II SA/Rz 598/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...]. IISA/Rz 598 /06 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2006 roku Nr [...] które po rozpatrzeniu odwołania D. J. ,utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia [...] lutego 2006 roku [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej dla dzieci odwołującej- B. J., M. J. i D. J.. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 138§ 1 pkt.1 k.p.a. oraz art. art.1 pkt.2 i art. 2 pkt.5 ppkt a ustawy z 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86poz. 732 ze zm.). Uzasadnienie decyzji i akta sprawy wskazują, że wnioskiem z dnia 5 września 2005 roku D. J. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, jako uprawnionych wskazując troje swoich dzieci : B. urodzoną 26 listopada 1985 r, M. urodzoną 15 kwietnia 1988 roku i D. urodzonego 30 grudnia 1993 roku. Z załączonych dokumentów wynika, że ojcem dzieci jest S. J. ,którego małżeństwo z wnioskodawczynią rozwiązane zostało wyrokiem Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 18 listopada 1999 roku sygn. akt: [...] z winy pozwanego. Wyrokiem tym Sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad wspólnymi dziećmi matce, D. J. , zasądzając od S. J. alimenty na rzecz córki B. w kwocie po 140 zł, M. po 120 zł i syna D. po 100 zł miesięcznie, płatnych do rąk matki. Wnioskodawczyni prowadzi 7 osobowe gospodarstwo domowe. Oprócz wymienionych dzieci – ma najstarszego syna – D. J., który osiąga już własne dochody . Wnioskodawczyni pozostaje w faktycznym związku z A. R. ,z którym wychowują wspólną córkę E. R.. Z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. wynika, że postępowanie egzekucyjne w sprawie do sygn. [...] toczące się na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Okręgowego w Przemyślu o egzekucję należności alimentacyjnych jest całkowicie bezskuteczne. Organ I instancji wskazał na treść przepisu art. 7 ust.1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych ,zgodnie z którym zaliczka przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej , do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka przysługuje , jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza 583 zł / art. 7 ust.2 /. Organ ustalił, że dochód w 2004 roku w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł 244,21 zł , zatem nie przekroczył ustawowego kryterium dochodowego. Uprawnioną jest zgodnie z art. 2 pkt.5 ustawy osoba wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Przepisem tym jest art. 3 pkt. 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych zmieniony ustawą z dnia 29 grudnia 2005 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. Nr 267 poz. 2260/ ,zgodnie z którym przez osobę samotnie wychowującą dziecko rozumie się pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji ,orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu , osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W interpretacji organu fakt, że D. J. wychowuje E. R. wspólnie z A. R. powoduje, że nie można jej uznać za osobę wychowującą samotnie dzieci z małżeństwa ze S. J.. Z powyższą argumentacją nie zgodziła się D. J., wnosząc odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta L. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się przyznania zaliczki alimentacyjnej i nie godząc się z dokonaną przez organ interpretacją przepisu definiującego pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania i w decyzji wskazanej na wstępie podzielił pogląd organu I instancji stwierdzając, że w świetle obowiązujących przepisów D. J. nie może zostać uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko. Skargę na powyższą decyzję wniosła D. J. nie wskazując kierunku jej weryfikacji . Zaskarżonej decyzji zarzuciła ,że sposób wykładni przepisu art. 3 pkt.17 a pozostaje w rażącej sprzeczności z intencjami ustawodawcy oraz zasadami współżycia społecznego, pozbawia jej dzieci podstaw egzystencji i obciąża jej konkubenta obowiązkiem ponoszenia kosztów utrzymania jej dzieci. Dodała, że utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych , a na podjęcie jakiejkolwiek pracy nie ma żadnych szans, mimo intensywnych poszukiwań. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku / sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych osobom samotnie wychowującym dzieci , uprawnionym do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna , zostały określone w ustawie z 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej/ Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm./. Pod pojęciem zaliczki alimentacyjnej / art. 2 pkt.7 / ustawodawca rozumie kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego ,jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy/ art. 2 pkt.1/, zaś osobą uprawnioną jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego / art. 1 pkt.5/. Zaliczka przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole wyższej do ukończenia 24 roku życia / art. 7 ust.1/ . zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł /art. 7 ust.2/. Postępowanie w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej jest postępowaniem wnioskowym, a wszczyna się go na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki , jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego / art. 9 ust.2/. Bezsporne w sprawie jest, że osobami uprawnionymi w przedmiotowej sprawie jest troje dzieci wnioskodawczyni – B., M. i D. J.. Zobowiązanym do łożenia alimentów jest ich ojciec S. J. . Egzekucja alimentów jest bezskuteczna. Dochód w rodzinie nie przekracza kryterium ustawowego, / 583 zł na jedną osobę/bowiem w 2004roku wyniósł 244,21. Mimo to, organy orzekające w sprawie odmówiły wypłaty zaliczki alimentacyjnej, stojąc na stanowisku, że wnioskodawczyni nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci, bowiem pozostaje w konkubinacie z A. R., z którym wychowują wspólną córkę E.. Istota sprawy sprowadza się zatem do ustalenia pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko. Organy przyjęły, że nie jest taką osobą matka, która będąc w konkubinacie posiada obok własnych dzieci także dziecko z konkubentem, co w ocenie organów, pozbawia ją możliwości ubiegania się o zaliczkę alimentacyjną. Sąd nie podziela takiego sposobu wykładni przepisu art. 3 pkt.17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych , bowiem prowadzi ona do niemożliwych do akceptacji wniosków. Gdyby D. J. nie miała wspólnego dziecka z konkubentem, organy przyznałyby jej zaliczkę alimentacyjną dla dzieci z poprzedniego związku . Byłaby więc traktowana korzystniej, niż w sytuacji , kiedy posiada wspólne dziecko z konkubentem. W ocenie sądu przyznanie zaliczki alimentacyjnej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego nie może być uzależnione od sytuacji osobistej matki dzieci. Zgodnie przepisem art., 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego/Dz.U.Nr 9 poz. 1964 r. ze zm./ obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązkiem obojga rodziców jest wychowywanie dziecka i łożenie na jego utrzymanie. Obowiązek alimentacyjny nie obciąża konkubenta matki dzieci, chyba, że pomiędzy nim a tymi dziećmi istnieje stosunek przysposobienia, co w rozpatrywanej sprawie nie ma miejsca. A. R. nie jest też osobą uprawnioną do podejmowania jakichkolwiek decyzji w zakresie wychowywania dzieci D. J., nie ma jednocześnie żadnych obowiązków w zakresie ich utrzymania. Sąd prezentuje pogląd, że przepis art. 3 pkt.17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem osoby samotnie wychowującej dziecko rozumie każdą sytuację , gdy jeden z rodziców wychowuje dzieci bez udziału drugiego rodzica, a sam jest panną, kawalerem, osobą pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobą rozwiedzioną, wdową lub wdowcem . W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie mogłaby ubiegać się o zaliczkę alimentacyjną na córkę E., bowiem wychowuje ją wraz z jej ojcem. Nie oznacza to jednak, że nie może ubiegać o taką zaliczkę dla dzieci , których ojcem jest jej były mąż, S. J., jeżeli inne kryteria przyznania zaliczki są spełnione. Zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie wymienionej w przepisie art.2 pkt.5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych ... wówczas, gdy nie wychowuje dziecka z jego drugim rodzicem, bez znaczenia natomiast pozostaje to, czy posiada inne dzieci z inną osobą. Mając powyższe na względzie Sąd , na podstawie przepisu art. 145 §1 pkt.1lit.a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z powodu wydania ich z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.