II SA/Rz 633/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na wydzierżawienie w trybie bezprzetargowym działki - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. A. S. – sołtys wsi W. pismem z dnia 17 maja 2017 r. (data wpływu do Sądu – 5 czerwca 2017 r.) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ze skargą na działalność Wójta Gminy [...] w wyniku czego Rada Gminy podjęła uchwałę nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie wyrażenia zgody na wydzierżawienie na okres 25 lat w trybie bezprzetargowym działki oznaczonej w ewidencji gruntów Nr 224/3, położonej w miejscowości W., wraz z obiektami budowlanymi byłej szkoły. Jak podał skarżący Wójt zwołując zebranie wiejskie i przewodnicząc jemu złamał zwyczaj, "a może i przepisy prawa". W zorganizowaniu przez Wójta Gminy zebrania wiejskiego (co należy do kompetencji sołtysów) A. S. upatruje naruszenia jego interesu prawnego jako Sołtysa wsi. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] zawnioskował o jej odrzucenie. Podkreślił, że skarżący jako sołtys wsi nie ma legitymacji prawnej do zaskarżenia uchwały z dnia [...] marca 2017 r. Natomiast jako mieszkaniec wsi nie uzasadnił swojego interesu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga podlega odrzuceniu. W rozpoznawanej sprawie skarga została złożona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zakwestionowanej skargą uchwały z 29 marca 2017 r. – który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wnoszący skargę A. S. wyraźnie wskazał, że działa jako Sołtys wsi W. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 17 stycznia 2013 r. I OSK 1591/12 (publ.: baza orzeczeń: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) w uzasadnieniu którego wskazano, że zgodnie z art. 25 ustawy P.p.s.a. zdolność sądową, tj. zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona mają oprócz osób fizycznych i prawnych, nieposiadające osobowości prawnej: państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne, jak również inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na nie obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zarówno w doktrynie prawa, jak i w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że jednostka pomocnicza nie jest kolejną jednostką samorządu terytorialnego, a stanowi część większej struktury jaką jest gmina. Jak sama nazwa wskazuje podmioty takie mają pomocniczy charakter, wykonują zadania gminy im powierzone i działają w ramach podmiotowości prawnej gminy. Same jednostki pomocnicze nie posiadają osobowości prawnej oraz umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym. Nie mogą być zatem samodzielnym podmiotem praw i obowiązków w sferze materialnego prawa administracyjnego. Brak regulacji prawnej w ustawie o samorządzie gminnym przyznającej sołectwom, dzielnicom i osiedlom prawo do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym na zasadach ustalonych w K.p.a. dla organizacji społecznych wyłącza także możliwość przyznania tym jednostkom pomocniczym gminy pozycji podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2003 r., sygn. akt IV SA 2841/2001). Samodzielnie – we własnym imieniu i we własnym interesie, jednostki pomocnicze nie mogą skutecznie inicjować wszczęcia postępowania administracyjnego i nie mogą uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony tego postępowania (por. wyroki NSA z dnia 26 maja 1992 r., sygn. akt SA/Wr 1248/91, z dnia 20 września 2001 r., sygn. akt II SA 1539/2000, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 414/2006). W świetle wyżej poczynionych wywodów sołectwo jako jednostka pomocnicza gminy nie należy do żadnej z wymienionych w art. 25 ustawy P.p.s.a. grup, w tym także nie jest samorządową jednostką organizacyjną. Za takie uważa się jednostki, które działają jako tzw. stationes communis, dysponując wyodrębnioną częścią majątku wyposażonej w osobowość prawną gminy, powiatu lub województwa (M. Niezgódka-Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 63). Brak osobowości prawnej i umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym skutkuje uznaniem, że sołectwo nie ma zdolności sądowej, a więc nie może być stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym także nie może wnieść skargi do sądu. Podobnie rzecz ma się z organami jednostek pomocniczych gminy, tj. – jak w przedmiotowej sprawie – z sołtysem, któremu również nie można przypisać legitymacji uprawniającej do wniesienia skargi na zarządzenie (tu: uchwała) organu gminy w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym (por. postanowienie NSA z dnia 16 maja 1995 r., sygn. akt IV SA 71/95). W konsekwencji wniesienie skargi przez sołtysa ma ten skutek, że skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, z uwagi na brak zdolności sądowej. Dodatkowo Sąd zauważa, że nawet gdyby przyjąć, że A. S. działa jako mieszkaniec wsi, to przed wniesieniem skargi obowiązany był złożyć uprzednie wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Analiza akt sprawy wykazała, że skarżący nie poprzedził skargi takim wezwaniem. Wprawdzie w aktach zalega pismo A. S. datowane na dzień [...] kwietnia 2017 r. zatytułowane "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", jednakże wyraźnie wskazano w nim, że dotyczy ono: "zebrania wiejskiego z dnia [...] marca 2017 r. w miejscowości W. w celu pozyskania opinii mieszkańców dotyczących dzierżawy obiektu byłej Szkoły w W. na okres 25 lat przez Wójta Gminy". Mając na uwadze art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - zwana dalej jako "P.p.s.a."), stwierdzić należy, że skarżący nie spełnił przesłanki warunkującej skuteczne skierowanie skargi do sądu administracyjnego. Wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego musi odnosić się do konkretnej uchwały podjętej przez organ gminy z zakresu administracji publicznej. Takiego warunku nie spełnia powyżej wskazane wezwanie Jego przedmiotem uczyniono kwestię zwołania zebrania wiejskiego. Brak uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego czyni skargę A. S. niedopuszczalną i skutkuje jej odrzuceniem. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Ponieważ skarga podlega odrzuceniu Sąd, uwzględniając treść art. 222 P.p.s.a., odstąpił od wzywania skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.