II SA/Rz 66/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie SO del. Anna Bembenek WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej -skargę oddala- II SA/Rz 66/11 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi R. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w C. W jej podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 1 i ust. 3 b) oraz art. 155 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że sprawa ustalenia odpłatności za pobyt R. B. w Domu Pomocy Społecznej (dalej w skrócie:DPS) w C., w którym przebywał w okresie od 25.09.2008 r. do 26.01.2009 r., była już przedmiotem rozstrzygnięć organów administracji oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 października 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 383/09. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzje organów I i II instancji, wskazując na brak ustaleń o jakich mowa w art. 106 ust. 3 b) ustawy o pomocy społecznej, a w związku z tym brak możliwości dokonania oceny prawidłowości obliczenia wysokości opłaty za pobyt w DPS w C. Sąd uznał jednocześnie, że w sprawie orzekały organy właściwe, bowiem w przypadku skierowania osoby do domu pomocy społecznej przed 1.01.2004 r. i ustalenia odpłatności za jej pobyt w takiej placówce, przy kolejnych zmianach miejsca tego pobytu, właściwy do wydania decyzji o ustaleniu odpłatności jest starosta właściwy ze względu na miejsce położenia domu. We wskazaniach do dalszego postępowania Sąd zalecił ustalenie czy dochód R. B. zmienił się na tyle, że przekroczył 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, uwzględniając dochód, który stanowił podstawę ustalenia odpłatności ustalanej po raz pierwszy za pobyt ww. w DPS w T., bowiem tylko taka zmiana wpływa na wysokość kwoty odpłatności. W następstwie tego wyroku decyzję o ustaleniu odpłatności za pobyt R. B. w DPS w C. w okresie 25.09.2008 r. – 26.01.2009 r. wydał Starosta [...] w dniu [...] marca 2010 r., lecz decyzja ta została uchylona w całości decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium zarzuciło w niej oparcie rozstrzygnięcia przez organ I instancji m. in. na nieobowiązującym już przepisie art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, a także powołanie w uzasadnieniu przepisu również nieobowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Ponownie wydaną decyzją z dnia [...] września 2010 r. Nr [...], Starosta [...] ustalił . B. odpłatność za pobyt w DPS w C.: - za okres od 25.09.2008 r. do 30.09.2008 r. w wysokości 77,80 zł, - za okres od 1.10.2008 r. do 31.12.2008 r. w wysokości 389,01 zł - za okres od 1.01.2009 r. do 26.01.2009 r. w wysokości 326,27 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ przywołał treść art. 106 ust. 3 b) ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zmiana dochodu w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności , jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z ustaleń organu wynika, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, zarówno w dacie orzekania przez organ I instancji, jak i w czasie umieszczenia R. B. w DPS w C., a także w dacie wydania poprzedniej decyzji o odpłatności, obowiązywało w tej samej wysokości, tj. 477 zł. W czasie przyjęcia do DPS w T. 17.12.2001 r. dochód R. B., na który składało się świadczenie emerytalne z ZUS w najniższej wysokości, wynosił 470,66 zł netto. Na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej 2.10.2008 r., po przyjęciu do DPS w C., organ ustalił, że w tym czasie dochód ww. osoby wynosił 555,73 zł netto. Różnica pomiędzy dochodem sprzed pierwszego umieszczenia w DPS w T. a dochodem z chwili umieszczenia w DPS w C. wynosi 85,07 zł, a zatem przekracza 10 % kryterium dochodowego. Odpłatność ustalono zatem jako 70 % dochodu czyli 389,01 zł, biorąc pod uwagę czas pobytu w DPS w C. – od 25.09.2008 r. do 26.01.2009 r. W odwołaniu od tej decyzji R. B. zarzucił nieprawidłowość obliczeń, wynikających z naliczenia różnicy "między okresami w których wzrósł dochód mieszkańca, a nie okresu którego dotyczy decyzja". Zarzucił ponadto, że wydana decyzja jest tożsama z decyzją organu I instancji z dnia [...].03.2010 r., przy czym zignorowano zupełnie decyzję kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r., która decyzję organu I instancji uchylała. Końcowo odwołujący podniósł, że z decyzji nie wynika, czy on sam ma dopłacić, czy tez DPS C. przekaże mu nadpłatę, zwłaszcza że otrzymał przekaz na kwotę 66,32 zł. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W jej motywach Kolegium zrekapitulowało ustalenia organu I instancji oraz przedstawiło regulacje dotyczące odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Nawiązując do art. 106 ust. 3b) ustawy o pomocy społecznej organ potwierdził, że różnica między dochodem R. B. sprzed pierwszego umieszczenia w DPS w T. a dochodem z chwili umieszczenia w DPS w C. wynosi 85,07 zł, a zatem przekracza 10 % kryterium dochodowego. Kryterium to zgodnie z zapisem art. 8 ust. 1 powołanej ustawy, zmienionym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), wynosi 477 zł. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszona o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenie społeczne i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). 70 % tak obliczonego dochodu skarżącego wynosi kwotę 389,01 zł. W odniesieniu do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że rozliczenie wpłaconych przez odwołującego kwot i porównanie ich z ustaleniami niniejszej decyzji w celu dopłaty lub zwrotu - jest kwestią odrębną. Decyzja organu I instancji nie jest natomiast tożsama z decyzją z poprzednią, choć wylicza takie same kwoty odpłatności, w poprzedniej powołano bowiem niewłaściwe podstawy prawne. R. B. zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając brak rozstrzygnięcia sprawy co do istoty oraz brak podstawy prawnej. W ocenie skarżącego różnica między okresami, w których wzrósł dochód mieszkańca nie przekracza 10 % kryterium dochodowego, bowiem wynosi 33,54 zł (555,73 – 522,19 zł ). Podniósł, że do DPS w C. został przyjęty 25.08.(rok nieczytelny), a więc przed miesiącem marcem, w którym emerytury są waloryzowane. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajduje ponadto przepis art. 153 P.p.s.a., stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie niniejszej toczyło się już bowiem postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 października 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 383/09. W wyroku tym Sąd zawarł jednoznaczne wskazówki co do dalszego postępowania - ustalenie wysokości dochodu skarżącego i obliczenie czy różnica pomiędzy tymże dochodem a dochodem, który stanowił podstawę ustalenia po raz pierwszy odpłatności za pobyt w DPS w T. przekracza 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Oceniając wykonanie tych wskazań przez Starostę [...] Sąd uznał, że zostały one spełnione. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie zgadza się z wysokością naliczonej kwoty odpłatności za pobyt w DPS w C. Zasady skierowania, umieszczenia i odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, które to świadczenie należy do grupy świadczeń niepieniężnych, reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.). Zgodnie z jej art. 59 decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalająca opłatę za pobyt w tym domu wydaje organ gminy właściwej dla osoby w dniu jej skierowania do domu pomocy społecznej. W stosunku do osób umieszczonych w domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r., decyzje zmieniające decyzje o odpłatności i o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje starosta właściwy ze względu na położenie domu (art. 155 ust. 3 ustawy). W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący został po raz pierwszy skierowany do domu pomocy społecznej decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., przebywał kolejno w różnych DPS na terenie całej Polski, a następnie decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2008 r. został skierowany do DPS w C. W tej sytuacji odpłatność za pobyt R. B. w DPS w C. ustalił Starosta [...], którego właściwość wynika z powołanego art. 155 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a także została przesądzona przez WSA w Rzeszowie wspomnianym wyrokiem z 20.10.2009 r. sygn. akt II SA/Rz 383/09, którym Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany. Kwestie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej zostały unormowane w art. 60 – 66 cyt. ustawy w zw. z jej art. 8 i art. 106 ust. 3b). Ostatni z wymienionych przepisów dotyczy zmiany dochodów i stanowi, że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenie społeczne i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W rozpatrywanej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że w dacie przyjęcia do DPS w C. dochód skarżącego wynosił 555,73 zł netto. Kwota taka została wskazana przez samego skarżącego w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego dniu 2.10.2008 r., a potwierdza ją znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy informacja z ZUS Oddział [...] o wysokości emerytury R. B. na dzień 1.03.2008 r. Wysokość tego świadczenia brutto wynosi 636,29 zł (zaokrąglone do 636 zł), a w związku z tym dochód obliczony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, czyli pomniejszony o kwotę zaliczki na podatek dochodowy (23 zł) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (57,27 zł) wynosi 555,73 zł (emerytura netto). Nie budzi również wątpliwości wysokość dochodu skarżącego – emerytury uzyskiwanej w dacie pierwszego skierowania do DPS (2001 r.) – była to kwota 470,66 zł netto. Organy orzekające w sprawie prawidłowo obliczyły różnicę pomiędzy kwotą 555,73 zł i 470,66 zł – wynoszącą 85,07 zł, a także uznały, że przekracza ona 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (10 % z kwoty 477 zł czyli 47,70 zł). Prawidłowo też, w oparciu o art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przyjęto kwotę odpłatności jako 70 % aktualnego dochodu skarżącego i rozliczono ja w rozbiciu na okresy obejmujące pełne miesiące od października do grudnia 2008 r. oraz poszczególne dni w miesiącach wrzesień 2008 r. i styczeń 2009 r. W tej sytuacji nie mogły zostać uwzględnione argumenty skargi wskazujące na konieczność przyjęcia jako podstawy do obliczeń różnicy pomiędzy kwotą 555,73 zł a kwotą 522,19 zł, której skarżący bliżej nie określił, a najprawdopodobniej jest to kwota emerytury netto pobieranej poprzednio, tj. przed jej podwyższeniem do kwoty 555,73 zł. Argumentacja skarżącego nie znajduje w ocenie Sądu oparcia w przytoczonej regulacji ustawy o pomocy społecznej, a ponadto jest sprzeczna z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w powoływanym już wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 20.10.2009 r., sygn. akt II SA/Rz 383/09, którymi Sąd orzekający w niniejszej sprawie, co raz jeszcze należy podkreślić, jest związany. Z przedstawionych względów, uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.