia złej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, że spełnia wymogi pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia od kosztów sądowych. Możliwość poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych wiąże się z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych (żywność, lekarstwa, niezbędne opłaty), a te na bieżąco są zaspokajane. Sąd uznał, iż J. S. jest w stanie wygospodarować niezbędne środki finansowe, (na obecnym etapie postępowania obejmą one wpis od skargi kasacyjnej – 250 zł i wydatki związane z ustanowieniem adwokata lub radcy prawnego do jej sporządzenia). Tym bardziej, iż w innych sprawach tj. w sprawie o sygn. II SA/Rz 190/10 i II SA/Rz 405/10 J. S. uiścił wpisy sądowe od skarg (2 x 100 zł). Nadto Sad zauważa, iż zwolnienie skarżącego w całości z kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 190/10 (postanowienie z dnia 2.06.2010 r.), pozwoli skarżącemu na wygospodarowanie środków finansowych na potrzeby niniejszego postępowania. Fakt nabycia nieruchomości rolnej świadczy również o potencjalnej możliwości jej zagospodarowania, a tym samym możliwości uzyskania dodatkowych dochodów i pożytków. Jak wyżej wspomniano instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, ma służyć najuboższym to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). J. S. nie wykazał także, iż jego sytuacja jest wyjątkowa i uzasadnia ustanowienie profesjonalnej pomocy prawnej. Wynagrodzenie pełnomocnika, co do zasady ustalają same umawiające się strony, stąd każdy, kto ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata winien wykazać, że spełnienie żądań finansowych wybranego pełnomocnika przekracza jego możliwości płatnicze i z tej przyczyny konieczne jest przyznanie prawa pomocy. J. S. w złożonym wniosku powyższych okoliczności nie wykazał. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.