II SA/Rz 628/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. S. T. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od wniesionej skargi, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym formularzu PPF wystąpił o przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu powołał się na ponoszone wydatki, obejmujące spłatę zaciągniętych na rozwój firmy kredytów (ok. 8 tys. zł.) oraz związane z utrzymaniem domu i rodziny (ok. 2 tys. zł.). Wg zawartego we wniosku oświadczenia, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z bezrobotną żoną i 2 dzieci (5 i 7 lat). Jedyne źródło utrzymania stanowi prowadzona przez niego działalność gospodarcza, z której dochód określił na 800 zł. od stycznia 2013 r. Jako posiadany majątek został wykazany dom o pow. 180 m² oraz samochód Toyota Avensis (rok prod. 2004). Ponieważ powyższe dane – przede wszystkim z uwagi na nieadekwatność dochodów do ponoszonych wydatków – okazały się niewystarczające do kompleksowej oceny zdolności płatniczych skarżącego, został on wezwany do: 1. Złożenia dodatkowego oświadczenia obejmującego wyjaśnienie rozbieżności między informacjami zawartymi we wniosku PPF a kserokopiami dokumentów przedstawionych w wyniku wezwań do uiszczenia wpisów sądowych /Bilansu Firmy za okres 1 styczeń – 30 czerwiec 2013 r. i umów kredytowych/, dot. wskazania – przy wynikających z tego Bilansu dochodach 800 zł. za okres 1 styczeń – 30 czerwiec 2013 r. - źródeł pokrycia miesięcznych wydatków związanych ze spłatą kredytów oraz kosztów utrzymania domu i rodziny w łącznej wysokości ok. 10 tys. zł. miesięcznie, 2. Przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych (osobistych i związanych z działalnością gospodarczą) za okres od 1 lipca 2013 r. do dnia wykonania wezwania, ze wskazaniem ich salda końcowego. Doręczone 6 sierpnia 2013 r. skarżącemu wezwanie z zakreślonym 7-dniowym terminem do jego wykonania i wskazanym rygorem rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy (formularzu PPF) pozostało bez odpowiedzi (ostatnim dniem terminu był 13 sierpień 2013 r.); wezwanie to dotyczyło jednoczesnego udzielenia takich samych informacji dla potrzeb odrębnego rozpoznania analogicznych wniosków o przyznanie prawa pomocy złożonych przez skarżącego we wszczętych równolegle sprawach o sygn. akt II SA/Rz 627/13 i II SA/Rz 629/13, w których także został wezwany do uiszczenia wpisów sądowych w kwotach po 500 zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (tak w całości, jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. Wykazanie tego warunku obciąża osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne bazujące na sytuacji materialnej jej i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (uzyskiwanych dochodach, ponoszonych wydatkach, posiadanych składnikach majątkowych i zasobach finansowych) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów. S. T. mimo powoływania się na trudną sytuację finansową powodowaną wydatkami na spłatę zobowiązań finansowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz bieżące utrzymanie siebie i rodziny w żaden sposób nie wykazał, że nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych oraz że będzie się to wiązało z jakimkolwiek uszczerbkiem dla ich koniecznego utrzymania. Logicznym jest, że ponoszone wydatki muszą mieć odzwierciedlenie w uzyskiwanych dochodach. W przypadku skarżącego pod tym względem widoczna jest jednak rażąca i pozostawiona bez jakiegokolwiek wyjaśnienia rozbieżność, skoro przy wydatkach w skali miesiąca rzędu 10 tys. zł., deklaruje on 800 zł. dochodów i to w okresie 6 m-cy. Jak zostało to już wskazane w skierowanym do skarżącego wezwaniu do złożenia dodatkowego oświadczenia i wyciągów z rachunków bankowych, o ile przy założeniu /co jednak nie zostało wykazane i nie wynika z przedstawionego Bilansu Firmy/, że spłata kredytów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą zaciągniętych przez niego w Banku Z. i Banku I. w wynikającej z załączników łącznej kwocie ok. 4,5 tys. zł. miesięcznie może być objęta pozycją Bilansu pn. "Pozostałe wydatki", to z pewnością do kwoty wynikającej z tej pozycji nie mogą być zaliczone bieżące koszty utrzymania domu i rodziny (2 tys. zł.) oraz wydatki związane z kredytem hipotecznym i pożyczką hipoteczną (ok. 3 tys. zł.). zaciągniętych przez J. T. (jego ojca) w Banku M., nawet jeżeli pozyskane w ten sposób środki faktycznie przekazał on synowi na rozwój i finansowanie działalności gospodarczej /także to nie zostało w żaden sposób potwierdzone/. Abstrahując od wykorzystania tych środków niezgodnie z podpisanymi umowami (co może rodzić dla J. T. przewidziane w nich konsekwencje prawne i finansowe), deklarowanie konieczności ich spłaty przez skarżącego może mieć skutek tylko względem jego ojca i pozbawione jest znaczenia przy rozpoznawaniu złożonego wniosku. Powyższe, niezależnie od braku wskazania źródeł uzyskiwanych dochodów (lub ich rzeczywistej wysokości), wskazuje również na znaczącą dysproporcję między wykazywanymi dochodami (800 zł. w ciągu 6 m-cy), a poniesionymi w tym okresie wydatkami niemającymi związku z działalnością gospodarczą (szacowane minimum to ok. 30 tys. zł., również bez uwzględniania różnicy między wynikającą z przedstawionych dokumentów wysokością rat kredytowych w Banku Z. /łącznie 1165 zł./, a deklarowaną na ten cel przez skarżącego kwotą ok. 1800 zł.). Okoliczności te mimo skierowanego do skarżącego wezwania nie zostały wyjaśnione. Skutkuje to uzasadnionym przypuszczeniem, że skarżący nie spełnia ustawowej przesłanki do przyznania prawa pomocy, a informacje wynikające z wniosku PPF i załączników nie odpowiadają prawdzie lub zostały przedstawione w sposób wybiorczy, celem uzyskania korzystnego orzeczenia zwalniającego od obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku, co potwierdza m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12, stosownie do którego brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 P.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ubocznie zwrócenia uwagi skarżącego wymaga, że niezależnie od braku udzielenia żądanych informacji, zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem sądowym (m.in. NSA postanowienie z dnia 30 listopada 2010 r. I OZ 893/10), spłata zobowiązań cywilnoprawnych (pożyczek, kredytów) co do zasady nie korzysta z pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, przysługuje też skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.