II SA/Rz 64/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek-Berezowska Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 7 listopada 2024 r. nr ZK-III.654.46.2024 w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 5 września 2024 r. nr SO.5565.1.2024.MK. Przedmiotem skargi M.K. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") z dnia 7 listopada 2024 r. nr ZK-III.654.46.2024 w sprawie przeznaczenia do wykonywania świadczeń osobistych na rzecz obrony, wydana w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z dnia 5 września 2024 r. Nr 3/2024, znak: SO.5565.1.2024.MK, Burmistrz Miasta D. (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji"), działając na podstawie art. 621 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 poz. 248 z późn. zm.; dalej: "u.o.o."), orzekł o przeznaczeniu Skarżącego do wykonywania świadczeń osobistych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, polegających na: przygotowaniu punktu medycznego, przeprowadzeniu podstawowego badania żołnierzy rezerwy i osób posiadających nadane pracownicze przydziały mobilizacyjne (PPM) na rzecz Jednostki Wojskowej Nr [...] w N. przez okres 7 dni. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że decyzja została wydana w związku z wnioskiem Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w M. o przeznaczenie osoby Skarżącego, jako lekarza, zam. w D. przy ul. [...], do wykonywania świadczeń osobistych na rzecz obrony. Burmistrz zaznaczył, że po wszczęciu postępowania w tej sprawie, Skarżący przedłożył pisemne wyjaśnienia, informując, że mieszka i pracuje w R. oraz jest lekarzem o specjalizacji [...], a jego zaangażowanie w dodatkowe sprawy odbywałoby się ze szkodą zarówno dla pacjentek jak i praktyki lekarskiej. Wskazał również, że nie jest kompetentny do przeprowadzenia badań żołnierzy oraz organizowania punktu medycznego. O powyższych zastrzeżeniach organ poinformował wnioskodawcę, który w odpowiedzi potrzymał swój wniosek, wskazując jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 625 u.o.o., wskazujące osoby, które nie podlegają obowiązkowi świadczeń osobistych. W ocenie Burmistrza wystąpiły przesłanki określone w art. 621 u.o.o. do wydania decyzji o przeznaczeniu do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony w czasie pokoju, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Organ wskazał, że zapoznanie wnioskodawcy z wyjaśnieniami Skarżącego nie skutkowało wycofaniem wniosku. Dodał, że nie jest władny do oceny kwalifikacji zawodowych osoby, której wniosek dotyczy, a jedynie do analizy czy osoba ta spełnia wymogi art. 621 u.o.o. i wykluczenia istnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych art. 625 u.o.o. Burmistrz zaznaczył również, że zgodnie z art. 24 i art. 27 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 736; dalej: "u.e.l."), obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonać obowiązek meldunkowy, polegający na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Organ wskazał, że Skarżący zameldowany jest na pobyt stały w D., przy ul. [...], co znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu wydanym w dniu 30 lipca 2024 r. z rejestru mieszkańców Gminy Miasta D. Do chwili obecnej nie dokonał zameldowania w miejscu, które podaje za swój adres zamieszkania, a adresy te zgodnie z przepisami prawa winny być tożsame. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wskazał, że od 12 lat mieszka pod adresem ul. [...] w R., a zatem wydana decyzja jest bezpodstawna. Zaznaczył, że pomimo wskazania tego adresu w piśmie skierowanym do Burmistrza, organ błędnie kierował korespondencję na adres w D., jak też błędny adres wskazał w decyzji. Skarżący podniósł również, że miejsca zameldowania nie należy utożsamiać z miejscem zamieszkania i mogą się one różnić. Dodał, że adres zameldowania ma obecnie marginalne znaczenie. Skarżący podkreślił, że wykonuje zawód zaufania publicznego, jako lekarz ze specjalizacją [...] i nie wyobraża sobie, aby podczas wykonywania obowiązków (dyżur lekarski, operacja[...]), miałby natychmiast tak jak wskazano w decyzji odstąpić od ich wykonywania, co stanowiłoby zagrożenie dla zdrowia i życia [...], na rzecz przygotowania punktu medycznego i przeprowadzenia badań żołnierzy rezerwy jako osoba niekompetentna w tym zakresie. W wyniku rozpoznania powyższego odwołania, Wojewoda opisaną na wstępie decyzją z dnia 7 listopada 2024 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący nie dopełnił obowiązku meldunkowego określonego w ustawie o ewidencji ludności, a tym samym wszystkie pisma kierowane na adres zameldowania na pobyt stały, tj. ul. [...] D., należy uznać za skutecznie doręczone. Następnie zwrócił uwagę, że zgodnie z § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2024 r. (Dz. U z 2024 poz. 1184) w przypadku gdy osoba, którą przeznaczono do wykonywania świadczeń osobistych, nie może z powodu choroby lub innego wypadku losowego stawić się do ich wykonania w terminie określonym w decyzji lub wezwaniu, niezwłocznie zawiadamia o tym wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i przekazuje jednocześnie dokumenty usprawiedliwiające brak możliwości stawienia się do wykonania świadczenia osobistego. Natomiast po ustaniu przyczyny uniemożliwiającej stawienie się do wykonania świadczeń osobistych osoba, którą przeznaczono do wykonania tych świadczeń, zgłasza się niezwłocznie do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w celu przedstawienia dokumentów usprawiedliwiających brak możliwości stawienia się do wykonania świadczeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący w całości ponowił dotychczasową argumentację przedstawioną w odwołaniu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na brak kompetencji do wykonywania zadań w niej określonych oraz z uwagi na miejsce zamieszkania, którym jest R. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zaznaczył również, że zgodnie z art. 85 ust. 1 Konstytucji RP, obowiązkiem każdego obywatela jest obrona Ojczyzny, natomiast na podstawie art. 3 ust. 1 u.o.o. wszyscy obywatele podlegają obowiązkowi obrony Ojczyzny ze względu na wiek i stan zdrowia. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 u.o.o., obowiązek ten realizuje się między innymi poprzez wykonanie świadczeń na rzecz obrony. Podkreślił także, że zaskarżona decyzja obejmuje świadczenia wykonywane w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny – tylko wtedy staje się wykonalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia 7 listopada 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia 5 września 2024 r. w sprawie przeznaczenia skarżącego do wykonania świadczeń osobistych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, polegających na: przygotowaniu punktu medycznego, przeprowadzeniu podstawowego badania żołnierzy rezerwy i osób posiadających nadane PPM na rzecz: Jednostki Wojskowej Nr [...] ul. [...] N., woj. [...], te. [...] przez okres 7 dni. Jako materialnoprawną podstawę ww decyzji organy podały art. 621 ust. 1 u.o.o. Organ II instancji opisując w sentencji decyzji jej przedmiot opisał go jako "przeznaczenie do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony", bez precyzowania czy w czasie pokoju czy wojny. Jednakże, w uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda przywołał przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2024 r. w sprawie świadczeń osobistych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. z 2024 r., poz. 1184) wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 626 u.o.o. Przepis art. 626 u.o.o. znajduje się w rozdziale 1 "Świadczenia osobiste w czasie pokoju", w dziale XXI u.o.o. – świadczenia na rzecz obrony. Należy podkreślić, że wniosek Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w M. w podstawie prawnej powoływał się na art. 621 ust. 1 u.o.o., a w swojej treści nie nawiązywał w żaden sposób do świadczeń osobistych nakładanych w trybie art. 637 i n. u.o.o., czyli w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zawiadomieniem z dnia 8 lipca 2024 r. Burmistrz poinformował prawidłowo, że zostało wszczęte na wniosek Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w M. postępowanie administracyjne w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony w czasie pokoju, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny Pana M.K. s. M. ur. [...] r., zam. D., ul. [...], jako "lekarz" – przygotowanie punktu medycznego, przeprowadzenie podstawowego badania żołnierzy rezerwy i osób posiadających nadane PPM. Świadczenie przewidziane jest na rzecz Jednostki Wojskowej nr [...] ul. [...] N., woj. [...]. Powyższe uwagi jasno wskazują, że treść decyzji organu I instancji nie odpowiada treści wniosku i ww zawiadomienia. Ogólnikowe opisanie tegoż przedmiotu przez Wojewodę nie sanuje w żaden sposób istotnego naruszenia organu I instancji (art. 107 § 1 – 3 k.p.a.), które wpłynęło na wynik sprawy. Przedmiot postępowania opisany w decyzji nie może budzić wątpliwości i powinien jasno wynikać z jej treści. Należy podkreślić, że zaskarżona decyzja dotyczy przeznaczenia do wykonywania świadczeń osobistych na rzecz obrony. Obowiązki w tym zakresie określa ustawa o obronie Ojczyzny zaś zasady postępowania doprecyzowują wydane w oparciu o nią rozporządzenia Rady Ministrów, w tym wydane na podstawie art. 626 ustawy o obronie Ojczyny rozporządzenie z 19 lipca 2024 r., w sprawie świadczeń osobistych na rzecz obrony w czasie pokoju ( Dz.U. z 2024 r., poz. 1184; dalej: "rozporządzenie"). Zgodnie z art. 621 ustawy o obronie Ojczyzny, który stanowił podstawę wydanych decyzji: wójt ( burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu osoby do wykonania świadczeń osobistych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na wniosek organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 620 ust. 1 ustawy, w tym szefa wojskowego centrum rekrutacji. Przepis ten co należy podkreślić dotyczy obowiązków nakładanych w okresie pokoju a planowanych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Obowiązek tych świadczeń na podstawie art. 618 ustawy o obronie Ojczyzny może zostać nałożony na osoby posiadające obywatelstwo polskie, które ukończyły 16, a nie przekroczyły 60 lat życia. Polegać one mogą na wykonywaniu różnego rodzaju prac doraźnych na rzecz przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego. Z kolei czas wykonywania świadczeń osobistych nie może przekraczać jednorazowo 12 godzin, a w stosunku do kurierów oraz osób dostarczających i obsługujących przedmioty świadczeń rzeczowych - 48 godzin (art. 619 ust. 1 ustawy o obronie ojczyzny). Kwestie formalnoprawne w tym wzór decyzji, informacje zawarte we wniosku o przeznaczenie osób do wykonywania świadczenia osobistego, uzgodnienie możliwości przeznaczenia osób do wykonywania świadczeń osobistych określa powołane wcześniej rozporządzenie Rady Ministrów. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 11 tego rozporządzenia wynika, że wniosek ma zawierać informacje dotyczące miejsca zatrudnienia i adresu oraz stanowiska albo kwalifikacje osoby, która ma być przeznaczona do wykonania świadczeń osobistych. Na podstawie z kolei § 5 rozporządzenia wójt, burmistrz lub prezydent miasta uzgadnia z Szefem Wojskowego Centrum Rekrutacji możliwość przeznaczenia osób do wykonania świadczeń osobistych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji w czasie wojny. Po dokonaniu uzgodnień wójt ( burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o przeznaczeniu do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony. Wprawdzie rozporządzenie nie określa sposobu dokonywania uzgodnień nie mniej jednak odesłanie w spawach nieuregulowanych do k.p.a. ( art. 515 ustawy o obronie Ojczyzny) oznacza odesłanie również do art. 106 k.p.a. i obowiązek wydania w tym zakresie postanowienia. Przechodząc do analizy zastosowania powyższych przepisów na tle poddanej kontroli sprawy wskazać należy, że z wnioskiem o przeznaczenie skarżącego do wykonywania świadczeń osobistych wystąpił Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...]. We wniosku, w rubryce dotyczącej miejsca i adresu zatrudnienia stanowisko/kwalifikacje wskazano "lekarz". Nie budziłoby wątpliwości zestawienie świadczeń osobistych z wskazanymi kwalifikacjami, gdyby nie fakt, że skarżący w toku postępowania podjął próbę podważenia stwierdzonych kwalifikacji, podnosząc, że jest lekarzem specjalistą [...] i nie jest kompetentny do przeprowadzania badań żołnierzy oraz organizowania punktu medycznego. Brak uzgodnienia decyzji z Szefem Wojskowego Centrum Rekrutacji, spowodował, że wątpliwości w tym zakresie nie zostały wyjaśnione. Organ ograniczył się tu wyłącznie do wynikającego z art. 85 ust . 1 Konstytucji i art. 3 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny obowiązku obrony ojczyzny i nie stwierdzeniu wynikających z art. 625 ustawy wyłączeń. W ocenie Sądu obowiązek wskazania we wniosku miejsca, stanowiska zatrudnienia bądź kwalifikacji nie może pozostawać obojętny na treść nałożonych obowiązków w ramach przeznaczenia do świadczeń osobistych. Nakładając ten obowiązek nie można bowiem abstrahować od tych kwalifikacji. W sytuacji podważania przez osobę przeznaczoną do ich wykonania stwierdzonych przez Organ kwalifikacji, kwestia ta powinna zostać wyjaśniona. W świetle powyższego podważanie przez Skarżącego kwalifikacji w zakresie przeznaczonych dla niego świadczeń osobistych i brak uzgodnienia decyzji z Szefem Wojskowego Centrum Rekrutacji powodują, że decyzja o przeznaczeniu do wskazanych świadczeń osobistych jest przedwczesna i nieuzasadniona. Sąd zwraca również uwagę na określony decyzją okres przeznaczenia tj. 7 dni. podczas gdy zgodnie z art. 619 ust. 1 i 2 ustawy czas wykonywania świadczeń osobistych nie może przekraczać jednorazowo 12 godzin, a w stosunku do kurierów oraz osób dostarczających i obsługujących przedmioty świadczeń rzeczowych – 48 godzin, a nałożenie obowiązku wykonania świadczenia osobistego jest ograniczone do 3 razy w roku. Termin 7 dni został zastrzeżony dla prac doraźnych na rzecz Sił Zbrojnych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa o jakich mowa w art. 637 ustawy o obronie ojczyzny. Zgodnie z tym przepisem: 1. Osoby podlegające obowiązkowi świadczeń osobistych mogą być w każdym czasie w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny powołane do wykonania różnego rodzaju prac doraźnych na rzecz Sił Zbrojnych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa. 2. Czas wykonywania świadczeń osobistych nie może przekraczać jednorazowo 7 dni. Nałożenie obowiązków w ramach tego przepisu i określonych w nim warunków a także terminów dotyczy sytuacji ogłoszenia mobilizacji i wojny. Na podstawie tych przepisów decyzje mogą być wydawane po zaistnieniu zdarzeń w postaci ogłoszenia mobilizacji czy znajdowania się w czasie wojny, a wniosek kierowany jest na podstawie wydanego w oparciu o art. 640 ust. 8 ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń osobistych i rzeczowych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny ( Dz.U. z 2024 r., poz. 1354) (por. słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 6 maja 2025 r., II SA/Rz 251/25. Należy ponadto przypomnieć, że jak stanowi przepis art. 621 ust. 1 u.o.o., wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu osoby do wykonania świadczeń osobistych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na wniosek organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 620 ust. 1. Zarówno w jednostce redakcyjnej przepisu art. 621 ustawy, w postaci jego ust. 1, jak też w pozostałych jednostkach redakcyjnych tego przepisu, czy też we wszystkich pozostałych przepisach Rozdziału 1. ("Świadczenia osobiste w czasie pokoju"), Działu XXI. ("Świadczenia na rzecz obrony") tej ustawy ustawodawca nie wskazał wprost kryterium właściwości miejscowej wójta (burmistrz, prezydent miasta) - czyli organu wydającego decyzję administracyjną o przeznaczeniu osoby do wykonania świadczeń osobistych. Tym samym nie wprowadził też kryterium miejsca zameldowania. Należy zauważyć, że przepis art. 621 ust. 1 u.o.o. stanowi podstawę materialną wydania decyzji administracyjnej, a w rezultacie, co oczywiste, w sprawie mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. nakazuje ustalać właściwość miejscową organu administracji w innych sprawach (niedotyczących nieruchomości i niedotyczących prowadzenia zakładu pracy) według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Z tymże przepisem trzeba zestawić jednocześnie przepisy materialne obejmujące świadczenia na rzecz obrony. Przepisy te zawierają bowiem wyrażoną pośrednio wskazówkę w zakresie ustalania właściwości miejscowej. Można ją wyprowadzić z przepisu art. 619 ust. 3 pkt 1 ustawy, który stanowi, że do czasu wykonywania świadczeń osobistych, o których mowa w ust. 1, wlicza się czas dojazdu do miejsca wykonywania świadczenia osobistego i powrotu do miejsca pobytu stałego albo pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące, nie więcej jednak niż łącznie 2 godziny. Ustawodawca wskazał zatem, że osobie przeznaczonej do wykonania świadczeń osobistych przysługuje uprawnienie zaliczenia do czasu wykonywania świadczeń osobistych czasu dojazdu do miejsca wykonywania świadczenia osobistego i powrotu do miejsca pobytu stałego albo pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Ustawodawca mówi wyraźnie o miejscu pobytu stałego albo miejscu pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące. W konsekwencji nie wprowadza kryterium zameldowania na pobyt stały i czasowy, a rozróżnienie tych dwóch pojęć występuje w całej ustawie (por. np. art. 445 ust. 4 pkt, art. 291 ust. 1 pkt 1 ustawy). Pobytem bowiem jest albo zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (pobyt stały), albo też przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (pobyt czasowy), co wynika z kolei z przepisu art. 25 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2024 r. poz. 736). Ta ostatnia ustawa w sposób jednoznaczny rozróżnia przesłankę pobytu od samej czynności rejestracji tego pobytu w postaci czynności zameldowania - art. 28 tej ostatniej ustawy. Nie są to w żaden sposób pojęcia tożsame. Ponadto, jak wynika z § 2 ust. 1 pkt 10 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2024 r. w sprawie świadczeń osobistych na rzecz obrony w czasie pokoju, wniosek o nałożenie świadczeń osobistych w czasie pokoju zawiera miejsce stałego pobytu albo pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące osoby, na którą ma być nałożony obowiązek świadczeń osobistych. Prawodawca na gruncie rozporządzenia pozostaje zatem w pełni zgodny z unormowaniem ustawowym i używa pojęcia "pobyt", a nie pojęcia "zameldowania na pobyt". To zaś oznacza, że przepis art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. ma w sprawie odpowiednie zastosowanie, w tym znaczeniu, że pojęcie "miejsca zamieszkania w kraju" zawiera w sobie "zamieszkiwanie w określonej miejscowości", czyli "pobyt". W dalszej konsekwencji wyklucza to przyjęcie za kryterium ustalania właściwości miejscowej "zameldowania" (tak słusznie NSA w postanowieniu z dnia 28 lutego 2025 r., III OW 85/24). W sytuacji, w której miejsce stałego pobytu nie jest tożsame z miejscem zameldowania, jak to ma miejsce prawdopodobnie w tej sprawie, kryterium rozstrzygającym właściwość organu jest miejsce pobytu, a nie miejsce zameldowania. Kwestię tę należy wyjaśnić, dotyczy ona bowiem właściwości miejscowej organu. Mając to wszystko na uwadze Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak również decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a.