II SA/Rz 578/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ SO (del.) Anna Bembenek Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skarg M. P. i H. P. oraz B. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odprowadzenia wód opadowych z budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących M. P. i H. P. solidarnie kwotę 757 zł /słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych/ oraz na rzecz B. K. kwotę 757 zł /słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi H. P., M. P., B. K. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (określanego dalej jako WINB) z dnia [....] maja 2010 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako PINB) z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] nakazującej B. K. w pkt 1) doprowadzenie do stanu prawidłowego odprowadzenie wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr 510/4 obr 215 w R. tj. rurę spustową przy garażu odprowadzającą wody opadowe z dachu w.w. obiektu budowlanego odłączając od instalacji podziemnej, wykonanie jej zakończenia zapewniające odprowadzenie wód opadowych przy ścianie budynku na teren własnej działki, jednocześnie w pkt 2) zdemontowanie przyłącza podziemnego (rurę odpływową) na działce nr 510/4, nr 511/2 obr 215 odprowadzającą wodę z odwodnienia liniowego do rowka na działce nr 511/2 obr 215 i zabetonowanie otworu odpływowego z odwodnienia liniowego w miejscu po zdemontowanej rurze odpływowej. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej w skrócie jako k.p.a.) oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm., określanej dalej jako p.b.). Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sad ustalił, że H. i M. P. wnioskiem z dnia [...] lipca 2007 r. zwrócili się do PINB w sprawie podnoszenia przez właścicieli działki nr 510/4 obr 215 terenu tej działki przez nawożenie ziemi i spływu wody na działkę nr 506 obr 215, będącą własnością H. i M. P. W sprawie orzekał już WINB, który postanowieniem z dnia [...] września 2007r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia H. i M. P., na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] przekazujące Prezydentowi Miasta wniosek H. i M. P. w sprawie podnoszenia przez właścicieli działki nr 510/4 obr. 215 jej terenu poprzez nawożenie ziemi - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/925/07 uchylił postanowienie WINB z dnia [...] września 2007 r. Następnie WINB postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., nr [...] uchylił postanowienie PINB z dnia [...] lipca 2007 r. Kolejno WINB postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] uchylił w całości postanowienie PINB z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] zobowiązujące B. K. do sporządzenia i przedłożenia w terminie do [...] maja 2009 r. ekspertyzy technicznej określającej wpływ wykonanego na działce nr 510/4 obr. 215 utwardzenia i ukształtowania terenu oraz odwodnienia liniowego na działki sąsiednie tj. działki nr 506, 510/3, 511/2, 510/5 w obr. 215 oraz kierunek i sposób odprowadzenia wód opadowych z działki nr 510/4 obr 215 ze wskazaniem spadków oraz sposób doprowadzenia wykonanych robót polegających na podniesieniu terenu oraz utwardzenia do stanu zgodnego z prawem i jednocześnie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Na skutek cofnięcia skargi przez H. i M. P. WSA w Rzeszowie postanowieniem z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 492/09 umorzył postępowanie sądowoadministracyjne z tej skargi na postanowienie WINB z dnia [...] kwietnia 2009 r. PINB decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., opisaną na wstępie nakazał B. K. w pkt 1) doprowadzenie do stanu prawidłowego odprowadzenie wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr 510/4 obr 215 w R. tj. rurę spustową przy garażu odprowadzającą wody opadowe z dachu w.w. obiektu budowlanego odłączając od instalacji podziemnej, wykonanie jej zakończenia zapewniające odprowadzenie wód opadowych przy ścianie budynku na teren własnej działki, jednocześnie w pkt 2) zdemontowanie przyłącza podziemnego (rurę odpływową) na działce nr 510/4, nr 511/2 obr 215 odprowadzającą wodę z odwodnienia liniowego do rowka na działce nr 511/2 obr 215 i zabetonowanie otworu odpływowego z odwodnienia liniowego w miejscu po zdemontowanej rurze odpływowej. W uzasadnieniu organ wskazał, że podczas przeprowadzonych oględzin w terenie w sprawie podnoszenia przez właścicieli działki nr 510/4 obr 215 terenu w.w. działki przez nawożenie ziemi i spływu wody na działkę nr 506, przy ul. [...] w R. stwierdzono, że na tej działce istnieje budynek mieszkalny parterowy jednorodzinny. Organ ustalił, że wzdłuż ogrodzenia na terenie utwardzonym istnieje odwodnienie liniowe. Jedna z rynien jest przy garażu wpuszczona w ziemię i podłączona do odwodnienia liniowego. Woda z odwodnienia liniowego odprowadzana jest przyłączem podziemnym tj. rurą odpływową do rowka na sąsiedniej działce nr 511/2. Organ wskazał, że ukształtowanie terenu działki nr 510/4 w obrębie ogrodzenia jest około 20 do 40 cm wyżej od projektowanego, zaś utwardzenie terenu jest wyżej o około 15 cm od istniejących poziomów. Natomiast poziom studzienki kanalizacyjnej znajdującej się w drodze poza ogrodzeniem, ale dalej na działce nr 510/4 jest zgodny z projektem i na poziomie nie niższym od istniejącego ukształtowania w.w. działki w obrębie ogrodzenia. Organ stwierdził, że w związku z wykonywanym utwardzeniem stan zagospodarowania działki uległ zmianie. Dokonane zgłoszenie nie obejmowało wykonania odprowadzenia wody z odwodnienia liniowego. Zakładało ono wykonanie odwodnienia liniowego, nie wskazywało jednak, gdzie będą odprowadzane wody opadowe spływające do tego odwodnienia. W zgłoszeniu nie określono projektowanych rzędnych terenu utwardzonego. W ocenie organu opisany wyżej stan zagospodarowania działki wskazuje jednoznacznie, że teren jest aktualnie podniesiony w stosunku do stanu określonego w pozwoleniu na budowę. Woda spływa na sąsiednie nieruchomości z powierzchni utwardzonej przez podziemną rurę odpływową. Organ stwierdził, że zaistniały w sprawie stan faktyczny wskazuje jednoznacznie, że wykonana kanalizacja deszczowa narusza obowiązujące przepisy art. 51 ust. 1 pkt p.b. W tej sytuacji nakazano właścicielowi budynku wykonanie określonych robót budowlanych w celu ich doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W końcowej części organ powołał się na treść § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690) oraz na art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. Odwołanie od tej decyzji wnieśli B. K. oraz H. P. i M. P. - za pośrednictwem pełnomocnika adwokata Ł. T. W ocenie B. K. utwardzenia jak i bodowy odwodnienie liniowego dokonała po oddaniu budynku do użytku na podstawie dokonanego zgłoszenia. W jej ocenie woda nie spływa na działkę nr 506, gdyż musiałaby płynąć pod górę. Podobnie woda nie może spływać na działki nr 510/3 i 510/5. Przyznała, że woda opadowa z odwodnienia liniowego odprowadzona jest na teren działki nr 511/2, której właściciele nie wnieśli żadnej skargi. Podniosła, że teren jej działki nie został podniesiony przez nawożenie ziemi w okresie budowy budynku mieszkalnego jak też po jej zakończeniu. Z kolei H. P. i M. P. wskazali, że doprowadzenie stanu faktycznego do stanu prawidłowego winno polegać także na obniżeniu rzędnych działki. Zarzucając organowi załatwienie sprawy fragmentarycznie. W ich ocenie podniesienie powierzchni działki zmieniło naturalny spływ wód opadowych. Woda opadowa spływa na sąsiednie działki nie tylko z odwodnienia, ale także z utwardzonego fragmentu działki. Podniosła, że podczas większych opadów spływającą woda stwarza nawet zagrożenie dla mienia odwołującej się. WINB decyzją z dnia [...] maja 2010 r., opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy ocenił decyzję organu I instancji za zasadną. Podał, że analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów jednoznacznie wskazuje, że przedmiotem postępowania wyjaśniającego prowadzanego przez organ nadzoru budowlanego może być wyłącznie utwardzenie części działki nr 510/4 i skierowanie, przez system rur, wód opadowych na teren działki sąsiedniej. Ewentualne podniesienie powierzchni działki przez nasypanie ziemią pozostaje poza kompetencją organów nadzoru budowlanego, gdyż ustalono, że proces budowlany związany z realizacją budynku mieszkalnego został zakończony. Organ naprowadził, że niwelacja terenu i wyrównanie poziomu gruntu czy też jego podwyższenie nie stanowią robot budowlanych, które podlegają regulacji prawa budowlanego. Mogą natomiast być przedmiotem oceny w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych. Organ odwoławczy wskazał, że inwestor w niniejszej sprawie zgłosił wykonanie robót budowlanych, polegających na ułożeniu kostki brukowej na piasku na terenie od bramy wejściowej do granicy z działką nr 510/3 zawierającym wjazd do garażu na powierzchni 155 m2. Zgłoszenie przewidywało wykonanie odwodnienia liniowego wzdłuż furtki i bramy wjazdowej. Jednakże inwestor dokonał roboty budowlane naruszając zakaz odprowadzania wody opadowej na grunty sąsiednie, gdyż winny być odprowadzane do kanalizacji, ujmowanej w zbiorniki bezodpływowe lub kierowane na nieutwardzony teren działki własnej. Organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu I instancji, że zasadne było podjęcie działań w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. Ponadto uznał, ze organ I instancji prawidłowo wykazał, że wykonano te roboty z naruszeniem przepisu zawartego w §29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Wskazał, że nie jest przy tym istotne, że właściciele działki, na którą woda opadowa jest odprowadza nie sprzeciwiają się temu. Wody opadowe, będące efektem zabudowy nieruchomości w związku z art. 29 prawa wodnego, należy zagospodarować na własnym terenie, gdyż nie wolno odprowadzać ich na teren grunty sąsiedniej nawet, gdy odprowadzenie to nie wywołałoby dla tych nieruchomości negatywnych skutków. Jedyny dopuszczalny przypadek odprowadzania wód opadowych na cudzą nieruchomość, to odprowadzanie ich do kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. Konkludując stwierdził, że wykonanie wymienionych w sentencji zaskarżonej decyzji robót budowlanych spowoduje, że wody opadowe z części dachu domu mieszkalnego odprowadzane rurą spustową przy garażu i z utwardzonego fragmentu działki nr 510/4, będą spływać na nieutwardzony teren działki własnej inwestora. Skargę na tę decyzję wnieśli H. P. i M. P., działając, przez pełnomocnika adwokata Ł. T., wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzuci, naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., przez zebranie materiału dowodowego w sposób niekompletny, co uniemożliwiło wydanie zaskarżonej decyzji w sposób zgodny z zasadą prawdy obiektywnej, naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. przez zastosowanie wskazanej normy prawnej w sposób, w który jedynie fragmentarycznie doprowadza wykonanie roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem, naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. w związku z § 29 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, przez wydanie orzeczenia, które w sposób niedopuszczalny sankcjonuje dokonanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości, co w żaden sposób nie zapewnia poszanowania uzasadnionych interesów skarżących. Nadto skargę na decyzję WINB z dnia [...] maja 2010 r., wyżej opisaną wniosła także B. K., działając przez pełnomocnika radcę prawnego P. P. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w całości z uwagi na wystąpienie przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż decyzja byłą niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ta ma charakter trwały, alternatywnie skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji objętej skargą oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. przez błędną wykładnie oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nałożenie na skarżącą obowiązku zdemontowania przyłącza podziemnego (rury odpływowej) na działce nr 510/4 oraz na działce nr 511/2 stanowiącej własność uczestniczki R. D. do której skarżąca nie legitymuje się tytułem prawnym jest prawnie i ekonomicznie uzasadnione, co w konsekwencji powoduje, że decyzja administracyjna jest dotknięta wadą nieważności, art. 30 ust. 1 pkt 1 a w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 20 w zw. z art. 29 a p.b. przez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wykonanie kanalizacji deszczowej wymaga odpowiedniego zgłoszenia w sytuacji w której art. 29 ust. 1 pkt 20 nie nakłada na inwestora przedmiotowego obowiązku, zaś art. 29a daje inwestorowi wprost możliwość wykonania przyłącza bez zgłoszenia, art. 29 prawa wodnego przez błędną wyłkanie polegającą na przyjęciu, że skarżąca przez swoje zawinione działanie dokonała zmiany stosunków wodnych bez rozpatrzenia możliwości wynikających z art. 30 tej ustawy. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenia przepisów postępowania art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. przez brak orzeczenia z urzędu o nieważności decyzji organu I instancji w sytuacji w której decyzja nakładająca obowiązek wykonania robót budowlanych na terenie nieruchomości, względem których jej adresat nie posiada tytułu prawnego, wypełnia przesłankę stwierdzenia nieważności takiej decyzji (decyzja niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały), art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i przekroczenie swobodnej oceny dowodów wyrażającej się m.in. w tym, że skarżącej przysługuje wobec nieruchomości nr 511/2 tytuł prawny, a contrario może być na nią nałożony obowiązek wykonania względem nieruchomości czynności nakazującej rozbiórkę rury odprowadzającej wodę deszczową, art. 86 k.p.a. przez jego niezastosowanie, oraz art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszelkich istotnych elementów sprawy, przedwczesne wydanie decyzji, brak należytego uzasadnienia decyzji. W odpowiedzi na skargi WINB wniósł o ich oddalenie z przyczyn wskazanych jak w zaskarżonej decyzji. WSA w Rzeszowie po rozpoznaniu wniosku skwarzącej B. K. o wstrzymanie zaskarżonej decyzji postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 578/10 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Postanowienie to stało się prawomocne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargi są zasadne między innymi z przyczyn w nich wywiedzionych. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że postępowanie zostało zainicjowane pismem skarżących H. i M. P. z dnia [...] lipca 2007 r. w przedmiocie podnoszenia przez właściciela działki 510/4 - skarżącą B. K. poziomu działki skutkujące spływaniem z tej działki wód opadowych na działki sąsiednie w tym również skarżących. W sprawie również bezspornym jest, że prawomocnym wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009r sygn. akt II SA/Rz 925/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, uchylając postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r. w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości wskazał, że do właściwości organu nadzoru budowlanego należy dokładne wyjaśnienie sprawy poprzez zbadanie w tej sprawie decyzji o warunkach zabudowy, pozwolenia na budowę domu na działce nr 510/4 co pozwoli na ustalenie rzędnych przewidzianych w pozwoleniu na budowę, a następnie ustalenie w trakcie rozprawy administracyjnej , czy zostały one zachowane. Wyrok ten, w świetle art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ wiąże w sprawie sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Niespornym również jest, że skarżąca B. K. w dniu [...] lipca 2007 r. dokonała w Wydziale Architektury Urzędu Miasta zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę . Pismem z dnia [...] lipca 2007 r. Prezydent Miasta powiadomił skarżącą B. K. o niewniesieniu sprzeciwu do w/w zamiaru. W tym stanie sprawy, orzekające organy powinny przeprowadzić postępowanie zmierzająca przede wszystkim do ustalenia jakie prace i na czym polegające zostały wykonane przez skarżącą B. K. i czy prace te mieszczą się w granicach złożonego przez nią zgłoszenia. Dla prawidłowości tego postępowania będzie również niezbędne zastosowanie się do wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2008r sygn. akt II SA/Rz 925/07 a więc zbadanie decyzji o warunkach zabudowy, pozwolenia na budowę celem ustalenia rzędnych przewidzianych w pozwoleniu na budowę. Niezbędnym również w toku prowadzonego postępowania, zgodnie z zaleceniami do dalszego postępowania zawartymi w w/w wyroku, będzie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej celem ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym również usunięcia rozbieżności w zakresie podnoszenia poziomu działki nr 510/4. Wskazanych zaleceń -rozprawy administracyjnej nie spełnia jedyny dowód przeprowadzony w rozpoznawanej sprawie przez organ I instancji, a to zalegający w aktach sprawy protokół oględzin z dnia [...] grudnia 2008r [...]. Dopiero prawidłowe i pełne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego może dać podstawę organowi do rozstrzygnięcia w sprawie , a więc słuszne są zarzuty zarówno skarżących H. i M. P., a także skarżącej B. B. o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Konsekwencją naruszenia przepisów proceduralnych było również przedwczesne zastosowanie przepisu art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. z 2006r Nr 156, poz. 1118 ze zm ./ albowiem zebrany w sprawie fragmentaryczny materiał dowodowy nie dawał podstawy do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o ten przepis. Z przyczyn wyżej naprowadzonych, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c , art. 152 , art. 153 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.