II SA/Rz 628/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 628/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] stycznia 2012r., znak: [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] zobowiązał T. M. do zwrotu świadczeń wypłaconych A. M. z funduszu alimentacyjnego za okres 01 maja 2011r. – 30 września 2011r. w wysokości 2. 500,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011r., znak: [...] przyznał M. M.świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla uprawnionej A. M. do dnia ukończenia przez nią 18 roku życia, na okres od 1 maja 2011r. do 30 września 2011r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Pismami z dnia 22 grudnia 2011r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] poinformował T. M. o przyznaniu wskazanego wyżej świadczenia na rzecz A. M. oraz o wysokości zobowiązań dłużnika wobec Skarbu Państwa w tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, a także o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji w przedmiocie zwrotu ww. należności. Pisma zostały skierowane do adwokata J. S. – kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu T. M., ustanowionego na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [..] sierpnia 2011r., sygn. akt: [...]. Adwokat J. S., działający jako kurator imieniem T. M. złożył odwołanie od wskazanej wyżej decyzji z dnia 23 stycznia 2012r. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że T. M. przebywa za granicą i nie jest możliwe ustalenie miejsca jego pobytu oraz obrazę art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. Podniósł, że organ nie próbował ponownie ustalić, czy T. M. powrócił do kraju i czy osoba uprawniona do alimentów – A. M. posiada informacje o tym, gdzie przebywa jej ojciec, czy kontaktował się z nią i czy poinformowała go o zobowiązaniach alimentacyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], zwane w dalszej części uzasadnienia SKO lub Kolegium, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r, nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej Kolegium powołało art. 104 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 27 ust 1 – 3 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. SKO wskazało w uzasadnieniu, że zgodnie art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności, w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej wraz z ustawowymi odsetkami. W myśl at. 27 ust. 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z w.w. funduszu. Zdaniem Kolegium organ I instancji dopełnił obowiązków wynikających z art. 27 ust. 7 ustawy. Decyzję, a wcześniej zawiadomienie i informację z dnia 22 grudnia 2011r. w sprawie zwrotu świadczeń organ I instancji w sposób prawidłowy skierował do adwokata T. S. - kuratora T. M., ustanowionego w myśl art. 601 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 184 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dla osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw. Organ II instancji wskazał ponadto, że w piśmie z dnia 19 marca 2012r. skierował zapytanie do adwokata J. S., czy po dniu ustanowienia go kuratorem prowadził czynności w celu ustalenia miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomienia jej o stanie spraw w myśl art. 184 § 2 k.r.o. Z odpowiedzi wynika, że w dalszym ciągu nie jest znane miejsce pobytu T. M. Ponadto doręczenie pisma stronie podczas, gdy działa ona przez przedstawiciela ustawowego i nie zostało wydane postanowienie o uchyleniu kurateli, nawet w przypadku "zjawienia" się osoby nieobecnej byłoby bezskuteczne. Adwokat J. S. - kurator T. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na wskazaną wyżej decyzję SKO z dnia [...] kwietnia 2012r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i dokonanie niewłaściwej jego oceny. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego w szczególności art. 27 ust. 7 pkt 1- 3 ustawy poprzez błędne zastosowanie tego przepisu; w szczególności nie poinformowanie dłużnika alimentacyjnego o wysokości przyznanego osobie uprawnionej świadczenia, o decyzji w sprawie zwrotu świadczenia alimentacyjnego, jak i o wysokości zobowiązania alimentacyjnego wobec Skarbu Państwa. Powyższe informacje nie zostały przekazane dłużnikowi w niniejszej sprawie mimo, że kurator podejmował wszelkie czynności w celu nawiązania kontaktu i ustalenia miejsca pobytu T. M. Wskazał, że w sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny nie przebywa pod adresem zamieszkania i nie jest znane miejsce jego pobytu nie wie, że toczyło się postępowania alimentacyjne. Z uwagi na powyższe kurator skarżącego wniósł o uchylenie w całości decyzji SKO oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów zastępstwa procesowego ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012r. kurator skarżącego adwokat J. S. wnosił i wywodził, jak w skardze; złożył ponadto wniosek o przyznanie wynagrodzenia dla kuratora wg norm przepisanych. Oświadczył, że znana jest mu treść postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 23 sierpnia 2012r. o wyznaczeniu go do reprezentowania nieobecnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] i wyjaśnił, że organy, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęły, że jest kuratorem ustanowionym w sprawie na podstawie art. 184 k.r.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie jej legalności w aspekcie wyżej przytoczonych zasad Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.). Założeniem ukształtowanego ustawą systemu jest udzielenie, przez określony czas, pomocy rodzinom, które na skutek bezczynności dłużników alimentacyjnych nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb. Przewidziana w ustawie pomoc polega na wypłacie osobom uprawnionym do alimentów świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wypłata tych świadczeń nie jest kolejnym świadczeniem z pomocy społecznej, a rodzajem świadczenia zwrotnego, do zwrotu którego na rzecz Skarbu Państwa zobowiązany jest dłużnik alimentacyjny, który nie wywiązał się z obowiązku alimentacyjnego, w następstwie czego obowiązek ten kredytowany był ze środków publicznych. Z treści 27 ust. 1 ustawy wynika, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Konkretyzacja tego obowiązku następuje w treści decyzji administracyjnej, którą wydaje organ właściwy wierzyciela, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2 ustawy). Decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną, rzeczywistym bowiem aktem przesądzającym o obowiązku zwrotu przez dłużnika należności wypłaconej uprzednio wierzycielowi pozostaje decyzja ustalająca wierzycielowi prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie niniejszej – w niespornie ustalonym stanie faktycznym – dokonały prawidłowej subsumcji prawa, tj. omówionych wyżej norm prawnych. W aktach administracyjnych znajduje się decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego M. M. – przedstawicielowi ustawowemu A. M. Przesłanką przyznania świadczenia była bezskuteczność egzekucji świadczenia alimentacyjnego od T. M. zaistniała z uwagi na brak możliwości wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Powyższe ustalenia wynikają z informacji Sądu Okręgowego Wydziału [...] Wizytacyjnego [...] z dnia 27 maja 2011 r. Okres świadczeniowy, stosownie do treści decyzji z dnia [...] stycznia 2012r. o przyznaniu świadczenia na rzecz A. M., rozpoczął się 1 maja 2011r., a zakończył 30 września 2011 r. Decyzja została wydana prawidłowo po zakończeniu okresu świadczeniowego. W trafnej zatem ocenie organów obu instancji spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej dłużnika alimentacyjnego w osobie T. M. do zwrotu wypłaconych na rzecz uprawnionej A. M. świadczeń w łącznej wysokości 2. 500, 00 zł wraz z ustawowymi odsetkami obliczonymi do dnia spłaty, przy czym na dzień wydania decyzji przez organ I instancji kwota odsetek wynosiła 147, 60 zł. Zarzuty przedstawione w odwołaniu i powtórzone w skardze dotyczące sposobu zebrania materiału dowodowego, a następnie sposobu jego oceny, a także naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 27 ust. 7 pkt 1 – 3 ustawy przez nie poinformowanie dłużnika alimentacyjnego o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń, jak i o wysokości zobowiązania alimentacyjnego, nie stanowią podstawy do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji. Tym samym nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji. Za chybiony należy uznać w szczególności zarzut naruszenia art. 77, art. 80, i art. 7 k.p.a., poprzez brak dokonania czynności zmierzających w kierunku ustalenia miejsca pobytu T. M. w szczególności przez zaniechanie próby uzyskania takich informacji od A. M. lub M. M. Sąd stwierdza, że ustalenie i poszukiwanie miejsca pobytu T. M. nie należy do czynności dowodowych, do podjęcia których zobowiązany jest organ prowadzący postępowanie administracyjne. Brak informacji o aktualnych adresie skarżącego spowodował konieczność ustanowienia kuratora dla osoby nieobecnej na podstawie art. 184 k.r.o., a Sąd Rejonowy [...] przed jego ustanowieniem ocenił, czy uprawdopodobnione zostało, że nie jest znane miejsce pobytu T. M. Organy administracji orzekające o obowiązku zwrotu świadczeń alimentacyjnych działały już po dokonaniu ustaleń w tym zakresie. Ustanowienie kuratora, na wniosek organu orzekającego w przedmiotowej sprawie w I instancji, złożony trybie art. 34 k.p.a. służyło zabezpieczeniu interesów T. M., a jednocześnie umożliwiło zapewnienie toku postępowania administracyjnego. Organy nie miały obowiązku ustalania miejsca pobytu i adresu osoby nieobecnej, w odróżnieniu od kuratora, na którym, w myśl art. 184 § 2 k.r.o., ciąży obowiązek dokonania ustaleń w tym zakresie. Doręczenie natomiast informacji wskazanych w art. 27 ust. 7 pkt 1 – 3 ustawy na adres kuratora ustanowionego w osobie adwokata J .S. jest równoznaczne z przekazaniem takich informacji T. M., co wynika z istoty instytucji kurateli uregulowanej w tytule III dziale III Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wskazać ponadto wypada, że obowiązek alimentacyjny, obciążający rodziców wobec dzieci, uregulowany w art. 133 § 1 k.r.o., polegający m. in. na dostarczaniu środków utrzymania dziecku, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, powstaje w chwilą urodzenia dziecka. Jego konkretyzacja w przedmiotowej sprawie nastąpiła w wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia 11 kwietnia 2011r., sygn. akt: [...] zasądzającym alimenty od T. M. na rzecz A. M. w wysokości 700 zł miesięcznie. Wydanie zaś decyzji o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych było bezpośrednią konsekwencją bezskuteczności egzekucji prowadzonej na podstawie wskazanego wyżej wyroku. W świetle wskazanych wyżej okoliczności, zarzuty skargi wskazujące na uchybienie przez organy orzekające w sprawie obowiązkom poinformowania dłużnika alimentacyjnego o zobowiązaniach alimentacyjnych, które "starałby" się uregulować w przypadku, gdyby wiedzę taką posiadał, uznać należy co najmniej za nieuzasadnione. Z uwagi na powyższe skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.