II SA/Rz 64/18

WyrokWSA w Rzeszowie2018-10-23

Skład orzekający: Paweł Zaborniak, Elżbieta Mazur - Selwa, Magdalena Józefczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać zamurowanie otworu drzwiowego w budynku gospodarczym, powołując się wyłącznie na naruszenie przepisów dotyczących odległości od granicy działki, bez uprzedniego ustalenia, czy budynek zagraża życiu ludzi w kontekście przepisów o bezpieczeństwie pożarowym?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie wykazały wymaganych prawem okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. w sposób określony w decyzji. W szczególności, organy nie ustaliły, czy użytkowany budynek zagraża życiu ludzi w świetle przepisów o bezpieczeństwie pożarowym, co jest przesłanką warunkującą stosowanie przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w zakresie bezpieczeństwa pożarowego do budynków istniejących.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakładającej na A. C. obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego dla budynku gospodarczego oraz zamurowania otworu drzwiowego na poddaszu. Organ I instancji stwierdził istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, w tym zmianę lokalizacji, wymiarów i wysokości budynku. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca kwestionowała zasadność nakazu zamurowania otworu drzwiowego, argumentując, że nie ma zagrożenia dla życia i mienia, a taki nakaz uniemożliwi dostęp do poddasza. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2018 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. C. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "PINB" lub "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] nakładająca na A. C. (dalej: "skarżąca") obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do 31 sierpnia 2018 r. projektu budowlanego zamiennego budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce na 474 obr. [...], położonej przy ul. S., wykonania robót budowlanych polegających na zamurowaniu materiałem ściennym niepalnym otworu drzwiowego, mieszczącego się w ściennie zewnętrznej od strony wschodniej w poziomie poddasza budynku w terminie do 31 sierpnia 2018 r. W podstawie prawnej decyzji powołano art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.") . Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu. PINB przeprowadził postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr 474 obr. [...] położonej przy ul. S. . W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 7 czerwca 2013r. organ I instancji ustalił, że na w/w działce zlokalizowany jest obiekt budowlany - budynek parterowy, murowany z dachem jednospadowym o konstrukcji drewnianej, kryty blachą. Spadek dachu skierowany jest na teren własnej działki. Przedmiotowy budynek zlokalizowany jest w odległości około 1,37m od ogrodzenia z działką nr 471/2 po stronie północnej, 3,55m od ogrodzenia z działką nr 475/2 po stronie wschodniej, oraz 7,90 m od ogrodzenia z działką nr 462/2 po stronie zachodniej. Od strony wschodniej do budynku dobudowane są schody żelbetowe o szerokości 1,05m na poddasze budynku. Budynek wyposażony jest w instalację wod-kan, gazową i elektryczną. Przedmiotowy budynek gospodarczy wybudowany został w 1994r. przez S.S., na podstawie decyzji z dnia [...] marca 1990r. nr [...], wydanej przez Naczelnika Urzędu Gminy , udzielającej S. S. zam. S. 193 pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wg. projektu typ WB-3251 o wym. 10,08 x 10,41, budynku gospodarczego o wym. 10,56 x 6,55 i szamba bezodpływowego, okresowo oczyszczanego, na działce nr 474 położonej. Obecnie właścicielem działki nr 474 obr. [...] jest skarżąca (dalej: "skarżąca"). Organ I instancji dokonał porównania projektu budowlanego budynku gospodarczego, zatwierdzonego w w/w decyzji o pozwoleniu na budowę z ustalonym stanem faktycznym i stwierdził, że została zwiększona wysokość przedmiotowego budynku (projektowana 3,45m, wykonana 5,04 - 5,32m), oraz wymiary zewnętrzne budynku (projektowane 10,56 x 6,55m, wykonane 11,22 x 7,58m). W wyniku podwyższenia budynku powstało poddasze nieużytkowe, na które prowadzą dodatkowo wykonane schody żelbetowe, pod którymi znajduje się ściana gr. 12 cm, w wyniku czego powstała otwarta wnęka. Od strony wschodniej w ścianie budynku znajdującej się w odległości 3,55m znajduje się otwór drzwiowy na poddasze. Zmieniona została lokalizacja budynku w stosunku do granicy od strony północnej. Zaprojektowano lokalizację budynku jednym narożnikiem w granicy z działką nr 471/2, drugim narożnikiem około 1,50m od tej granicy. W stanie rzeczywistym obiekt zlokalizowany został równolegle do tej granicy w odległości około 1,37m. Od strony wschodniej zaprojektowana odległość od granicy wynosi 4,00 m, natomiast w stanie rzeczywistym 3,55m. Działka sąsiednia nr 471/2 od strony północnej jest niezainwestowana. Na działce nr 475/2 od strony wschodniej w odległości około 5,87m od ściany budynku zlokalizowany jest obiekt budowlany o ścianach i dachu z blachy trapezowej. Na działce nr 475/1 od strony wschodniej w odległości około 5,83 m zlokalizowany jest obiekt murowany z dachem pokrytym blachą. W dniu 24 września 2013r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, w celu ustalenia terminu i zakresu robót wykonanych przy w/w obiekcie budowlanym. Świadkowie zgodnie oświadczali, że budowa przedmiotowego obiektu została zakończona w 1994r., natomiast około 2001r. zostało wykonane docieplenie budynku i tynki zewnętrzne. Istniejący wcześniej otwór okienny w ścianie północnej budynku został zamurowany w lipcu 2013r. Schody na poddasze budynku zostały wykonane w trakcie budowy budynku, co zgodnie potwierdziły w trakcie postępowania strony postępowania oraz świadkowie. Roboty budowlane przy przedmiotowym budynku zostały zakończone w 1994r. i od tego czasu obiekt jest użytkowany. Inwestor nie dokonał zawiadomienia o zakończeniu budowy przedmiotowego obiektu. W trakcie oględzin nie stwierdzono uszkodzeń obiektu, świadczących o złej jakości wykonanych robót budowlanych. Organ I instancji stwierdził, że standard wykończenia oraz rodzaj urządzeń i sprzętu zgromadzonego w budynku nie jest sprzeczny z § 3 pkt. 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zawierającym definicję "budynku gospodarczego". W związku z powyższym nie stwierdzono zmiany sposobu użytkowania. W rozpatrywanej sprawie zapadła już uprzednio decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014r. znak: [...], nakazująca skarżącej, doprowadzenie robót budowlanych związanych z budową budynku gospodarczego do stanu zgodnego z przepisami, poprzez wykonanie robót wymienionych w sentencji decyzji. Powyższa decyzja została uchylona w całości a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016r. znak: [...]. Decyzją z dnia[...]lipca 2017r. znak: [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1332; dalej: "P.b."), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązał skarżącą do: 1) sporządzenia i przedstawienia, w terminie do dnia 31 sierpnia 2018r. projektu budowlanego zamiennego budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr 474 obr. [....], położonej przy ul. S. , 2). wykonania robót budowlanych, polegających na zamurowaniu materiałem ściennym niepalnym otworu drzwiowego, mieszczącego się w ścianie zewnętrznej od strony wschodniej w poziomie poddasza budynku, w terminie do 31 sierpnia 2018r. W treści uzasadnienia organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. P.b., istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie m.in. w zakresie: 1/ projektu zagospodarowania działki lub terenu, 2/ charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, długości, szerokości i liczby kondygnacji obiektu budowlanego. Dokonana zmiana lokalizacji, kubatury, powierzchni zabudowy, długości i szerokości obiektu, dotyczy wyżej przytoczonego zapisu art. 36a P.b. W związku z powyższym zmianę tą należy uznać za istotną. W przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę organ rozstrzyga sprawę w oparciu o przepisy określone w art. 50 i art. 51 uP.b. Zgodnie z art.51 ust.7 P.b. "przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust.3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób o którym mowa w art. 50 ust. 1". W związku z powyższym na podstawie art. 51 ust.1 pkt. 3 P.b. zobowiązano inwestora do sporządzenia i przedstawienia organowi nadzoru budowlanego projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego dokonane zmiany. Kolejno w uzasadnieniu organ I instancji podał, że lokalizacja obiektu w odległości około 1,3 7m od granicy północnej działki nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które w § 12 reguluje zasady sytuowania budynków na działce budowlanej względem granic działek sąsiednich. Natomiast odległość otworu drzwiowego w ścianie od strony wschodniej od granicy z działką nr 475/2 wynosząca 3,55m, nie spełnia wymogów zawartych w § 12 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia, zgodnie z którym "budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolnostojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych". Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia "przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 (4 m i 3 m) mogą ulec zmniejszeniu, z tym, że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m". Naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, dotyczących minimalnej odległości ściany budynku z otworem drzwiowym od granicy działki, obliguje organ do podjęcia działań mających na celu doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. W związku z powyższym określono zakres robót jakie należy wykonać w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem tj.: nałożono obowiązek wykonania robót budowlanych, polegających na zamurowaniu materiałem ściennym niepalnym otworu drzwiowego, mieszczącego się w ścianie zewnętrznej od strony wschodniej w poziomie poddasza budynku. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożyła H.T., oraz A.C.. H.T. zarzuciła, że budynek gospodarczy w 2/3 częściach swojej powierzchni zawsze był i jest użytkowany jako budynek mieszkalny przez ojca A.C. - S.S.. Na czas przeprowadzenia kontroli z pomieszczeń usunięto całe wyposażenie mieszkania (szafki, telewizor, wersalki). Po przeprowadzonej kontroli przywrócono stan poprzedni. Podniosła, że 2/3 budynku należy rozpatrywać jako budynek mieszkalny, a nie jako budynek gospodarczy. Podkreśliła, że schody od strony wschodniej na poddasze budynku zostały wykonane parę lat po zakończeniu budowy budynku, a potwierdzenie przez świadków, że schody zostały wykonane w trakcie budowy budynku jest nieprawdziwe. Zarzuciła, że świadkowie naruszyli art. 233 kk, za co grozi kara. Podniosła, że nie wyraża zgody w opracowanym projekcie zamiennym na zmiany będące odstępstwem od pierwotnego projektu (wymiary, wysokość). A.C. podniosła, że nie kwestionuje konieczności sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku gospodarczego, nie mniej jednak zawnioskowała o uchylenie punktu drugiego z decyzji, nakładającego obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na zamurowaniu materiałem ściennym niepalnym otworu drzwiowego, mieszczącego się w ścianie zewnętrznej od strony wschodniej w poziomie poddasza budynku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem skarżącej nie istnieje niebezpieczeństwo bezpośredniego zagrożenia życia i mienia, w związku z czym nałożenie określonych czynności, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem jest nieuzasadnione, tym bardziej, że budynek w obecnym stanie istnieje od ponad dwudziestu lat. Podniosła, że sposób doprowadzenia istniejącego obiektu - wybudowanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę, wskaże projekt budowlany zamienny uwzględniający zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Zarzuciła, że organ I instancji nakładając na nią obowiązek zamurowania istniejącego otworu drzwiowego, nie zostawił jej żadnego wyboru, co do sposobu doprowadzenia obiektu do zgodności z przepisami. Podkreśliła, że kwestię tę powinien rozstrzygnąć projekt zamienny. WINB nie podzielił powyższych zarzutów i zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W skardze skarżąca podniosła, że nie kwestionuje konieczności sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku gospodarczego, który to obowiązek wynika z art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., za bezsporne uważa bowiem, że w sposób istotny odstąpiła od zatwierdzonego projektu budowlanego i posiadanego pozwolenia na budowę. Jej wątpliwości budzi natomiast zasadność nałożenia przez organ obowiązku polegającego na zamurowaniu materiałem ściennym niepalnym otworu drzwiowego, mieszczącego się w ścianie zewnętrznej od strony wschodniej w poziomie poddasza budynku. Jej zdaniem nie istnieje niebezpieczeństwo bezpośredniego zagrożenia życia i mienia a również organ nie wskazuje na takie zagrożenie, w związku z czym nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, nie znajduje uzasadnienia, tym bardziej, że, co podkreśla budynek w obecnym stanie istnieje od ponad dwudziestu lat. Zarzuca ponadto, że organ organy nadzoru nakładając na nią obowiązek zamurowania istniejącego otworu drzwiowego nie zostawiły jej żadnego wyboru, co do sposobu doprowadzenia obiektu do zgodności z przepisami. Tymczasem dostęp do części poddasza przedmiotowego budynku gospodarczego odbywa się wyłącznie poprzez sporny otwór drzwiowy wskazany przez organy nadzoru do zamurowania. Wykonanie obowiązku określonego przez organ, polegającego na zamurowaniu istniejącego otworu drzwiowego spowoduje, że poddasze budynku nie będzie dostępne. Dodatkowo skarżąca zwraca uwagę, że skierowanie obowiązku wykonania określonych czynności i robót, musi zostać uzasadnione przez organ, podczas gdy w niniejszej sprawie organy ograniczyły się wyłącznie do wskazania naruszenia § 12 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, całkowicie pomijając np. kwestie bezpieczeństwa pożarowego. Organy nadzoru nie odniosły się w żaden sposób do wskazywanej przez skarżącą kwestii przebiegu granicy nieruchomości /pismo z dnia 29 sierpnia 2014r/, która w terenie nie jest wyznaczona. Mając powyższe na względzie skarżąca uważa, że decyzje organów pierwszej i drugiej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 §3 K.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, poczynienie dowolnych ustaleń faktycznych nie znajdujących potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Uznając skargę za zasadną, Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji ze względu na dostrzeżone uchybienia przepisów o postępowaniu wyjaśniającym - art. 7, 77 i 80 K.p.a. - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według składu orzekającego, organy nie wykazały wymaganych prawem okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. w sposób określony w zaskarżonej do WSA decyzji. Przypomnieć w pierwszej kolejności należy, iż WINB na skutek rozpoznania odwołania H. T. i skarżącej, utrzymał w mocy decyzję PINB wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. WSA za prawidłowe uznał stanowisko Organu odwoławczego, co do konieczności stosowania w sprawie przepisów P.b. z 1994 r. Wykazano ponad wszelką wątpliwość, iż objęty postępowaniem naprawczym obiekt budowlany powstał w 1994 r. na podstawie pozwolenia na budowę wydanego dnia 12 marca 1990 r. Obiekt wykonano jednak w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków tego pozwolenia, co stanowi przypadek objęty normą przepisu art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. Według art. 103 ust. 2 P.b., przepisu art. 48 tej ustawy (tj. przepisu P.b. dotyczącego samowoli budowlanej), nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast w myśl art. 103 ust. 1 P.b., do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. Ponieważ rzeczony obiekt budowlany nie powstał bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a roboty budowlane zakończono przed wejściem w życie P.b., to słusznie przypadek istotnego odstąpienia inwestora od jego warunków w ramach wykonanej budowy, został rozpatrzony w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy, w tym art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 1 P.b. Organ winien stosować prawo obowiązujące w chwili wydawania decyzji rozstrzygającej sprawę. Organy jako istotne odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę zakwalifikowały budowę budynku skutkującą zmianą jego położenia, zmianą odległości od granic działki budowlanej, jak również zmianą wymiarów i kształtu – schody, powstałego obiektu. Ta ocena Organu jest oczywiście prawidłowa. WINB kwalifikując stwierdzone odstępstwa od pozwolenia na budowę jako istotne, stwierdził podstawy do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., który stanowi: "w przypadku w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian". Wymaga wyraźnego uwypuklenia, że jako stan zgodny z prawem Organ odwoławczy uznał taki stan robót, który odpowiada przepisom rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Jednocześnie jako wzorzec tego stanu przyjęto treść § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2015r. poz. 1422), czyli przepisu ustalającego minimalną odległość zabudowy od granicy działki budowlanej. W kontrolowanej decyzji stwierdzono jednoznacznie, że usytuowanie przedmiotowego budynku ścianą posiadającą otwór drzwiowy w odległości od granicy działki sąsiedniej nr 475/1 i 475/2 wynosi 3,55 m, zamiast pełna ścianą zlokalizowaną w odległości 4 m od granicy. Sytuacja ta zdaniem WINB narusza wymogi zawarte w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, zgodnie z którym - jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie. mniejszej niż 4 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy. Aby doprowadzić stan faktyczny do stanu zgodnego z przepisami, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zdaniem WINB prawidłowo nałożył na skarżącą oprócz obowiązku przedłożenia projektu zamiennego, obowiązek wykonania robót budowlanych, polegających na zamurowaniu materiałem ściennym niepalnym w/w otworu drzwiowego, mieszczącego się w ścianie zewnętrznej od strony wschodniej w poziomie poddasza przedmiotowego budynku. Wykonanie wskazanych robót budowlanych wg organów jest niezbędne aby inwestycja nie naruszała w/w przepisów techniczno-budowlanych. Sąd konkluzję tę w części dotyczącej obowiązku zamurowania drzwi uważa za przedwczesną. Podnieść należy, iż w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jego przepisy stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2. Natomiast w myśl § 207 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jego przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2 i 3a, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. Według Sądu, przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, a więc m.in. § 271 ust. 1 rozporządzenia, można stosować wobec takich obiektów tylko wówczas (czyli kierować nakazy określone w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 P.b.), jeżeli na podstawie przepisów odrębnych zostanie przez właściwy organ ustalone, że zagrażają one życiu ludzi. Dopiero wykazanie tego zagrożenia pozwoli traktować przepisy rozporządzenia jako prawo wyznaczające stan pożądany przez ustawodawcę. Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 13 sierpnia 2010 r. sygn. II OSK 327/09 (CBOSA) oraz z dnia 3 września 2014 r. sygn. II OSK 516/13 (CBOSA), iż przesłankami zastosowania przepisów powołanego rozporządzenia, i to wyłącznie w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa pożarowego, do budynków już istniejących w dacie 16 grudnia 2002 r. (tj. dacie wejścia w życie rozporządzenia) są: - po pierwsze, stwierdzenie, iż budynek jest użytkowany w okresie obowiązywania tego rozporządzenia, - po drugie, stwierdzenie, iż budynek zagraża życiu ludzi. Przytoczone przesłanki muszą być spełnione łącznie. Przepis § 207 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dokonania oceny stanu technicznego każdego budynku z punktu widzenia bezpieczeństwa pożarowego i w przypadku wystąpienia zagrożenia życia, podjęcia stosownych działań, przy czym konieczne jest stwierdzenie użytkowania budynku. W przytoczonych wyrokach słusznie uznano, iż istnienie budynku, który został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa jest zdarzeniem "ciągłym", zatem wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem retrospektywnym prawa, a nie działaniem retroaktywnym, dozwolonym z perspektywy zasad demokratycznego państwa prawnego. Rozpoczęcie użytkowania obiektu jest okolicznością pozwalającą na skierowanie do inwestora nakazu doprowadzenia wykonanych robót istotnie odbiegających od pozwolenia na budowę, do stanu zgodnego z przepisami o jakich mowa w § 207 ust. 2 rozporządzenia, tylko wówczas gdy użytkowany obiekt zagraża według przepisów odrębnych życiu ludzi. Wobec tych ustaleń przesłanką warunkującą stosowanie w niniejszej sprawie regulacji rozporządzenia w sprawie warunków technicznych bez ograniczeń, było wyjaśnienie czy przedmiotowy budynek jest użytkowany w sposób o jakim mowa w § 207 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oraz czy w świetle przepisów odrębnych zagraża on życiu ludzi. W szczególności w myśl § 16 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719; zwane dalej rozporządzeniem MSWiA) użytkowany budynek istniejący uznaje się za zagrażający życiu ludzi, gdy występujące w nim warunki techniczne nie zapewniają możliwości ewakuacji ludzi. Nie stanowi kwestii, iż WINB przyjął za konieczne stosowanie § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, nie przeprowadzając jakichkolwiek własnych ustaleń pod kątem tego czy użytkowany budynek zagraża życiu ludzi w sposób określony w powołanym wyżej rozporządzeniu MSWiA czy też innych przepisach odrębnych. W konsekwencji, doszło do naruszenia przepisów K.p.a. o postępowaniu wyjaśniającym, bowiem zastosowano przepisy prawa materialnego w postaci art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, nie ustalając okoliczności uzasadniających oparcie decyzji na tych regulacjach. Jednocześnie Sąd zaznacza, iż § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, mimo że został zamieszczony w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, to w pewnych okolicznościach w ogóle nie ma on charakteru przepisów techniczno-budowlanych, lecz dotyczy wyłącznie prawa sąsiedzkiego jako prawa cywilnego (tak NSA w wyroku z dnia 26 października 2011 r. II OSK 1518/10, CBOSA). Domagająca się rozbiórki przedmiotowego budynku H.T. jest właścicielką działki graniczącej z działką skarżącej od północy a swoje stanowisko w sprawie na rozprawie w dniu 23 października 2018 r. uzasadniła chęcią odegrania się na skarżącej z powodu przegranego procesu o drogę. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło