II SA/Rz 654/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2002r. nr SKO.[...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy I. Z. z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz D. J. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiot skargi D. J. w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2002r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy I. Z. z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...], która odmawiała B. i D. J. ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod lokalizację inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego i gospodarczego dla gospodarstwa rolno - agroturystycznego na działce nr 1408/1, położonej w I. Wskazaną na wstępie decyzję organu drugiej instancji oparto na następujących przepisach: art. 7, art. 10 ust. 1 pkt 6, art. 40 ust. 1 i 3 i art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999r. nr 15, poz. 139 ze zm.) oraz art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. W jej uzasadnieniu wskazano, że wniosek B. i D. J. dotyczący ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie może zostać uwzględniony, bowiem zgodnie z art. 43 powołanej wyżej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, nie można odmówić ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli zamierzenie jest zgodne z przepisami prawa i ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ stwierdził, iż według zapisu planu obowiązującego na terenie objętym wnioskiem B. i D. J., teren ten przeznaczony jest na uprawy polowe, a więc tym samym brak jest podstaw do jego zabudowy. Skoro zatem zamierzenie inwestycyjne wyżej wymienionych sprzeczne jest z ustaleniami obowiązującego dla działki nr 1408/1 planu zagospodarowania przestrzennego, niedopuszczalne było ustalenie warunków zabudowy dla takiej inwestycji. Składając skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2002r., D. J. wniósł o jej uchylenie jak też o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy I. Z. z dnia [...] sierpnia 2002r. stwierdzając jednocześnie, iż naruszają one "prawo proceduralne i materialne". W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skarżącego o naruszeniu przepisów prawa stwierdzono, iż kwestionowane rozstrzygnięcia wydano w oparciu o obowiązujące w dniu orzekania przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Kognicja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie do rozpoznania niniejszej skargi wynika z przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1271 ze zm.), stanowiącego, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powoływanej dalej jako P.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, sprowadzającej się do oceny zgodności z prawem stanowiących przedmiot skargi aktów, czynności oraz bezczynności organów administracji - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. nr 153 poz. 1269). Rozstrzygając konkretną sprawę, Sąd ma na względzie jej granice, nie jest jednak związany tak zarzutami i wnioskami skargi, jak i powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Stosuje przy tym środki mające na celu usunięcie naruszenia prawa w stosunku do aktów (czynności) wydanych (podjętych) we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn wziętych pod uwagę z urzędu. Obydwie decyzje: tak pierwszej jak i drugiej instancji dotknięte są bowiem wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. W razie zaś ustalenia powyższego naruszenia prawa Sąd zobowiązany jest do stwierdzenia nieważności aktu stanowiącego przedmiot skargi oraz aktu wydanego w pierwszej instancji, po myśli art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Powyższe ustalenie uprawnia także Sąd do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 P.p.s.a. Postępowanie przed organem administracji publicznej musi toczyć się z udziałem wszystkich jego podmiotów tj. stron. Jego celem jest bowiem rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, w której konkretny podmiot ma interes prawny. Stronami postępowania administracyjnego stosownie do art. 28 i 29 k.p.a. są osoby fizyczne, osoby prawne oraz niektóre jednostki nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli ich interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo też żądają czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W odniesieniu do osób fizycznych chodzi zatem o osoby mające zdolność prawną w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego czyli zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków. W świetle powyższego oczywistym jest, iż osoba zmarła z uwagi na brak takiej zdolności nie może być stroną postępowania administracyjnego. W takiej bowiem sytuacji rozstrzygnięcie przez organ administracji o jej prawach bądź obowiązkach jest już niemożliwe. Niemniej jednak, gdy tocząca się przed organem administracji sprawa dotyczy praw czy też obowiązków nie mających charakteru osobistego i niezbywalnego, przechodzą one na następców prawnych zmarłego, którzy mają wówczas prawo do brania udziału w postępowaniu. Z akt niniejszej sprawy wynika, że traktowany jako strona postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji planowanej przez skarżącego – W. W., nie żył już w dacie wszczęcia tegoż postępowania. Powyższą okoliczność potwierdza odpis skrócony aktu zgonu (nr 672/1993), z którego wynika, iż wyżej wymieniony zmarł w dniu 29 listopada 1993r. a zatem nie mógł on być stroną przedmiotowego postępowania, które zostało wszczęte w dniu 27 czerwca 2001 r. Przymiot strony postępowania, który przysługuje osobie fizycznej wygasa bowiem, jak już wyżej wskazano, wraz z jej śmiercią. Fakt śmierci W. W. został ustalony dopiero w postępowaniu przed tutejszym Sądem, a zatem organy orzekające w niniejszej sprawie nie posiadały wiedzy w tym przedmiocie. Nie ma to jednak znaczenia dla dokonywanej przez Sąd oceny zaskarżonej decyzji. Nie zmienia bowiem faktu, iż postępowanie administracyjne toczyło się bez udziału jednej ze stron postępowania a także bez udziału jej następców prawnych. Dokonując kontroli legalności przedmiotu skargi, sąd administracyjny ocenia go pod kątem prawidłowości zastosowania przez organ administracji przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Przy czym brak jakiejkolwiek winy organu w nieustaleniu istotnego dla sprawy faktu w postaci braku zdolności prawnej podmiotu traktowanego przez organ jako strona postępowania, nie może wpłynąć na treść rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie. Powyższe stanowisko tutejszego Sądu jest zgodne z poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 28.06.2005r., I SA/Wa 688/04, opubl. Legalis, w którym przyjęto, że skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej stanowi o rażącym naruszeniu przez organ przepisów prawa i daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie ma zaś znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji czy w dacie prowadzenia postępowania i wydania decyzji organ administracji publicznej miał świadomość faktu, że jedna z osób mających interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy nie żyje. W zaistniałej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie mógł ocenić merytorycznej zasadności skargi oraz odpowiedzi na nią. Wobec konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej i drugiej instancji, Sąd stwierdził ich nieważność działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 oraz art. 210 § 2 P.p.s.a.