II SA/Rz 575/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Zięba-Drymajło po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie -skargę oddala- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) po rozpoznaniu odwołania E. P. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie utrzymało ją w mocy, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ze zm.), określanej następnie jako "u.k.p.". Wymienioną wyżej decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Prezydent Miasta [...] skierował E. P. na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w związku z uzasadnionymi zastrzeżeniami co do stanu zdrowia kierowcy. Odwołanie od tego rozstrzygnięcia złożył E. P., wnosząc o jego uchylenie w całości. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. przez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie na podstawie istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia w sytuacji, gdy nie uległ on zmianie na przestrzeni ostatnich lat przez co nie stwarza podejrzenia uniemożliwienia kierowania mu pojazdami mechanicznymi. Odwołanie zarzucało także naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tzn. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., polegające na nie podjęciu przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem jego słusznego interesu oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zwłaszcza oparcie decyzji jedynie na badaniu przeprowadzonym w innym postępowaniu tj. przed Prokuraturą Rejonową w [...]. Składający odwołanie podkreślił, że do skierowania na badanie lekarskie nie wystarczą same tylko wątpliwości, że kierujący ze względu na stan zdrowia nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Ustalone przez organ okoliczności muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym i powinny być one zweryfikowane podczas badania lekarskiego. W przedmiotowej sprawie nie zostało tymczasem wykazane, że tego rodzaju okoliczności zachodzą. Odwołujący się podkreślił, że nigdy nie został zatrzymany podczas prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości. Stwierdzona zaś u niego ociężałość umysłowa nie uzasadnia ograniczenia prawa do posiadania prawa jazdy. Podkreślił, że skierowanie kierowcy na badanie lekarskie w związku z zawiadomieniem właściwego organu o stanie zdrowia kierowcy nie może być automatycznie skutkiem tego zawiadomienia. Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] marca 2016 r. SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., starosta wydaje decyzję o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Stosownie zaś do art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega m. in. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Badanie to przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez starostę w drodze decyzji administracyjnej (art. 75 ust. 2 pkt 2 u.k.p.). Organ podkreślił, że przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie może więc zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W ocenie SKO, Prezydent Miasta [...] słusznie uznał, że bezpieczeństwo na drogach publicznych jest wartością, która powinna podlegać dalej idącej ochronie niż interes odwołującego się polegający na chęci uniknięcia dodatkowych, zbędnych jego zdaniem czynności w postaci poddania się badaniu lekarskiemu. W rozpoznawanej sprawie informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia E. P. powzięta została na podstawie wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej dla miasta [...] z dnia 28 grudnia 2015 r. wskazującego na opinię sądowo-psychiatryczno-psychologiczną z dnia 12 października 2015 r., uzyskaną w związku z prowadzoną przez wymienioną jednostkę sprawą o czyn z art. 207 § 1 Kodeksu karnego. Opinia ta wskazuje na wykrycie u E. P. choroby alkoholowej i ociężałości umysłowej. Decyzja kierująca na badanie nie przesądza o istnieniu przeciwskazań do prowadzeniu pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy, a służy tylko wyjaśnieniu istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. Celem badania jest zatem weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości. E. P. nie zgodził się z treścią tej decyzji i zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie: - art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. przez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie na podstawie istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia w sytuacji, gdy nie uległ on zmianie na przestrzeni ostatnich lat przez co nie stwarza podejrzenia uniemożliwienia kierowania mu pojazdami mechanicznymi, - art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. polegające na nie podjęciu przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem jego słusznego interesu oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zwłaszcza oparcie decyzji jedynie na badaniu przeprowadzonym w innym postępowaniu tj. przed Prokuraturą Rejonową w [...]. W ocenie skarżącego, powołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opinia biegłego lekarza z zakresu psychiatrii, sporządzona na podstawie jednorazowego badania, jest niewystarczającym argumentem do przyjęcia oceny, że zachodzą uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, mogące stanowić podstawę skierowania na badanie lekarskie. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna stanowi jeden z przejawów działalności organów administracji publicznej, podlegający kontroli sądu administracyjnego. Kontrola ta odbywa się przy uwzględnieniu kryterium zgodności z prawem, na co wskazuje brzmienie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066). Stwierdzenie nieważności czy też uchylenie objętej skargą decyzji (a z uwagi na brzmienie art. 135 P.p.s.a. również i rozstrzygnięcia ją poprzedzającego) możliwe jest tylko w razie stwierdzenia poważnych uchybień czy to w zakresie naruszenia prawa materialnego czy procesowego, określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Brak zaistnienia takich naruszeń skutkuje z kolei koniecznością oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu stanowiła decyzja SKO z dnia [...] marca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. o skierowaniu E. P. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawę materialnoprawną powyższych rozstrzygnięć stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., wedle którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z powołanych unormowań prawnych nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na przedmiotowe badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne. Oznacza to, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym badanym przypadku zastrzeżenia są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołany art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. Przy interpretacji powyższej przesłanki należy mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, a więc zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Należy więc pamiętać, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7.09.2016 r. I OSK 1051/16, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się pewnych obiektywnych okoliczności faktycznych, którym trudno jest z góry zaprzeczyć jako mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu bez dodatkowej, medycznej weryfikacji stanu zdrowia kierowcy. Przy czym wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest prawdopodobieństwo w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to równocześnie, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy prawa jazdy. Jego celem jest natomiast wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Powyższe może zaś prowadzić bądź do stwierdzenia istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwskazania nie występują. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości przez uprawniony personel medyczny. W niniejszej sprawie okolicznością potwierdzającą istnienie poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia E. P. jest załączona do wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej dla Miasta [...] opinia sądowa psychiatryczno-psychologiczna, sporządzona w związku z prowadzonym wobec wymienionego postępowaniem karnym, stwierdzająca u badanego chorobę alkoholową i ociężałość umysłową i sugerująca podjęcie terapii uzależnienia od alkoholu w warunkach ambulatoryjnych. W ocenie Sądu, słusznie rozpoznające sprawę organy uznały, że powyższe schorzenia powodują istotne zastrzeżenia co do stanu zdrowia E. P. jako kierowcy, bowiem z pewnością mogą mieć one wpływ na samopoczucie psychiczne czy emocjonalne, jak też sprawność ruchową czy intelektualną, co mogłoby mieć z kolei przełożenie na spowodowanie niebezpiecznej sytuacji w ruchu drogowym. Poza tym, pochodzenie przedmiotowej informacji od lekarza specjalisty z zakresu psychiatrii oraz psychologa oznacza, że źródło wskazanych danych jest jak najbardziej wiarygodne. Skoro więc organy powzięły uzasadnione i poważne (bowiem umotywowane opinią sądową psychiatryczno-psychologiczną, sporządzoną przez podmioty mające stosowną wiedzę) zastrzeżenia co do stanu zdrowia E. P. w kontekście jego możliwości bezpiecznego (dla niego i innych) czynnego uczestnictwa w ruchu drogowym, to wydanie decyzji kierującej wymienionego na badanie lekarskie, celem zweryfikowania powyższych, było nie tylko uprawnieniem, ale także obowiązkiem organów. Nie może mieć przy tym żadnego znaczenia podnoszona w skardze okoliczność, iż strona nigdy nie została zatrzymana w związku z prowadzeniem pojazdu w stanie nietrzeźwości. Z podanej informacji nie można bowiem w żaden sposób autorytatywnie wywieść, że schorzenia stwierdzone u skarżącego przez biegłych sądowych nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. O tym jednak, czy tak jest czy też nie, mogą orzec tylko uprawnione w tym zakresie podmioty. Już sama zaś choroba alkoholowa stanowi dostatecznie uzasadnioną wątpliwość, wystarczającą do skierowania na stosowne badanie lekarskie. Z tych samych przyczyn bezzasadny jest argument skargi, że stan zdrowia składającego ją nie uległ zmianie na przestrzeni ostatnich lat, przez co nie stwarza podejrzenia uniemożliwienia kierowania pojazdami mechanicznymi. Ponadto, wbrew zarzutom skargi, rozpoznające sprawę organy nie oparły się tylko na przedmiotowej opinii sądowej. W aktach sprawy znajduje się mianowicie orzeczenie Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia 15 czerwca 1994 r. uznające obwinionego E. P. winnego popełnienia czynu w postaci kierowania pojazdem w stanie po użyciu alkoholu. Tym samym jako pozbawione podstaw należy uznać zarzuty skarżącego dotyczące niepodjęcia wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy prawidłowo oceniły przesłanki wydania decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu, opierając się w tym względzie na dostatecznym materiale dowodowym, który – co już wyżej zaznaczono – nie musiał wykazywać istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami, a uprawdopodobnić występowanie zastrzeżeń, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Poza oceną w niniejszym postępowaniu pozostały przy tym względy celowości wydania kwestionowanego aktu w aspekcie zgłoszonych w skardze okoliczności w postaci uniemożliwienia skarżącemu przez organ wykonywania pracy kierowcy czy utrudniania mu przemieszczania w sytuacji, gdy jest on osobą mającą problemy ze zdrowiem. Z uwagi na obowiązujące w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a wskazane wyże kryterium zgodności z prawem przy ocenie kwestionowanych aktów administracyjnych nie mogły one być bowiem wzięte pod uwagę. Poza tym, co już zaznaczono, skutkiem skierowania na badanie lekarskie nie musi być wcale stwierdzenie przeciwskazań do prowadzenia pojazdów i pozbawienie uprawnień w tym przedmiocie. W świetle powyższego brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem nie zostały podważone przesłanki skierowania skarżącego na badanie lekarskie, w związku z czym na mocy art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.