II SA/Rz 614/11

Dnia 7 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym Przewodniczący: SNSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2011 roku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. – kuratora spadku po B. K., M. K., M. W., D. F. – następców prawnych po L. K., Z. S., J. P., R. G., L. P., C. S. – następcy prawnego po S. S., Z. S. – kuratora spadku po J. S., J. W., J. K., H. K., M. P., M. S., S. K., E. K. – kuratora spadku po S. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 1997 roku, nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki mostu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] września 1997r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lipca 1997r. nr [...] nakazującą B. K., S. B., L. K., J. P., Z. S., R. G., J. O., M. K., L. P., W. P., S. S., M. K., W. P., J. S., W. B., S. K., W. C., A. S., M. K., L. D., T. M., S. K., K. B., Z. i A. P., M. P., T. S., M. S., S. K., S. i S. W., J. i H. K. rozbiórkę mostu konstrukcji żelbetonowej na potoku [...] w D., wykonanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Wykonanie rozbiórki nakazano w terminie trzech miesięcy od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 1980r. Nr 9, poz. 26/ w zw. z art. 48 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane /Dz.U. 89, poz. 414/ Odwołanie od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lipca 1997r. pismem z [...] września 1997r. (data wpływu do organu) złożyli H. i J. K., W. B., Z. S., S. S., R. G., L. P., S. K. Natomiast za pismem przewodnim z dnia [...] września 1997r. (data wpływu do organu) odwołania złożyli B. K., L. K., W. P., M. K., J. O., W. P., L. D., S. K., M. K., S. i S. W., T. S., W. C., J. P., M. P., S. K., M. S., K. B., J. S., A. i Z. P., A. S., J. W., S. B., M. K. Wyżej wymienieni odwołujący się wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji. Podkreślili, że wzniesiony most zapewnia im dojazd do pól i gospodarstw znajdujących się po drugiej stronie potoku i stanowi jedyny możliwy do nich dostęp. Wojewoda uznał, że zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie i powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 1997r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda wskazał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Charakter wykonanych robót przesądza, że nie mieszczą się one w kategoriach budów i robót budowlanych wyliczonych w art. 29 ustawy Prawo budowlane, dla których nie jest wymagane pozwolenie na budowę. Bezspornym w sprawie jest fakt realizacji budowy mostu na potoku [...] bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, zatem decyzja organu I instancji wydana w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego jest w pełni zasadna. Przepis ten wprowadza obligatoryjny obowiązek orzekania o nakazie rozbiórki tylko na podstawie braku formalnego jakim jest – wymóg pozwolenia lub zgłoszenia robot budowlanych. Zatem podnoszone przez odwołujących argumenty nie mogły stanowić podstawy do odstąpienia od nakazanej rozbiórki. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyli B. K., S. B., L. K., J. P., Z. S., R. G., J. O., M. K., L. P., W. P., S. S., M. K., W. P., J. S., W. B., J. W., S. K., W. C., M. K., L. D., S. K., K. B., Z. P., A. P., M. P., T. S., M. S., S. K., S. W. i S. W., J. K. oraz H. K. W uzasadnieniu wskazali, że zaskarżona decyzja jest dla nich wielce krzywdząca i wnieśli o jej uchylenie. Wskazali, że na potoku [...] nie było mostu pozwalającego na przedostanie się na drugi brzeg, istniała jedynie prowizoryczna kładka, bez zabezpieczeń i zagrażająca zdrowiu i życiu osób z niej korzystających. Natomiast ruch kołowy odbywał się "w bród". Dla ruchu kołowego, w okresach gwałtownego przyboru wody, przejazd stawał się niemożliwy (np. przejazd karetki pogotowia itp.). Z uwagi na bezczynność miejscowych władz w tym zakresie, z własnej inicjatywy i z własnych środków podjęli decyzję o budowie mostu. Skarżący wskazali na nieznajomość aktualnie obowiązujących przepisów prawa budowlanego i podkreślili, że kierowali się tylko i wyłącznie chęcią poprawienia uciążliwych warunków bytowych, pozbyciem się obaw o życie i bezpieczeństwo bliskich, korzystających z kładki. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 10 lutego 1998r., sygn. akt SA/Rz 1618/97 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie o/z w Rzeszowie odrzucił skargę S. B., J. O., M. K., W. P., M. K., W. P., W. B., W. C., T. S., A. S. i S. W. z uwagi na nieuiszenie wpisu sądowego od skargi lub uiszczenie go po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy bada zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym porządkiem prawnym. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna jednakże z przyczyn, innych niż w niej wskazane, a które Sąd uwzględnił z urzędu. Stanowią one równocześnie podstawę skierowania sprawy do rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie jednym z odwołujących się od decyzjii Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lipca 1997r. nr [...] nakazującą rozbiórkę wybudowanego mostu był S. K. W toku postępowania sądowego Sąd ustalił, że S. K. zmarł 12 września 1997r. - skrócony odpis aktu zgonu nr 69/1997 (k. 128 tom I) – a więc po złożeniu odwołania, a przed wydaniem decyzji organu II instancji z dnia [...] września 1997r. Podkreślić zatem należy, że postępowanie odwoławcze toczyło się z udziałem osoby zmarłej. Sąd zauważa, że sytuacja ta nie zaistniała z przyczyn leżących po stronie organu prowadzącego sprawę, gdyż odwołanie zostało złożone jeszcze przez S. K., natomiast odbiór decyzji drugoinstancyjnej w dniu [...] października 1997r. potwierdził P. (nieczytelne nazwisko) – zięć S. K. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 4 akt administracyjnych organu II instancji). Z akt administracyjnych, a w szczególności z tzw. rozdzielnika decyzji wynika, że S. K. był stroną postępowania w przedmiocie nakazu rozbiórki mostu. Stosownie do art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Jak wykazano postępowanie toczyło się z udziałem osoby zmarłej, a jej następcy prawni bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym. Powyższe wskazuje na naruszenie przez organy administracji wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania oraz zapewnienia możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed rozstrzygnięciem sprawy. Następcy prawni S. K. nie brali bowiem udział w postępowaniu Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawą wznowienia postępowania jest między inny okoliczność, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co stanowi podstawę do uchylenia decyzji drugiej instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. Naruszenie zasady udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny bez względu na to czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy. Dla zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. nie ma przy tym znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje, tylko na żądanie strony (patrz: wyrok NSA z 2.02.2006r. sygn. II OSK 496/05 LEX nr 196700). Wymienioną wadą dotknięte jest postępowanie organu drugiej instancji. Stwierdzenie wskazanego wyżej naruszenia przepisów prawa nie pozwala Sądowi na merytoryczną ocenę zarzutów skargi. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy winny rozpoznać sprawę w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, z uwzględnieniem zasad prawidłowej procedury administracyjnej w zakresie wskazanym przez Sąd tj. ustalić krąg stron postępowania, z zapewnieniem w postępowaniu udziału wszystkim spadkobiercom S. K. kierując się w tym zakresie pojęciem strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. i zapewnić im czynny udział na każdym etapie postępowania, a przed wydaniem decyzji poinformować o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w trybie art. 10 § 1 k.p.a. Ponadto Sąd zauważa, że Wojewoda merytorycznie rozpoznał odwołania. Tymczasem, jak winika z pieczęci wpływu Urzędu Rejonowego w P. odwołanie H. i J. K., W. B., Z. S., S. S., R. G., L. P., S. K. złożone zostało [...] września 1997r., natomiast B. K., L. K., W. P., M. K., J. O., W. P., L. D., S. K., M. K., S. i S. W., T. S., W. C., J. P., M. P., S. K., M. S., K. B., J. S., A. i Z. P., A. S., J. W., S. B., M. K. w dniu [...] września 1997r. Należy zauważyć, że widniejąca na pieczęci organu data wskazuje jedynie dzień, kiedy odwołanie skarżących wpłynęło do organu, brak jest natomiast informacji o sposobie złożenia odwołania - nie dołączono koperty, w której przedmiotowe odwołania mogły zostać złożone w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, jak również obok pieczęci na odwołaniach nie umieszczono adnotacji, że zostało złożone "osobiście". Ten zasadniczy brak uniemożliwia ocenę terminowości złożenia odwołania, a to prowadzi do konkluzji, że zaskarżona decyzja mogła zostać wydana przedwcześnie, bez wyjaśnienia zasadniczej kwestii kiedy i w jaki sposób zostały wniesione odwołania wyższej wymienionych. Zgodnie bowiem z naczelną zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 k.p.a. to organy administracji publicznej zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, a swoje ustalenia opierać na materiale dowodowym zgromadzonym i rozpatrzonym w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.). Organ winien zatem wyjaśnić tę kwestię, posiłkując się także dokumentacją, w której odnotowywane są wszystkie pisma wpływające do organu (książka wpływów) i bezspornie ustalić datę złożenia odwołań, stosując przy tym wszystkie niezbędne środki dowodowe, a następnie w zależności od wyników ustaleń – rozpoznać odwołanie lub wydać odpowiadające prawu postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a. Stwierdzone naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd uznał za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Ustalenie, że postępowanie administracyjne dotknięte jest wadą dającą podstawę do jego wznowienia stanowiło przesłankę, dla skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 i art. 120 P.p.s.a. Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Sąd na podstawie art. 152 P.p.s.a. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się przedmiotowego wyroku.