II SA/Rz 57/10

Dnia 13 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części, a w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów oddalić; II. ustanowić na rzecz skarżącego adwokata. Postanowieniem z dnia 18 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] z uwagi na nieusunięcie jej braków formalnych tj. nadesłania jej odpisów. Następnie wnioskiem z dnia 31 maja 2010 r. (data wpływu do tut. Sądu), złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010r., sygn. akt II SA/Rz 57/10, wydanym przez referendarza sądowego odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe postanowienie, w zakreślonym terminie J. S. złożył sprzeciw. Następnie postanowieniem z dnia 6 lipca 2010 r., sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. W otwartym do wniesienia środka zaskarżenia terminie, skarżący złożył zażalenie. Po jego rozpoznaniu Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22.09.2010 r., sygn. akt II OZ 902/10 uchylił zaskarżone postanowienie. W jego uzasadnieniu zalecił, by przed rozpoznanie wniosku Sąd wezwał wnioskodawcę, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a., do nadesłania dodatkowych dokumentów. Pismem z dnia 27 października 2010 r., działając na podstawie art. 255 P.p.s.a. WSA w Rzeszowie wezwał J. S. do nadesłania w czytelnej formie do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego aktualnej sytuacji majątkowej oraz uzyskiwanych dochodów poprzez: - wskazanie jaki jest aktualny dochód osiągany w ciągu miesiąca; - wskazanie średniej wysokości wydatków przeznaczanych w ciągu miesiąca na utrzymanie siebie (m.in. zakup żywności, leków, bieżące wydatki) oraz zajmowanego domu (opłaty); - wskazanie czy korzysta z jakiejkolwiek pomocy finansowej państwa, instytucji, bądź innej formy finansowego wsparcia (jeżeli tak to w jakiej formie i wysokości) oraz - przedłożenie wyciągów z operacji z posiadanych rachunków bankowych przez wnioskodawcę za okres od 1 sierpnia 2010 r. do czasu wykonania wezwania. J. S. odebrał ww. wezwanie w dniu 28 października 2010 r., jednakże go nie wykonał, pomimo upływu zakreślonego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu, tj. gdy nie został on odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy zaznaczyć, iż w niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 i 3 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem wprowadzenia przez ustawodawcę instytucji prawa pomocy, jest zapewnienie podmiotom, które znajdują się w ciężkiej sytuacji materialnej, dostępu do sądu, w przypadku gdy nie są w stanie partycypować w jakichkolwiek kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez te podmioty skargi. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym musi odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przedmiotowej sprawie Sąd, biorąc pod uwagę sytuację materialną i życiową wnioskodawcy, oraz związanie na podstawie art. 190 P.p.s.a. oceną prawa wyrażoną w orzeczeniu NSA z dnia 22.09.2010 r., sygn. akt II OZ 902/10, uznał złożony przez niego wniosek za częściowo zasadny, uzasadniający przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w ½ części oraz ustanowienie adwokata. Zaznaczenia wymaga, iż ze względu na niewykonanie przez wnioskodawcę wezwania z dnia 27.10.2010 r. i nie nadesłania dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym Sąd oparł się na informacjach zawartych w formularzu PPF i pismach procesowych. Z informacji tych wynika, iż wnioskodawca zamieszkuje samotnie, posiadany przez niego majątek obejmuje dom oraz nieruchomość rolną o pow. 90 a, nie ma innych wartościowych składników majątku. Wysokość pobieranej przez niego renty to ok. 1050 zł. Na zakup żywności przeznacza 600 zł, zaś opłaty za prąd wynoszą ok. 100 zł/m-c. Podkreślić także należy, iż dokonując oceny ww. wniosku Sąd wziął pod uwagę argumenty zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2010 r. W tym celu tut. Sąd zwrócił się do J. S. do złożenia dodatkowego oświadczenia obrazującego aktualną sytuację majątkową oraz dochodową. Skarżący nie zastosował się do wezwania i nie nadesłał stosownego oświadczenia. Inicjatywa dowodowa, zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy "leży" po stronie wnioskodawcy. Strona ubiegająca się o nie, obowiązana jest wykazać, że nie tylko nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także nie ma ich mimo podjęcia wszelkich "kroków" zmierzających do ich zdobycia. Zawarte w oświadczeniach informacje są niepełne oraz niepozwalające na ocenę aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Brak aktualnych danych uniemożliwia Sądowi rozważenie możliwości przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 31.12.2004 r., sygn. GZ 146/2004 - publ. LexPolonica nr 375745). Wynika z tego, iż to na J. S. spoczywał obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. To w jego interesie było przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku. Podkreślenia wymaga, że Sąd nie może działać w tym zakresie z urzędu. Ocena Sądu dokonana na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej J. S. wskazuje, że nie posiada on dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie. Zatem uznać należy, że przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w ½ części oraz ustanowienia adwokata, będzie wystarczającą formą pomocy ze strony Skarbu Państwa i uchroni stronę od poniesienia szkody wskutek swoich zaniedbań. Raz jeszcze podkreślić należy, że brak współdziałania wnioskodawcy w zakresie wykazania aktualnej sytuacji majątkowej uniemożliwił Sądowi ocenę czy w sprawie zachodzą przesłanki pozwalające na przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zaznaczenia wymaga także fakt, iż w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 190/10 J. S. został zwolniony w całości od kosztów sądowych i ustanowiono mu adwokata, pozwoli to zatem skarżącemu na wygospodarowanie ewentualnych środków finansowych na potrzeby niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.