II SA/Rz 597/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska NSA Stanisław Śliwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skarg B. N. i Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej -skargi oddala- Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] działając na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 1a, ust. 2 i ust. 6, art. 194 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013r., poz. 135 z późn. zm.) zwana dalej ustawą w zw. z § 7 ust. 5 i ust. 6 Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. określającej szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej odmówił B. N. i Z. N. odstąpienia od ustalenia w całości miesięcznej opłaty za pobyt dziecka K. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Z uzasadnienia decyzji wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego [...] - Sądu Rodzinnego z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt [...], K. N. została umieszczona w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Na podstawie złożonych przez skarżących wniosków wraz z oświadczeniami majątkowymi i dokumentami, organ I instancji ustalił, że Z. N. i B. N. wraz z córką prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Suma miesięcznego dochodu Z. N. wynosi 17 643,61 zł, a B. N. otrzymuje rentę w wysokości 1408,67 zł, co w przeliczeniu na osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie stanowi 6350,76 zł. Organ stwierdził, że wnioskodawcy ze względu na uzyskiwany dochód na osobę w rodzinie nie są uprawnieni do skorzystania z uprawnienia polegającego na odstąpieniu od ustalenia opłaty zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej, gdyż przekracza 200% minimalnego wynagrodzenia za pracę na osobę w rodzinie. Organ podał też, że nie ma podstaw do udzielenia ulgi w postaci częściowego. Na poparcie stanowiska organ zacytował treść § 7 ust. 6 i § 4 ust. 2 pkt 5 ww. uchwały. Nie miała ponadto na wynik sprawy długotrwała choroba wnioskodawczyni i pozostawanie w stałym leczeniu klinicznym z powodu stwardnienia rozsianego. W jednobrzmiących odwołaniach, obydwa datowane na dzień 30 stycznia 2015 r. skarżący zarzucili naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez błędne powołanie podstawy prawnej w decyzji organu I instancji oraz naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z dyspozycjami § 2 pkt 3, pkt 7, pkt 8 uchwały Rady Miasta [...] Nr [...] z [...] stycznia 2012 r. W stosunku do skarżących nie został zastosowany § 4 ust. 2 pkt 9 w zw. z ww. uchwały, gdyż nie uwzględniono niezmiernie trudnej sytuacji życiowej, która nie jest przez nich zawoniona. W uzasadnieniu podali, że w grudniu 2014 r. złożyli wniosek o odstąpienie od ustalenia w części opłaty za pobyt córki K. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Z dniem 18 listopada 2014 r. córka została umieszczona w Pogotowiu Opiekuńczym [...]. Zarzucili, że organy za podstawę wyliczenie dochodu na miesiąc i na osobę przyjęły błędną podstawę, gdyż uwzględniony średni miesięczny dochód za 2013 r. powoduje, że nie są traktowani tak jak inne osoby ubiegające się o ulgę, co odczytują jako dyskryminacje ich rodziny. W decyzji organu I instancji nieprawidłowo została ustalona liczba osób prowadząca wspólne gospodarstwo poprzez uwzględnienie tylko 3 osób, co przełożyło się na ustalenie wysokości dochodu na jedną osobę. Został pominięta córka K., która dopiero od 18 listopada 2014 r. nie zamieszkuje razem z rodziną. Te okoliczności uzasadniają zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. Skarżący opisali też sytuację rodzinną, problemy wychowawcze z córką i zdrowotne B. N. Wskazując na treść art. 193 i art. 196 ustawy oraz Zarządzenie Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. w sprawie ustalenia średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w placówkach opiekuńczo - wychowawczych na terenie miasta [...] przyjęto wysokość wydatków w Pogotowiu Opiekuńczym [...] na kwotę 7.433,60 zł podczas gdy w dwóch domach [...] dziecka wynoszą 5.621,80 zł. Za krzywdzącą uznano odmowę odstąpienia w części od ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt córki K. w pogotowiu opiekuńczym przy wiedzy organu o sposobie liczenia tej wielkości. Placówka ta w [...] dysponuje 25 miejscami, a z ustaleń skarżących wynika, że w rzeczywistości w placówce przebywa od 10 do 15 osób miesięcznie, co ma wpływ na wysokość ponoszonych kosztów przez rodziców, których dzieci przebywają w tej placówce. Odmowa odstąpienia od ustalenia w części opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w sytuacji, gdy córka znajduje sie tam od 18 listopada 2014 r. oznacza do zapłaty około 25.000 zł. W sytuacji życiowej skarżących jest to bardzo krzywdzące, gdyż wychowują drugą córkę, a skarżąca nie może przerwać leczenia, nadto jest niezgodne z duchem ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Na tej podstawie wnieśli o uwzględnienie odwołań i uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej SKO lub Kolegium0 decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 194 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 6 ustawy utrzymało w mocy wymienioną na wstępie decyzję Prezydenta Miasta [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 193 ust. 1 ipkt 2, art. 193 ust. 2 ustawy oraz § 7 ust. 5 pkt 1 i ust. 6 uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Kolegium wskazało, że starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę może umorzyć w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, której mowa wyżej. Kolegium stwierdziło, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ocenę aktualnej sytuacji życiowej, rodzinnej, zawodowej i finansowej B. N. i Z. N., która uzasadnia odmowę odstąpienia od ustalenia w całości miesięcznej opłaty za pobyt dziecka K. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Ocena ta została przeprowadzona prawidłowo i w sposób kompleksowy z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej i dochodowej, w tym w sposób prawidłowy ustalono dochód rodziny i dochód na członka w rodzinie. Z uwagi na okoliczność, że dochód na 1 członka rodziny przekracza 200 % minimalnego wynagrodzenia skarżący nie spełniają przesłanki do udzielenia ulgi w postaci częściowego zwolnienia z ponoszenia opłat za pobyt córki w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Ponadto w stosunku do B. N. nie znajduje zastosowanie §7 ust. 6 uchwały bowiem pomimo ciężkiej choroby, z uwagi na sytuację dochodową rodziny nie występuje zagrożenie braku możliwości zaspokojenia potrzeb egzystencjalnych rodziny. Odnosząc się do zarzutu błędnej wyliczonego dochodu Kolegium wyjaśniło, że z § 2 pkt 2 uchwały wynika, że ilekroć w uchwale jest mowa o dochodzie oznacza to dochód, o którym mowa w ustawie z dnia 28 listopada 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zawartej w art. 3 pkt 1 lit. a. Zgodnie z tą definicją - dochód oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art.30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) pomniejszone o koszty uzyskania przychodu należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organ I instancji prawidłowo przyjął, że dochód roczny z działalności gospodarczej wynosi 166 132,40 zł - co znajduje odzwierciedlenie w zalęgającym w aktach administracyjnych sprawy PIT-36L. Prawidłowo została też ustalona liczba osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe w miesiącu listopadzie 2014 r., gdyż córka K. umieszczona została z dniem 18 listopada w pogotowiu opiekuńczym w [...], zatem nie prowadziła wspólnego gospodarstwa przez cały miesiąc. Kolegium odnosząc się do wniosku o zaprzestanie naliczenia opłaty za pobyt córki w pogotowiu opiekuńczym wyjaśniło, że przedmiotem postępowania jest tylko i wyłącznie odstąpienie od ustalenia w całości miesięcznej opłaty za pobyt dziecka K. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Kwestia wysokości jak i czasokresu, za który rodzice będą zobowiązani ponosić odpłatność zostanie rozstrzygnięta w osobnym postępowaniu administracyjnym. Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania. Skarżący B. N. i Z. N. wnieśli odrębne skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o tożsamej treści. W skargach powtórzyli zarzuty zawarte w odwołaniu. W uzasadnieniu przytoczono tę samą argumentację na ich poparcie. Dodali, ze od 7 lutego 2015 r. córka przebywa w młodzieżowym ośrodku wychowawczym i została tam umieszczona przez Sąd Rejonowy [...]. Końcowo wnieśli o uchylenie decyzji obydwu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014, poz.1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli legalności w zakresie wynikającym z wyżej powołanych przepisów Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest niezasadna. Okolicznością bezsporną w rozpoznawanej sprawie jest okoliczność umieszczenia od 18 listopada 2014 r. małoletniej K. N. w placówce opiekuńczo - wychowawczej typu interwencyjnego - Pogotowiu Opiekuńczym [...]. W placówce tej małoletnia przebywała do 27 lutego 2015 r., gdyż postanowieniem Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. została skierowana do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego [...] z terminem stawienia się w ośrodku w dniu 28 lutego 2015 r. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 1a, ust. 2 i ust. 6 oraz art. 194 ust. 1 i 3 ustawy. Stosownie do przywołanych przepisów za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo -terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo - terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy). Za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie (ust. 2 art. 193 ustawy). Opłatę, o której mowa w ust. 1 ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona (ust. 6 art. 193 ustawy). Stosownie do art. 194 ust. 1 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustala w drodze decyzji starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo - wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo -terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. W wykonaniu delegacji zawartej w art. 194 ust. 2 ustawy, Rada Miasta [...] podjęła uchwałę Nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. określającą szczegółowe warunki umorzenia w całości albo w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej, która został opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia 28 lutego 2012 r., pod poz. [...]. Prezydent Miasta [...] zawiadomieniem z dnia 27 listopada 2014 r. nr [...], poinformował skarżących o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie miesięcznej opłaty za pobyt małoletniej K. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Postanowieniami z dnia [...] grudnia 2014 r. zawieszono postępowanie w sprawie miesięcznej opłaty za pobyt małoletniej K. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej, gdyż B. N. i Z. N. wnioskami z dnia 11 grudnia 2014 r. zwrócili się o odstąpienie od ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt córki w Pogotowiu Opiekuńczym [...]. Stosownie do § 7 ust. 5 pkt 1 ww. uchwały odstąpienie od ustalenia w całości opłaty za pobyt dziecka lub osoby dorosłej w pieczy zastępczej następuje w przypadku uzyskiwania miesięcznego dochodu na osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym zobowiązanego w wysokości nieprzekraczającej 70 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku kalendarzowym. Zwrócić należy uwagę na kategoryczne sformułowanie zawarte w tym przepisie, bowiem uchwałodawca w sposób ścisły sformułował warunki zastosowania instytucji odstąpienia od ustalenia w całości opłaty za pobyt w tym przypadku dziecka i związał je ze spełnieniem kryterium dochodowego nieprzewidując żadnych odstępstw w tym zakresie. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzi do wniosku, że organy nie naruszyły przepisów postępowania w tym art. 7, art. 10, art. 77 k.p.a. odnoszące się do zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz, że prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego określone ww. ustawą i uchwałą Prezydenta Miasta [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium precyzyjnie wyjaśniło podstawy wyliczenia dochodu w rodzinie przytaczając przepisy mające zastosowanie oraz stosowne wyliczenie dochodu w rodzinie skarżących. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z § 2 pkt 2 uchwały ilekroć w uchwale jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód, o którym mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm. - publikator aktualny na dzień orzekania). Przez dochód rodziny rozumieć należy sumę dochodów członka rodziny, a dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4b (art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Skoro wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty został złożony w 2014r. to dochody członków rodziny należało uwzględnić z roku 2013. Natomiast minimalne wynagrodzenie za pracę w 2015 r. zostało określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 września 2014 r. (Dz. U. z 2014r., poz. 1220), którego wysokość wynosi 1 750 zł. Prawidłowo też ustalono, że rodzina skarżących tak w dacie wszczęcia postępowania jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji składała się z trzech osób. Z chwilą podpisania decyzji administracyjnej mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej (art. 109 k.p.a.), dlatego też zarzuty skarżących o błędnie przyjętej dacie dla określenia stanu faktycznego sprawy nie mogły zostać uwzględnione. Postępowanie o ustaleniu opłaty za pobyt w pieczy zastępczej wszczęte z urzędu przez Prezydenta Miasta [...] jest odrębnym postępowaniem od postępowania wszczętego wnioskami skarżących o odstąpienie od ustalenia opłaty. Z tych przyczyn za prawidłowe należy uznać ustalenie dochodu na 1 osobę w wysokości 6.350, 76 zł. oraz, że osiągany dochód na 1 członka w rodzinie przekracza o 200% minimalne wynagrodzenie. Organy obydwu instancji odniosły się również do przesłanki określonej w § 7 ust. 6 uchwały i wykluczyły wystąpienie zagrożenia braku możliwości zaspokojenia potrzeb egzystencjonalnych rodziny. Skarżąca B. N. sama oświadczyła, że miesięcznie na leki wydaje około 250 zł, a także przeciętnie co dwa miesiące korzysta z konsultacji w Klinice Neurologii Szpitala Klinicznego [...]. Zważyć należy, że zakres sprawy administracyjnej wyznaczony został wnioskami skarżących i dotyczy najdalej idącej ulgi w zakresie opłaty to jest odstąpienia od jej ustalenia, dlatego też kontrola Sądu została przeprowadzone w granicach sprawy administracyjnej. Z tych przyczyn nie mogły okazać sie trafne zarzuty dotyczące administrowania Pogotowiem Opiekuńczym [...]. Zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem standardów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zawiera tak uzasadnienie faktyczne jak i prawne. Kolegium odniosło się do zarzutów odwołania, co znalazło wyraz w treści uzasadnienia. Marginesowo Sąd zauważa, że delegacja zawarta w art. 194 ust. 2 ustawy do podjęcia uchwały nie wymienia w katalogu ulgi w zakresie częściowego odstąpienia od ustalenia opłaty za pozostawanie w pieczy zastępczej. W delegacji ustawowej zawarte jest częściowe umorzenie opłaty. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargi oddalił jako niezasadne.