II SA/Rz 609/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] kwietnia 2015 r.nr [...] w przedmiocie zobowiązania do dokonania ustaleń okoliczności i przyczyn wypadku -skargę oddala- Przedmiotem skargi GM jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w [.], (dalej również: "OIP") z dnia [.] kwietnia 2015 r. nr [.], w przedmiocie zobowiązania do dokonania ustaleń okoliczności i przyczyn wypadku, którą wydano w następującym stanie sprawy: W dniu 29 grudnia 2014 r. Okręgowy Inspektorat Pracy w [.] został poinformowany przez Policję o wypadku, który miał miejsce na drodze gminnej w [.]. W toku postępowania Starszy Inspektor Pracy OIP przeprowadził kontrolę w Zakładzie [...] GM [.]. Po zakończeniu czynności kontrolnych, decyzją z dnia [.] lutego 2015 r. nr [...], wydana na podstawie art. 11 pkt 1, 6 i 6a w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 640 z późn. zm.) – dalej: "ustawa", nakazał kontrolowanemu podmiotowi dokonać ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, jakiemu uległ JW w dniu 29 grudnia 2014 r. w miejscowości [.], podczas posypywania piaskiem drogi lokalnej przy użyciu rozsiewacza nawozowego oraz sporządzić na okoliczność tego zdarzenia stosowną dokumentację wypadkową. W uzasadnieniu podał, że JW jako pracownik Zakładu [...] GM w [.], uległ w dniu [.] grudnia 2014 r. wypadkowi w trakcie posypywania piaskiem drogi lokalnej przy użyciu rozsiewacza do nawozów zainstalowanego do ciągnika, upadając na jezdnię. W wyniku upadku doznał urazu głowy, który był najprawdopodobniej przyczyną jego śmierci. Pomimo powzięcia wiadomości o zaistnieniu tego wypadku, pracodawca do dnia kontroli nie dopełnił obowiązku wynikającego z przepisów § 4, § 5, § 7, § 9 i § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz.U. z 2009 r. Nr 105, poz. 870) – dalej: "rozporządzenie", i nie powołał zespołu powypadkowego. Nie zapewnił również ustalenia okoliczności i przyczyn tego zdarzenia oraz nie sporządził na tę okoliczność stosownej dokumentacji powykonawczej. Skoro zatem pracodawca uchybił opisanym wyżej obowiązkom, organ nakazał ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku w drodze decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, powołaną na wstępie decyzją z dnia [.] kwietnia 2015 r. OIP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [.] lutego 2015 r., podzielając w całości wyrażone w niej stanowisko. Zdaniem organu odwoławczego okoliczności sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wskazują, że JW uległ wypadkowi w związku z wykonywaną praca na rzecz skarżącego. GM wygrała bowiem przetarg w Gminie [.]. na usługę odśnieżania i posypywania dróg gminnych, zaś w dniu wypadku JW wraz z mężem skarżącej – GM, posypywali piaskiem drogę w miejscowości [.]. GM kierował ciągnikiem, zaś poszkodowany najprawdopodobniej jechał na rozsiewaczu, z którego spadł doznając ogólnych potłuczeń. Argumenty skarżącej świadczące o tym, że poszkodowany w dniu [.] grudnia 2014 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym, a towarzyszył jej mężowi tylko dlatego, że ten zobowiązał się do podwieźć do miejsca zamieszkania, organ uznał za niewiarygodne. Wniosek urlopowy nie został bowiem podpisany przez JW, a miejscowość Zagorzyce znajduje się w odległości około 20 km od miejscowości [.], zaś droga do miejscowości [.], gdzie mieszkał ww. prowadzi w przeciwnym kierunku. Wątpliwe wydaje się zatem, aby poszkodowany towarzyszył SM w podróży, a następnie podczas wykonywania usługi związanej z posypywaniem drogi wyłącznie w celu podwiezienia do miejsca zamieszkania. Stwierdził ponadto, na co wskazała strona odwołująca się, że w sprawie brak jest protokołu z kontroli Inspektora Pracy, który mógłby stanowić podstawę do wydania zaskarżonego nakazu, niemniej przepisy art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a." nie warunkują wydania decyzji od udokumentowania jej uzasadnienia w protokole kontroli. Zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera wszystkie niezbędne elementy, wymagane ww. regulacją K.p.a., w tym i uzasadnienie faktyczne stanowiące podstawę wydania decyzji, a zatem jako odpowiadające prawu podlegało utrzymaniu w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie GM wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej zaskarżoną decyzją organ naruszył art. 11 pkt 1, 6 i 6a w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 4, § 5, § 7, § 9 i § 12 rozporządzenia. Błędnie bowiem wywiódł, że zdarzenie z dnia 29 grudnia 2014 r. z udziałem JW było wypadkiem przy pracy oraz że zachodzą podstawy do dokonania ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy oraz sporządzenia dokumentacji wypadkowej. JW od 22 do 29 grudnia 2014 r. przebywał bowiem na urlopie wypoczynkowym, który został udzielony na jego prośbę i w tym czasookresie nie miała ona z nim żadnego kontaktu. Okoliczność tą potwierdzają listy obecności pracowników oraz wniosek urlopowy, który nie został podpisany przez poszkodowanego, gdyż nie zgłosił się on w tym celu do zakładu pracy. Okres urlopu JW przypadał na okres świąteczny, kiedy skarżąca nie prowadziła robót poza bieżącym posypywaniem dróg gminnych przez jej męża. Nie było zatem potrzeby, aby w czynnościach tych pomagał inny pracownik, gdyż czynności te wykonuje się mechanicznie, bez udziału drugiej osoby. Nie ma również znaczenia okoliczność, że miejscowość [.] nie znajduje się na trasie prowadzącej do miejscowości zamieszkania poszkodowanego, gdyż w dniu [.] grudnia 2014 r. mąż skarżącej spotkał JW na przystanku i zaoferował mu podwiezienie po wykonanej pracy w drodze powrotnej. W odpowiedzi na skargę OIP wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga okazała się w pełni niezasadna. Dlatego została przez Sąd oddalona. Na wstępie Sąd obowiązany jest wyjaśnić stronom postępowania, iż istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w [.] wydana w przedmiocie zobowiązania skarżącej GM do dokonania ustaleń i okoliczności wypadku przy pracy. Według strony skarżącej brak było podstaw do przeprowadzenia postępowania powypadkowego i sporządzenia protokołu powypadkowego, albowiem zdarzenie z dnia [.] grudnia 2014 r. w którym uczestniczył JW pozostawało bez jakiegokolwiek związku z jego zatrudnieniem u pracodawcy – GM. WSA w całości podziela stanowisko oraz ustalenia Organu co do kwalifikacji zdarzenia, którego skutkiem była śmierć JW. Ustalone przez Inspekcje Pracy okoliczności dawały pełne podstawy do przyjęcia, iż nastąpiło nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodującą śmierć, które pozostawało w związku z pracą czyli w okolicznościach wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy (Dz.U. z 2015 r., poz. 1242 zwana dalej u.sp.w.p.). Przebywanie JW w czasie i miejscu wykonywania pracy przez SM, treść notatki urzędowej sporządzonej w dniu [.] grudnia 2014 r., przez inspektora inspekcji pracy opisującej tragiczny w skutkach wypadek drogowy, a także brak podpisu pracownika na wniosku o udzielenie urlopu, świadczą jednoznacznie przeciwko twierdzeniom strony skarżącej. Nie pozostaje dla tej oceny obojętny, z uwagi na zasady logiki i doświadczenia życiowego, również i fakt znacznej odległości pomiędzy miejscem zamieszkania poszkodowanego (Brzeziny) oraz miejscem wypadku ([.]). Zbieg tych wszystkich okoliczności nie pozwalał uznać Organom Inspekcji Pracy za odpowiadające rzeczywistości twierdzenia GM o wyłącznie przypadkowym charakterze zdarzenia (tj. podwiezienie JW do miejsca zamieszkania przez SM). Z uwagi na stwierdzone fakty, Organy Inspekcji zasadnie przyjęły, iż na skutek wypadku przy pracy pracodawca był zobowiązany wykonać normę art. 234 § 1 Kodeksu pracy, która stanowi: W razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym i ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku oraz zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom. Tryb ustalania okoliczności i przyczyn wypadku określają regulacje cytowanego wyżej rozporządzenia, które nie pozostawiają wątpliwości, co do istnienia po stronie GM obowiązku ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku jakiemu uległ w dniu [.] grudnia 2014 r. JW oraz sporządzenia w związku z tym tragicznym zdarzeniem dokumentacji wypadkowej. Ponieważ skarżąca pomimo istnienia tych regulacji, nie wykonała adresowanych do niej obowiązków, Okręgowa Inspekcja Pracy prawidłowo skierowała do niej nakaz z dnia [.] lutego 2015 r. nr rej. [.]. Materialno-prawne podstawy takiego rozstrzygnięcia wyraża art. 11 pkt 6 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Inspekcji Pracy (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 640), stanowiąc : W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania ustalenia, w określonym terminie, okoliczności i przyczyn wypadku. Sąd podziela stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę, że w zaistniałych okolicznościach faktycznych wydanie nakazu pomimo braku protokołu kontroli nie narusza art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Pracy w stopniu, który uzasadniałby jego uchylenie. Za takim stanowiskiem przemawia przede wszystkim charakter stwierdzonego zdarzenia oraz jego skutki dla poszkodowanego. Wymagane było podjęcie niezwłocznych działań wyjaśniających przewidzianych w Kodeksie pracy oraz w przepisach wykonawczych. Zdaniem Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone zgodnie z regułami K.p.a., dlatego protokół z kontroli pracodawcy nie był niezbędny do skierowania do skarżącej nakazu na podstawie art. 11 pkt 6 ustawy o Inspekcji Pracy. Protokół, o którym mowa ma jedynie walor dowodowy polegający na opisie stanu faktycznego sprawy; jeżeli okoliczności wypadku przy pracy są niewątpliwe, zostaną potwierdzone innymi dowodami, zaś pracodawca swym zachowaniem będzie utrudniać przeprowadzenie kontroli (w niniejszej sprawie inspektor podejmował kilkukrotne próby przeprowadzenia kontroli), to zaistnieją podstawy do skierowania do niego przedmiotowego nakazu przez organy Inspekcji Pracy. Przyjęcie stanowiska prezentowanego przez skarżącą mogłoby prowadzić do znacznego oddalenia w czasie wykonania obowiązków pracodawcy polegających na wyjaśnieniu okoliczności wypadku, a tym samym utrudniać ich ustalenie. Należy też podkreślić, że protokół kontroli został sporządzony po wydaniu nakazu, a jego treść potwierdza okoliczności, na których nakaz został oparty. Z tych wszystkich względów skarga GM okazała się niezasadna. Sąd nie będąc związany granicami skargi, nie dostrzegł takich naruszeń prawa, które nakazywałyby uchylenie lub stwierdzenie nieważności przedmiotu skargi. Organy Inspekcji Pracy wykazały bowiem, że ich działania były zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego, przez co nie mogły one zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Przedstawione motywy obligowały WSA do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.