II SA/Rz 603/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 24 lutego 2009 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Dodatków Mieszkaniowych, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], odmówił przyznania R. K. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu organ powołał się na wniosek R. K., z którego wynika, że zamieszkuje ona w lokalu o pow. 107,67 m² przy ul. K. [...] wraz z synami: M., D. i M. oraz z synową K. i wnukiem M., a także wymaga osobnego pokoju z uwagi na stan zdrowia, na co przedstawiła zaświadczenie lekarskie. Liczba osób podanych przez wnioskodawczynię jako stale z nią zamieszkujących i prowadzących wspólne gospodarstwo domowe została zakwestionowana przez organ. Przeprowadzone na tę okoliczność postępowanie wyjaśniające wykazało, że D. K. zamieszkuje u siostry K. K. i wobec matki prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, a żona i dziecko M. K. zamieszkują przy ul. S. [...], co wynika z zaświadczenia [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. W tej sytuacji organ przyjął, że gospodarstwo domowe R. K. składa się z 3 osób, a nie z 6, jak podała ona we wniosku. Powierzchnia normatywna obliczona zgodnie z art. 5 ust. 1 i 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dla 3 osób wynosi 45 m², a przy uwzględnieniu dopuszczalnego przekroczenia o 30% nie może ona przekroczyć 58,5 m². Organ nie mógł przy tym uznać prawa R. K. do korzystania z powierzchni dodatkowej, ponieważ przedłożyła ona orzeczenie ZUS i zaświadczenie lekarskie, a o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. W odwołaniu złożonym od tej decyzji R. K. podważyła ustalenia organu I instancji, wskazując na okoliczność wspólnego zamieszkiwania z nią syna M. wraz z żoną i dzieckiem. Zakwestionowała możliwość dokonywania ustaleń faktycznych w dniu 10.01.2006 r., w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji wydana była w dniu [...].01.2006 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie w sprawie. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia było ustalenie przez organ odwoławczy, że odwołująca nie jest już najemcą lokalu przy ul. K., którego dotyczył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W tej sytuacji organ uznał, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Poglądu tego nie podzielił orzekający w sprawie na skutek skargi R. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 640/07 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2007 r., uznając, iż obowiązkiem organu II instancji było zbadanie czy skarżąca spełnia kryteria przyznania dodatku według stanu faktycznego na dzień złożenia wniosku czyli 20.12.2005 r. We wskazaniach do dalszego postępowania Sąd zalecił rozpoznanie odwołania R. K. kierując się tym właśnie stanem faktycznym sprawy, tj. na dzień 20.12.2005 r., a w razie potrzeby uzupełnienie materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. NR [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania R. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2007 r. W podstawie prawnej wskazało art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1, 2 i 3, art. 4, art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734, ze zm.). W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że istotną dla rozstrzygnięcia prawa do dodatku mieszkaniowego kwestią jest ustalenie wielkości gospodarstwa domowego wnioskodawcy. W świetle ustawy jest nim gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią mieszkającymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Swoje ustalenia w zakresie ilości osób pozostających we wspólnym z odwołującą gospodarstwie domowym organ oparł na informacji z administracji budynków i oświadczeniach członków rodziny wnioskodawczyni oraz wywiadzie środowiskowym i przyjął, że wnioskodawczyni zamieszkuje z 2 synami – M. i D. W odniesieniu do M. K. organ ustalił, że poprzednio zamieszkiwał on z żoną i synem przy ul. S. [...] i dopiero ma wprowadzić się do mieszkania matki. Takie ustalenia organ poczynił na podstawie oświadczenia M. K. z 4.01.2006 r. oraz analizy zużycia wody w lokalu przy ul. K. [...] za 2005 rok, które wskazuje, że w lokalu tym mogło zamieszkiwać jedynie 2-3 osoby. Organ przeprowadził też dowód z akt sprawy prowadzonej przez MOPS w zakresie przyznania zasiłku stałego. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego do tamtej sprawy wynika, że odwołująca w dniu 21.12.2005 r. zamieszkiwała sama przy ul. K. Dopiero wywiad środowiskowy z 4.01.2006 r. pokazuje, ze zamieszkuje ona z synami M. i D. Za bezsporną okoliczność organ II instancji uznał korzystanie przez odwołującą z uprawnień wynikających z art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w sytuacji gdy jest ona osobą niepełnosprawną, zaliczona do II grupy inwalidów na trwałe od 1995 r., a zaświadczenie lekarskie z 21.12.1995 r. potwierdza, że wymaga osobnego pokoju. Jednakże nawet uwzględniając dodatkową powierzchnię normatywną dla odwołującej, powierzchnia użytkowa lokalu przez nią zajmowanego przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30 %, co według art. 5 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych powoduje, iż dodatek mieszkaniowy nie przysługuje. Organ odwoławczy wskazał także na art. 7 ust. 3 pkt 2 cyt. ustawy, który daje możliwość odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustali, że faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą osób jest mniejsza niż wykazana w deklaracji. W skardze na tę decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie R. K. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 7 k.p.a. w prowadzonym postępowaniu poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i błędne przyjęcie, że w lokalu przy ul. K. zamieszkują tylko 3 osoby. Wskazała, że Kolegium nie odniosło się do jej zarzutów podnoszonych w odwołaniu, dotyczących nieuwzględnienia zaświadczenia Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych o zamieszkiwaniu w lokalu przy ul. K. 6 osób oraz oświadczenia M. K. z 5.01.2006 r. Organ przyjął ilość osób zamieszkujących w lokalu na podstawie domniemania wynikającego z ilości zużywanej wody, pomijając przeprowadzenie dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z przepisami k.p.a. (m. in. nie przeprowadził wywiadu środowiskowego u sąsiadów). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie znajduje ponadto zastosowanie przepis art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie niniejszej toczyło się już bowiem postępowanie sądowadministracyjne zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 640/07 uchylającym decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2007 r. [...]. Kolegium uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2007 r. odmawiającą przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego i umorzyło postępowanie w sprawie, uznając, iż stało się ono bezprzedmiotowe w związku ze zmianą miejsca zamieszkania przez skarżącą. Sąd we wspomnianym wyroku uznał to stanowisko za wadliwe i nakazał rozpoznać odwołanie skarżącej, kierując się stanem faktycznym sprawy na dzień 20.12.2005 r., a w razie potrzeby uzupełnić materiał dowodowy sprawy pod kątem ustalenia przesłanek faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia wniosku. Dokonując tak określonej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń, które uzasadniałyby jej eliminację z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734, ze zm.). Zasadniczym celem tej ustawy jest wsparcie osób, które znajdują się w trudnej sytuacji i nie są w stanie pokryć bieżących wydatków za zajmowane mieszkanie. Przyznanie dodatku mieszkaniowego uzależnione jest od spełnienia przesłanek o charakterze dochodowym, określonych w art. 3 ustawy oraz wymogu nie przekroczenia normatywnej powierzchni użytkowej lokalu, o której mowa w art. 5 tej ustawy. Podstawową kwestią dla określenia normatywnej powierzchni dla konkretnego lokalu jest ustalenie ilości osób w nim zamieszkujących. Przepis art. 5 ust. 1 w pkt 1-6 przypisuje bowiem maksymalną wielkość powierzchni w metrach kwadratowych, konkretnej liczbie osób i wielkość ta stanowi normatywną powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego. Powierzchnia ta powiększa się o 15 m², jeżeli w lokalu zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju (art. 5 ust.3). Z mocy art. 5 ust. 5 cyt. ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Przedmiotem kontrowersji w rozpatrywanej sprawie jest liczba osób zamieszkujących wraz z R. K. we wspólnym gospodarstwie domowym w dacie złożenia przez nią wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego – 20.12.2005 r. Organy orzekające w sprawie przyjęły, że jest to gospodarstwo 3-osobowe, a w lokalu przy ul. K. zamieszkiwali wówczas ze skarżącą jej synowie- M. i D. Ustalenie, że trzeci z synów skarżącej – M. K. wraz ze swoją żoną K. i synem M. nie zamieszkiwał na dzień złożenia wniosku przy ul. K. organy opierają na kilku dowodach: informacji uzyskanej od M. K. w dniu 3.01.2006 r. uzupełnionej 4.01.2006 r., zaświadczeniu ze Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z 10.01.2006 r. o zamieszkiwaniu K. K. i M. K. przy ul. S. [...], a także na wywiadach środowiskowych przeprowadzonych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. w sprawie o przyznanie zasiłku stałego i zasiłku celowego. W wywiadach tych przeprowadzonych 6.12.2005 r. i 28.12.2005 r. wnioskodawczyni R. K. oświadczyła, że mieszka sama, natomiast w wywiadzie przeprowadzonym 4.01.2006 r. oświadczyła, że mieszka z synami M. i D. Organ skorzystał w tym wypadku z dokumentów sporządzonych w innym postępowaniu i przeprowadził z nich dowód w niniejszej sprawie, dołączając je do akt. Takie działanie organu jest w ocenie Sądu prawidłowe. Jako dowód należy bowiem dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Wbrew twierdzeniom skargi i odwołania organ wziął też pod uwagę oświadczenie M. K. z 5.01.2006 r. stwierdzające, że mieszka on wraz z żoną K. i synem M. u swojej matki przy ul. K. [...] od dnia 22.12.2005 r. Dowód ten organ ocenił w zestawieniu z pozostałymi, wymienionymi wyżej dowodami i zgodnie z art. 80 k.p.a. stan faktyczny sprawy ocenił na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego. W tym też kontekście nie są zasadne zarzuty, że organ nie odniósł się do oświadczenia M. K., dowód ten nie został natomiast uznany za wiarygodny, a kwestia jego oceny była przedmiotem rozważań organu I instancji, które to stanowisko podtrzymał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Podnoszone w skardze zarzuty dotyczące oparcia decyzji na domniemaniu zużycia wody w lokalu przy ul. K. również nie mogą być uwzględnione. Kwestia ta została podniesiona w zaskarżonej decyzji niejako dodatkowo, dla potwierdzenia słuszności dokonanej przez organy oceny materiału dowodowego, a nie jako główny i jedyny dowód w sprawie. Nie są również zasadne argumenty skargi wskazujące na konieczność przesłuchania sąsiadów dla ustalenia ilości osób zamieszkujących przy ul. K. Sąd podziela pogląd organu, że przeprowadzenie takiego dowodu nie było konieczne w sytuacji, gdy kwestia ta została ustalona na podstawie oświadczeń wszystkich zainteresowanych i wywiadów środowiskowych. Reasumując, Sąd nie stwierdza w zaskarżonej decyzji i prowadzonym postępowaniu naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. – tj. naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, czy innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy, jak również nie stwierdza wystąpienia przyczyny nieważności wskazanej w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, a tylko zaistnienie tego rodzaju uchybień mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi. W prowadzonym postępowaniu nie doszło też do naruszenia powołanego wcześniej art. 153 P.p.s.a. określającego związanie organów poprzednio wydanym w przedmiotowej sprawie wyrokiem WSA w Rzeszowie . W tej sytuacji Sąd, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.