II SA/Rz 61/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. R. kwotę 4 246 zł /słownie: cztery tysiące dwieście czterdzieści sześć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 21 października 2021 r. nr SKO.4120/11/2019, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Rzeszowa (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") z dnia 30 października 2019 r. nr MATIP.AU.7235. 130.18/14.1164.2019 o ustaleniu opłaty z tytułu kosztów związanych z usuwaniem, przechowaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z dnia 30 października 2019 r. nr MATIP.AU.7235. 130.18/14.1164.2019 Prezydent Miasta Rzeszowa ustalił opłatę należną od MR (dalej: "skarżącego") w wysokości 20 950,00 zł, tytułem kosztów związanych z usuwaniem, przechowaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki [...] o nr rej. [...], powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania. Organ I instancji podał, że w dniu [...] funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w Rzeszowie wydał dyspozycję nr [...] usunięcia stanowiącego własność skarżącego pojazdu marki [...] o nr rej. [...] z drogi publicznej – ul. [...]. Pojazd umieszczono na wyznaczonym parkingu strzeżonym, a właściciel został pouczony o konsekwencjach nieodebrania pojazdu w terminie 3 miesięcy, w tym o możliwości wystąpienia do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu. Pomimo upływu wskazanego terminu pojazd nie został odebrany przez ówczesnego właściciela, wobec czego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. [...] Sąd Rejonowy w Rzeszowie orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Gminy Miasto Rzeszów. W ocenie organu I instancji powyższe oznacza, że od dnia wydania dyspozycji pojazdu do zakończenia postępowania cywilnego, po stronie Gminy powstały uzasadnione koszty związane z usunięciem i przechowaniem pojazdu, w łącznej wysokości 20 950 zł, na które złożyły się: 1. koszt holowania pojazdu, ustalony uchwałą Rady Miasta Rzeszowa z dnia 28 sierpnia 2012 r. nr XXXVI/725/2012 na kwotę 440 zł; 2. koszt przechowania pojazdu obliczony jako iloczyn stawki dziennej, ustalonej ww. uchwałą na kwotę 35 zł oraz liczby dni przechowania pojazdu – 586, łącznie 20 510 zł. Organ I instancji podniósł, że ww. obciążenia stanowią koszty w rozumieniu art. 130a ust 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 450 z późn. zm.) – dalej: "P.r.d.", co obligowało do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia ich wysokości oraz obciążenia uprzedniego właściciela pojazdu. Skarżący w odwołaniu zarzucił wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Podniósł, że chciał usunąć sporny pojazd, jednakże w dniu [...] trafił do szpitala [...]. W dniu [...] wyszedł ze szpitala, ale dwa dni później trafił do niego ponownie, gdzie przebywał do dnia [...]. Natomiast od [...] do [...] skarżący przebywał w Zakładzie Karnym w [...] jako osoba tymczasowo aresztowana. Skarżący nie mógł odebrać pojazdu z parkingu strzeżonego. Odwołujący podniósł, że wobec postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie o przepadku pojazdu, właścicielem pojazdu, a zarazem podmiotem zobowiązanym do poniesienia kosztów jest Gmina Miasto Rzeszów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z dnia 21 października 2021 r. nr SKO.4120/11/2019 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Rzeszowa. Kolegium podzieliło w całości stanowisko organu I instancji i podało, że po stronie Gminy Miasto Rzeszów powstały koszty związane z usunięciem i przechowaniem pojazdu, który wówczas stanowił własność skarżącego. To zaś stanowiło wystarczającą i uzasadnioną podstawę do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia tych kosztów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, MR wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem: 1. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn zm.) – dalej: "k.p.a." poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie stanu zdrowotnego skarżącego w dacie usunięcia i przechowania pojazdu na parkingu strzeżonym; 2. art. 130a P.r.d. poprzez przyjęcie stawki dziennej za przechowania pojazdu na parkingu przekraczającej maksymalne stawki opłat określone – jak podał skarżący – "ust. 5c". W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwana dalej "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 §1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Z art. 15 k.p.a. wynika, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że skutecznie wniesiony środek odwoławczy gwarantuje stronie rozpoznanie sprawy, załatwionej przez organ I instancji po raz drugi przez właściwy organ wyższego stopnia i uzyskanie rozstrzygnięcia tego organu. W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane. Z istoty uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za wydanym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesu myślowego, który doprowadził organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów wyjaśniających, dlaczego takie stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna umożliwić, zarówno adresatom rozstrzygnięcia, których bezpośrednio ono dotyczy, jak i sądowi badającemu jego legalność, odtworzenie toku czynności procesowych oraz procesu rozumowania organu, który doprowadził do określonej konkretyzacji praw lub obowiązków stron. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym, wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. Uzasadnienie sprowadza się w zasadzie do przytoczenia treści art. 130a ust. 10h P.r.d. oraz przytoczeniu trzech tez wyroków sądów administracyjnych. Kolegium w istocie nie rozpoznało odwołania, co skarżący zasadnie zarzucił w skardze, gdyż w żaden sposób nie odniosło się za zarzutów zawartych w odwołaniu. Odwołanie wniesione do organu I instancji w ustawowym terminie, a organ ten nie skorzysta z uprawnień określonych w art. 132 k.p.a., to automatycznie uruchamia się administracyjny tok instancji i obliguje organ odwoławczy do merytorycznego rozpoznania sprawy po raz drugi, czemu w niniejszej sprawie uchybiono i pozbawiono skarżącego szansy na rzetelne merytoryczne rozpoznanie sprawy po raz drugi zgodnie z zasadą dwuinstancyjności . Organ odwoławczy rozstrzyga sprawę administracyjną w jej całokształcie, niezależnie od podniesionych w odwołaniu zarzutów, jednakże ma obowiązek szczegółowego ustosunkowania się do nich. Natomiast uzasadnienie, w którym brak jest rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów odwołania albo brak odniesienia się i oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów, pozwalających na zweryfikowanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji uprawnia do stwierdzenia, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem zasad procesowych, w tym zasady wyrażonej w art. 15 k.p.a. (tak wyrok WSA w Warszawie z 20.04.2017 r., VII SA/Wa 1264,; wyrok WSA w Krakowie z 14.12.2016 r., III SA/Kr 991/16; wyrok WSA we Wrocławiu z 28.06.2017 r., II SA/Wr 29/17 dostępne na str. centralna baza orzeczeń sądów administracyjnych dalej: "cbosa"). Z tej przyczyn Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 15 i art. 127 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., obligowało do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż stwierdzone naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać należy, że uchybienie proceduralne organu ponownie rozpoznającego sprawę powoduje, że tak w zakresie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, inicjatywę musiałby przejąć sąd administracyjny. Tymczasem, zasadą postępowania administracyjnego jest, że sąd administracyjny nie ma kognicji do merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej i formułowania uzasadnienia rozstrzygnięcia, a tylko do kontroli prawidłowości działań organu na podstawie kryterium legalności. Dlatego też taki sposób uzasadnienia nie spełniający wyżej opisanych kryteriów, uniemożliwia sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań organu. Aby rozstrzygnąć sprawę sąd musiałby najpierw opisać jej stan faktyczny, ustalony na podstawie dokumentów i wniosku skarżącej, a następnie dokonać jego subsumpcji. To jednak, jak wyżej wskazano, nie jest rolą sądu administracyjnego. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w art. 200 P.p.s.a. Koszty postępowania to: - koszty zastępstwa procesowego orzeczone na podstawie § 14 pkt 1 lit.a w zw. z § 2 pkt 5 w wysokości 3 600 zł; - wpis w wysokości 629 zł; - oplata skarbowa o pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Wskazania do ponownego rozpatrzenia sprawy wynikają wprost z uzasadnienia.