II SA/Rz 586/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska- Kobak /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Małgorzata Wolska Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2009 r., nr [...]. II SA/Rz 586 /09 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2009 r Nr [...] wydana po ponownym rozpoznaniu odwołania E. P. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2009 r Nr [...] stwierdzająca o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry wymieniona w poz. 18/1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach / Dz.U Nr 132 , poz. 115 ze zm/. - utrzymująca w mocy w/w decyzję. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych sprawach /Dz.U. Nr 132, poz. 115 ze zm/. W uzasadnieniu decyzji zostało wyjaśnione, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy -Poradnia Dermatologiczna w dniu 3.11.2006 roku zwróciła się z wnioskiem do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o dokonanie oceny środowiska pracy w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u E. P. zatrudnionej w Szpitalu [...] w P. i przeprowadzenia dochodzenia oceny narażenia zawodowego , który to wniosek dał podstawę do przeprowadzenia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego dochodzenia epidemiologicznego. W toku tego dochodzenia ustalone zostało, że E. P. przez 37 lat pracowała w Szpitalu [...] z Przychodnią SP ZOZ w P. jako pielęgniarka na różnych stanowiskach.. W okresie od 15.07 1970 r do 1976 r jako pielęgniarka odcinkowa, w okresie od 1976 r do 1993 r pielęgniarka na oddziale intensywnej terapii, w okresie od 10.12.1976 r do 16.06.1977 r jako pielęgniarka operacyjna, od 1993 r do 6.09.2006 r pielęgniarka Izby Przyjęć, Szpital Oddział Ratunkowy, od 7.09. 2006 do nada jako pielęgniarka w rejestracji izby przyjęć. W okresie od lipca 1970 r do września 2006 r była narażona na czynniki szkodliwe w kontakcie ze środkami dezynfekcyjnymi, lekami, lateksem/ rękawice lateksowe/ i szkodliwymi czynnikami biologicznymi. Postępowanie diagnostyczno - orzecznicze w kierunku rozpoznania choroby zawodowej prowadził Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. Z powołaniem się na orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. z dnia 16 stycznia 2008 r Nr [...] , z dnia 21.IV. 2008 r Nr [...], Instytutu Medycyny Pracy [...] Klinika Chorób Zawodowych w Ł. z dnia 8 maja 2008 r uzupełnione w dniu 19 maja 2008 r oraz z dnia 12 lutego 2009 r Nr [...], organ I instancji stwierdził ,że fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w wykazie w/w rozporządzenia nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową jeśli nie pozostaje ona w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy. W ocenie w/w jednostek orzeczniczych przebieg choroby oraz ujemne wyniki badań z potencjalnymi alergenami środowiska pracy wykazały u badanej E. P. pozazawodową etiologią choroby skóry. W/w orzeczenia stanowiły podstawę do wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej określonej w poz. 18 pkt 1 wykazu cytowanego rozporządzenia. Powołując się na definicję choroby zawodowej, organ I instancji wskazał, że E. P. wykonywała wprawdzie pracę w narażeniu na czynniki szkodliwe , jednak medyczne jednostki orzecznicze badając w/w nie stwierdziły u niej związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a narażeniem na te czynniki szkodliwe . W odwołaniu do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego odwołująca E. P. nie zgadzając się z decyzją organu I instancji wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy. Zakwestionowała orzeczenia lekarskie , wskazując na okres pracy , charakter pracy oraz na czynnik sprawczy występujący w okresie jej całego zatrudnienia. Rozpoznając odwołanie , organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i stawianych w nim zarzutów. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona odwołaniem decyzja jest prawidłowa, a podnoszone w odwołaniu okoliczności w odniesieniu do wyników badań nie zasługują na uwzględnienie. Orzeczenia w/w jednostek orzeczniczych wydane zostały w oparciu o przeprowadzoną diagnostykę w kierunku nadwrażliwości na alergeny mogące występować w środowisku pracy odwołującej tj. środki dezynfekcyjne, leki , lateks , metale, które to badania jednoznacznie wykazały, że schorzenie u odwołującej nie pozostaje w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy. W konsekwencji nie zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do stwierdzenia u w/w choroby zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skrząca E. P. nie sprecyzowała kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji , wskazała na jej krzywdzący charakter. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację jak w odwołaniu a nadto dodała, że od 1 kwietnia 2008 r nie pracuje zawodowo , przeszła na emeryturę i obecnie nie mając kontaktu z czynnikami sprawczymi na jakie była narażona w środowisku pracy reakcje alergiczne ustąpiły , który to fakt potwierdza ,że związane były one z wykonywana pracą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje skarga jest uzasadniona z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego Nr [...] z dnia [...] maja 2009 r utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r o odmowie stwierdzenia u skarżącej E. P. choroby zawodowej /alergiczne zapalenie skóry 18/1 wykazu chorób zawodowych/ Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach / Dz.U Nr 132 , poz. 115 ze zm./ wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P23/07 , Trybunał uznał, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy - w zakresie , w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz rozporządzenie z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, za niezgodny z art. 92 ust.1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał stwierdził, że żaden z przepisów Kodeksu pracy nie zawiera wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego, jak również wytycznych takich nie można zrekonstruować z innej ustawy. W konsekwencji prowadzi to do konkluzji ,że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy jest niezgodny z art. 92 ust.1 Konstytucji , skoro zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego w nim rozporządzenia rady Ministrów, które jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej, jest również niezgodne z Konstytucją. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł że uznane za niekonstytucyjne przepisy tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy, od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP,co nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r w Dz.U. Nr 116,poz. 740. Odroczenie utraty mocy obowiązującej zaskarżonych do Trybunału przepisów ma szczególne znaczenie w przedmiotowej sprawie. Jak wskazują daty wydanych decyzji to organy obu instancji prowadziły postępowanie jak i wydawały decyzje gdy przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach formalnie jeszcze obowiązywały . Zasadą jest, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu i uwzględnia stan faktyczny i prawny z daty wydania zaskarżonej decyzji. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. Niemniej jednak w ocenie Sądu w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie tzw. supernorma intertemporalna wynikająca z art. 190 ust.4, art. 193 i 79 Konstytucji RP, przełamująca ogólne zasady prawa międzyczasowego. Zgodnie z w/w regułą przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny nie powinien być stosowany w przyszłości, nawet jeśli za jego stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego. Dyskwalifikacja z powodu niekonstytucyjności zamyka bowiem drogę do stosowania normy po dacie jej derogowania z powodu niekonstytucyjności. /K.Gonera, E. Łętowska " Wieloaspektowość następstw stwierdzenia niekonstytucyjności " Państwo i Prawo 2008/5/ Zarówno w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia tego orzeczenia, jak i w tych przypadkach gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust.3 zd.1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Taki pogląd prezentuje Sąd w niniejszej sprawie, który został już wcześniej zaprezentowany w orzecznictwie / wyrok NSA z dnia 21.06.2007 sygn. akt I OSK 1030/06, z dnia 31.I.2008 sygn. Akt II OSK 1599/07, wyrok WSA w Gdańsku z 8.01.2009 r sygn. III SA/GD 191/08 . Pogląd ten oparty jest na art. 178 Konstytucji RP, który stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom . Przywołać by należało dodatkowo argumentację przytoczoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 17.12.2007 III SA/Kr 932/08, który uznał za niezastosowaniem niekonstytucyjnego przepisu z uwagi na ochronę praw jednostki oraz ekonomiki procesowej wskazując na przepis art. 145 a § 1 k.p.a. Z przytoczonych argumentów w ocenie Sądu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach jako akt niekonstytucyjny nie mogło zostać zaakceptowane przez Sąd jako podstawa prawna rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. W ponownym postępowaniu organy Inspekcji Sanitarnej przeprowadzą postępowanie zgodnie z przepisami nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r /Dz.U z 2009 r Nr 105 poz. 689/ i w zależności od ustaleń wydadzą stosowną decyzję. W tym stanie sprawy Sąd obligowany był stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/ do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji obu instancji.