II SA/Rz 621/09

Dnia 17 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat I. J. o przyznanie kosztów pomocy prawnej w sprawie ze skargi R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków – postanawia – I. odmówić przyznania adw. I. J. wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej wykonanej na zasadzie prawa pomocy; II. przyznać tytułem poniesionych wydatków kwotę 17 zł (słownie: siedemnaście złotych). Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 621/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...]. Następnie postanowieniem z dnia 18 stycznia 2010 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 26 marca 2010 r. wyznaczona i umocowana do reprezentowania skarżącego adw. I. J., złożyła w tut. Sądzie pismo w którym: I. odmówiła sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od w/w wyroku z powodu braku podstaw prawnych oraz II. wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej za udział pełnomocnika z urzędu w postępowaniu administracyjnym, w szczególności za zapoznanie się z aktami sprawy i opracowanie opinii prawnej. Po rozpoznaniu powyższego wniosku referendarz sądowy postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 621/09 odmówił przyznania adw. I. J. wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej wykonanej na zasadzie prawa pomocy – (pkt I postanowienia), oraz przyznał tytułem poniesionych wydatków kwotę 17zł (słownie: siedemnaście złotych) – (pkt II postanowienia). W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż wyznaczona z urzędu adwokat nie dopełniła obowiązku złożenia oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej i sporządzenia w jej ramach opinii. Jednocześnie wskazano, iż pełnomocnikowi przysługuje zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków, a za taki należy uznać poniesiona opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych. Pismem z dnia 21 kwietnia 2010 r. (data złożenia w tut. Sądzie) adw. I. J. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego wnioskując jednocześnie o przyznanie jej wynagrodzenia, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnieniu podniosła, iż nie można zaakceptować zbyt formalistycznego poglądu zgodnie z którym przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną z urzędu uzależnione jest od złożenia stosownego oświadczenia. Wskazała, iż jako pełnomocnik wykonała wszystkie czynności, które do niej należały, w ramach obowiązków pełnomocnika z urzędu. Podniosła, iż będąc wielokrotnie ustanawianą jako pełnomocnik w podobnych sprawach w postępowaniu administracyjnym składała wniosek o przyznanie kosztów bez oświadczenia, a który to wniosek za każdym razem był uwzględniany w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. - wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek pełnomocnika strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu. Stosownie do treści art. 250 p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokatów określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) – zwane dalej rozporządzeniem, które w § 19 (rozdział 6) stanowi, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych o których mowa w rozdziałach 3 - 5 (pkt 1) oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata (pkt 2). Wskazać należy, że stosownie do § 20 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać wyraźne oświadczenie pełnomocnika, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Oświadczenie takie jest niezbędnym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów. Stanowi bowiem przesłankę do przyjęcia, że za świadczoną pomoc prawną adwokat nie otrzymał wynagrodzenia, a zatem, że zachodzi podstawa do poniesienia tych kosztów przez Skarb Państwa. Badanie istnienia tej przesłanki jest konieczne z uwagi na fakt, że sąd jako dysponent środków publicznych odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania (por. postanowienie SN z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II CKN 687/98, OSNC 1999/3/63). Stanowisko takie, podzielając pogląd Sądu Najwyższego, wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując, iż przedmiotowe oświadczenie jest obligatoryjnym składnikiem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a ponadto nie jest elementem formalnym lecz stanowi zasadniczy składnik uzasadnienia wniosku. Z tego względu jego brak nie jest brakiem formalnym i nie może zostać uzupełniony na podstawie art. 49 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt II FZ 625/05, niepubl.). Podobny pogląd został wyrażony w wyroku NSA z dnia 12 listopada 2009 r., sygn. akt I ISK 426/09 (por. baza: cbois.nsa.gov.pl), w którym wskazano, iż wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, o jakim mowa w § 20 ww. rozporządzenia. Tut. Sąd w pełni popiera stanowisko wyrażone w wyżej powołanych orzeczeniach. Stwierdzić zatem należy, iż skoro nie zostało złożone wymagane prawem oświadczenie, iż "opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części", brak jest podstaw do uznania, że zostały spełnione warunki uzasadniające przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi, występującemu w sprawie w ramach przyznanego stronie prawa pomocy. Jednocześnie jako niezasadny należy uznać zarzut adwokata odnośnie zbyt formalistycznego powoływania się na treść § 20 cyt. rozporządzenia. Z powołanego wyżej orzecznictwa jednoznacznie wynika, iż oświadczenie adwokata, jest niezbędnym elementem uzasadnienia wniosku o zasądzenie wynagrodzenia. Także twierdzenie adwokat I. J., iż jako wyznaczony z urzędu pełnomocnik, zwracając się z wnioskiem o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, składała wymagane prawem oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza akt o sygn. II SA/Rz 407/09., a w szczególności pisma z dnia 3 lutego 2010 r. (data wpływu do Sądu), w którym adw. I. J. odmówiła sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej i jednocześnie wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to koszty nie zostały przez skarżącego uiszczone w całości, ani w części, dowodzi, iż jako wyznaczony z urzędu pełnomocnik złożyła wymagane prawem oświadczenie (dowód k. 84 akt sądowych sprawy o sygn. II SA/Rz 407/09). Ponieważ ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu oprócz opłaty obejmują również niezbędne, udokumentowane wydatki, za taki należy uznać poniesioną przez adw. I. J. opłatę skarbową w kwocie 17 złotych od pełnomocnictwa udzielonego jej przez R. S., co znajduje potwierdzenie w zalegającym w aktach sprawy potwierdzeniu wpłaty. Z tych względów, Sąd działając na postawie art. 260 i art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r., orzekł jak w sentencji postanowienia.