II SA/Rz 650/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ NSA Maria Zarębska-Kobak Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]. do wyroku z dnia 16 stycznia 2008 r. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 5 ust. 1 i 4a w zw. z art. 3 pkt 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania D. D. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...].03.2007 r., Nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu podano, że przedmiotową decyzją Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy [...], odmówił przyznania D. D. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że dochód skarżącej przekracza kwotę kryterium dochodowego uzasadniającego przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku). Od decyzji tej odwołanie złożyła D. D. podając, że powyższa decyzja jest dla niej krzywdząca. Od chwili śmierci matki, rentę rodzinną na nią i jej brata pobierał ojciec, jako opiekun prawny. Po śmierci ojca Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydała decyzję na mocy której do dotychczas pobieranej renty rodzinnej KRUS przyznała dodatki do renty z tytułu sieroctwa zupełnego na nią i na brata. Odwołująca się nie zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji, który do jej dochodu przyjął kwotę renty rodzinnej wraz z dodatkiem dla sierot zupełnych. Uważa, że pobierana od 2002 r. renta rodzinna nie jest dochodem uzyskanym, gdyż cały czas była pobierana przez jej ojca jako opiekuna prawnego, zaś przyznane dodatki do renty rodzinnej z tytułu sieroctwa zupełnego nie powinny być wliczane do jej dochodu. Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu 20.02.2007 r. skarżąca złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej [...] wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku: z tytułu samotnego wychowywania dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego i podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania. Skarżąca zamieszkuje wspólnie ze swoim bratem. W dniu 15.03.2007 r. przedłożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej decyzję KRUS z dnia 1.03.2007 r. z której wynika, iż wysokość renty rodzinnej na nią i na brata wraz z dodatkiem dla sierot zupełnych wynosi, po odliczeniu podatku dochodowego i składki na ubezpieczenie zdrowotne 1103,32 zł miesięcznie (renta po 298,73 zł na skarżącą i jej brata oraz dodatek dla sierot zupełnych dla dwojga osób w kwocie 576,86 zł). W przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej dochód wynosi 551,66 zł miesięcznie (1103,32 : 2). Stosownie do postanowień przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. Nr z 2006r. Nr 139, póz. 992 z późn. zm.) - zasiłek rodzinny przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 ustawy, w tym osobie uczącej się, jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie, albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku skarżącej dochód w przeliczeniu na osobę wynosi 551,66 zł i przekracza kryterium dochodowe (504 zł) uzasadniające przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych o kwotę 47,66 zł (renta rodzinna wraz z dodatkiem dla sierot zupełnych 1103,32 : 2 osoby = 551,66 zł). Co się zaś tyczy pojęcia uzyskania dochodu to pojęcie to definiuje przepis art. 3 pkt 24 wspomnianej ustawy o świadczeniach rodzinnych, który za uzyskanie dochodu uważa m.in. uzyskanie renty rodzinnej. Dodatek do renty rodzinnej w tym dodatek dla sierot zupełnych stanowi część składową takiej renty i brany jest pod uwagę przy ustalaniu kryterium dochodowego uzasadniającego przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych. W przypadku skarżącej nie ma również zastosowania przepis art. 5 ust. 3 ustawy mówiący o tym, że w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie na który ustalony jest zasiłek, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, tymczasem skarżąca nie pobierała wcześniej świadczeń rodzinnych, a jedynie jej rodzic. Kierując się cytowanymi wyżej przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych organ uznał, że wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego nie mógł zostać uwzględniony. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyła D. D. nie wskazując kierunku jej weryfikacji. W uzasadnieniu skargi podała, że nie zgadza się z treścią decyzji, bo jest ona dla niej krzywdząca. Jest ona sierotą, wraz z niepełnoletnim bratem utrzymują się z renty rodzinnej wraz z dodatkami z tytułu sieroctwa zupełnego. Przy ustalaniu uprawnień do zasiłku rodzinnego jako dochód wliczono rentę rodzinną i dodatki z tytułu sieroctwa zupełnego. Zdaniem skarżącej dodatki z tytułu sieroctwa zupełnego nie powinny być wliczane do dochodu przy ustalaniu uprawnień do zasiłku rodzinnego ponieważ dodatek sierocy nie jest wyszczególniony jako dochód w ustawie o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. Dodatek sierocy jest dochodem nieopodatkowanym i wypłaca go KRUS razem z rentą rodzinną. Decyzja dotycząca zasiłku rodzinnego jest niezgodna z obowiązującymi przepisami prawa i krzywdząca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawowana przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola działalności administracji obejmuje badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) stanowiąc, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w obrocie prawnym ostać się nie mogą. Wnioskodawczyni D. D. w oparciu o przepisy rozdziału 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą domagała się przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Organy obu instancji odmówiły uwzględnienia wniosku uznając, że nie spełnia ona kryterium dochodowego - wynoszącego 504 zł - określonego w art. 5 ust. 2 ustawy. Na dochód rodziny skarżącej składa się kwota renty rodzinnej w wysokości 597,46 zł miesięcznie oraz kwota dodatku dla sierot zupełnych wynosząca 575,86 zł miesięcznie. Od kwoty renty rodzinnej należy odjąć zaliczkę na podatek dochodowy i składkę zdrowotną, które łącznie wynoszą 70 zł miesięcznie. Miesięczny dochód rodziny skarżącej, składającej się z 2. osób wynosi kwotę 1103,32 zł co daje dochód na członka rodziny 551,66 zł. Organy - wbrew zarzutom skarżącej - przyjęły, że do dochodu rodziny D. D. należy wliczyć dodatek dla sierot zupełnych. Rozstrzygnięcie sporu pomiędzy stronami sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy do dochodu rodziny należy wliczyć przychód uzyskiwany przez rodzinę skarżącej z tytułu dodatku dla sierot zupełnych. Rozstrzygając tę kwestię Sąd aprobuje stanowisko prezentowane przez stronę skarżącą. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęcie dochodu oznacza po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisu o podatku dochodowym od osób fizycznych po pomniejszeniu ich o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne nie-zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy dochodem są również wymienione w tym przepisie inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wśród wymienionych w art. 3 ust. 1 lit. c dochodów nie ma wyszczególnionego dodatku dla sierot zupełnych. Organy swoje stanowisko, niekorzystne dla skarżącej, wywodzą z brzmienia przepisu art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten uznaje, że uzyskanie dochodu - oznacza uzyskanie dochodu spowodowane między innymi uzyskaniem emerytury lub renty. Wskazać należy, że powołany przepis wyraża ogólną zasadę, że "uzyskaniem dochodu" w rozumieniu przepisów analizowanej ustawy jest uzyskanie dochodu wynikające z otrzymanej renty. Przepis ten jednak ma w stosunku do art. 3 ust. 1 charakter bardziej ogólny. To przepis art. 3 ust. 1 ustawy określa kryteria, które przychody i dochody są dochodami w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych i dopiero te dochody mogą stanowić o "uzyskaniu dochodu" w oparciu o przepis art. 3 pkt 24. W sytuacji, kiedy dany rodzaj przychodu lub dochodu nie został wyszczególniony w art. 3 pkt 1 ustawy, nie może być on podstawą zaliczenia go do źródła "uzyskania dochodu" w rozumieniu art. 3 pkt 24 ustawy. W analizowanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że renta rodzinna stanowi przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, dlatego otrzymywanie renty rodzinnej jest "uzyskaniem dochodu" w rozumieniu art. 3 pkt 24 ustawy. Dodatek dla sierot zupełnych, jaki otrzymuje rodzina skarżącej wypłacany jest razem z rentą rodzinną i został wraz z rentą przyznany jedną decyzją. Nie można go jednak traktować w świetle obowiązujących przepisów, jako "uzyskania dochodu" tylko z uwagi na wspólne wypłacanie go wraz z rentą rodzinną. Dodatek dla sierot zupełnych w świetle brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 64 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) jest wolny od podatku dochodowego. Dodatek ten nie jest dochodem w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 3 pkt 1 lit. c ustawy określa enumeratywnie, które dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowią dochód w rozumieniu tej ustawy. Samowolne rozszerzenie tego katalogu o dochody w tym przepisie niewymienione jest niedopuszczalne. Takie rozumienie powołanych przepisów wynika z ich literalnego brzmienia i odmienna ich interpretacja stanowi o naruszeniu prawa przez organy. Ponownie rozpatrując sprawę rolą organów będzie rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie jej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z uwzględnieniem faktu, że kwota otrzymywanego przez rodzinę D. D. dodatku dla sierot zupełnych nie stanowi dochodu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.). Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.