II SA/Rz 670/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej -skargę oddala- II SA/Rz 670/12 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi A. Z. jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: PWIS) z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u A. Z. choroby zawodowej typu przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej pierwszosekundowej objętości wydechowej poniżej 60 % wartości należnej, wywołanej narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej stwierdzono co najmniej w 30 % przypadków na stanowisku pracy przekroczenie najwyższych dopuszczalnych stężeń, wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych, określonej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 – określanego dalej jako rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych lub Rozporządzenie z 2009 r.). W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm., określanej dalej k.p.a.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Z akt sprawy wynika, że PPIS po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej u A. Z. decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], nie stwierdził u w/w choroby zawodowej typu przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej pierwszosekundowej objętości wydechowej poniżej 60 % wartości należnej, wywołanej narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej stwierdzono w co najmniej w 30 % przypadków na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń, wymienionej w poz. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu organ wskazał, że A. Z. w okresie od 30 czerwca 1970 r. do 31 grudnia 1997 r. pracował w zawodzie galwanizer, hartownik i gięciarz rur. Przedstawił, że pacjent pracował w narażeniu m.in. na pył i związki toksyczne typu kwas siarkowy, chromiany, tlenki azotu, kwas solny, cyjanowodór, amoniak, soda, akroleina. Od 1998 r. pobierał świadczenie rentowe, a od roku jest na emeryturze. Organ stwierdził, że pacjent zgłaszał dolegliwości pod postacią duszności, kaszlu z odksztuszeniem plwociny. Z przeprowadzonych badaniach spirometrycznych wynika, że nie stwierdzono u niego obniżenia wartości FEV1 poniżej 60% wartości należnej, co jest warunkiem koniecznym do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalania oskrzeli jako choroby zawodowej. Organ podsumowując wyniki badań przeprowadzonych w IMP w Ł., stwierdził, że nie dają one podstaw do rozpoznania u A. Z. choroby zawodowej przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej pierwszosekundowej objętości wydechowej poniżej 60 % wartości należnej, wywołanej narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej stwierdzono, w co najmniej w 30 % przypadków na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń, wymienionej w poz. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Konkludując organ stwierdził, że mimo potwierdzonego długoletniego narażenia na pyły i gazy drażniące, brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej typu przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. W odwołaniu A. Z. nie zgodził się z tą decyzją i wniósł o zakwalifikowanie jego choroby tj. trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc - jako choroby zawodowej pod postacią przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. Podniósł, że odniesienie się przez organ do norm zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, odnośnie jego przypadku jest niewłaściwe, gdyż postępowanie o rozpoznanie choroby zawodowej zostało wszczęte w 1997 r. Wskazał, że od wielu lat zmaga się z problemami typu przewlekłego zapalenia oskrzeli, a w styczniu 2005 r. przebywał w szpitalu z rozpoznaniem astmy oskrzelowej i nie posiada dziedzicznych predyspozycji do tej choroby. W jego ocenie wieloletnia praca zawodowa w warunkach szkodliwych, z narażeniem na pyły i gazy drażniące, są przyczyną chorób układu oddechowego. PWIS decyzją z dnia [...] maja 2012 r., opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził w przedmiotowej sprawie narażenie strony na czynnik chorobotwórczy w środowisku pracy i podniósł, że brak jest przesłanki pozytywnego rozpatrzenia sprawy przez biegłych w sensie medycznym. Z opinii powołanych w sprawie biegłych wynika brak podstaw do rozpoznania u A. Z. choroby zawodowej. Organ podniósł, że brak jest formalnych przeszkód, aby opinii biegłych nie dać wiary. Naprowadził, że pozostawione organowi zagadnienie wystąpienia w sprawie związku przyczynowego między narażeniem na czynnik chorobotwórczy w środowisku pracy, a schorzeniem pozostaje w świetle powyższego bez znaczenia prawnego, gdyż brak choroby w sensie medycznym sprawia, że brak jest podmiotu, w stosunku do którego organ administracyjny miałby ustalać związek przyczynowy. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowody PWIS dał wiarę w całości orzeczeniom lekarskim wydanym w sprawie. Odnosząc się do zarzutu odwołującego, że organ I instancji powołał się na nieprawidłowe przepisy w sprawie rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych wskazał, że przedmiotowe zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej zostało dokonane 24 marca 2011 r. przez samego zainteresowanego, zaś wspomniane przez w/w postępowanie o rozpoznanie choroby zawodowej wszczęte w 1997 r., zostało zakończone w tym samym roku wydaniem negatywnego orzeczenia przez Poradnię Chorób zawodowych Wojewódzkiej Przychodni [...] i nie ma to wcale związku z rozpatrywanym obecnie zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej. W skardze na tę decyzję A. Z. wskazał, że jest ona krzywdząca, niesprawiedliwa, niesłuszna i domagał się zakwalifikowania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, na które cierpi jako choroby zawodowej. Przy czym argumentacja przedstawiona w skardze była analogiczna jak w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc jednocześnie o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Sąd po analizie przedmiotowej sprawy uznał, że zachodzi konieczność rozpoznania jej na rozprawie, biorąc pod uwagę przepis art. 122 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - określanej dalej jako P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpatrzeniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w przepisie art. 235 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – zwanej dalej K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników dla zdrowia występujących w środowisku pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235 2 K.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu i pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 237 § 1 pkt 3 – 6 i § 1 1 K.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm. zwane dalej Rozporządzeniem z 2009 r.), którego załącznikiem (zgodnie z § 2 Rozporządzenia z 2009 r.) jest właśnie wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeni zawodowym. Postępowanie administracyjne, w którym wydano zaskarżone decyzje zostało wszczęte wobec podejrzenia u skarżącego wystąpienia chorób zawodowych znajdujących się pod pozycją 5 i pozycją 21 w/w wykazu. Zgodnie z tokiem postępowania określonym w Rozporządzeniu z 2009 r. po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej Powiatowy Inspektor Sanitarny skierował skarżącego do Wojewódzkiej Przychodni Medycyny Pracy w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. Jednostka orzecznicza I stopnia w dniu 12.09.2011 r. wydała orzeczenie nr [...], w którym stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby określonej w pozycji 5 wykazu. Ponieważ skarżący nie zgodził się z takim orzeczeniem lekarza WOMP, kwestia powyższa była przedmiotem badania w Instytucie Pracy im. J. N. w Ł., w którym lekarz specjalista medycyny pracy wydał orzeczenie z dnia [...].01.2012 r., w którym także nie stwierdzono u pacjenta obniżenia wartości wskaźnika FEV1 poniżej 60% wartości należnej, co nie dawało podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z pozycji 5 wykazu. Poza sporem pozostaje, że A. Z. w okresie od 30 czerwca 1970 r. do 31 grudnia 1997 r. pracował w zawodach: galwanizer, hartownik i gięciarz rur, przy czym pracę wykonywał w warunkach narażenia zawodowego, o którym mowa w art. 235 1 K.p. Z akt sprawy wynika, że w dniu 18 grudnia 1997 r. zostało wydane przez lekarzy Wojewódzkiej Przychodni [...] – Poradni Chorób Zawodowych orzeczenie, w którym nie stwierdzono u skarżącego choroby zawodowej m.in. – przewlekłego nieżytu oskrzeli jako choroby zawodowej. Poza sporem pozostaje także, iż od 1998 r. skarżący pobierał świadczenie rentowe, z tym że świadczenie to nie pozostawało w związku z chorobą, która była przedmiotem niniejszego postępowania. Organy administracji stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy potrzebny dla rozstrzygnięcia sprawy. W aktach nie ma żadnego dowodu, który podważałby prawidłowość ustalenia, że do końca 1997 r. lub w ciągu następnego roku, tj. w okresie przewidzianym w wykazie u skarżącego ujawniły się objawy pozwalające na rozpoznanie choroby z poz. 5 wykazu. Przeprowadzone na potrzeby wydania orzeczeń lekarskich badania wskazują, że także aktualnie A. Z. nie spełnia wymogów do uznania jego schorzenia jako choroby zawodowej z poz. 5 Rozporządzenia z 2009 r., z uwagi na wyżej zaprezentowane legalne pojęcie choroby zawodowej zdefiniowane w art. 235 1 K.p. w związku z art. 235 2 K.p. oraz opis tej choroby jako przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości natężonej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń, przy czym udokumentowane objawy chorobowe powinny wystąpić w ciągu 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Objawy powinny więc się ujawnić już przed końcem 1998 r., przy czym ich wystąpienie ponadto winno być udokumentowane, co oznacza, że powinny znaleźć potwierdzenie w dokumentach, np. dokumentacji lekarskiej z tamtego okresu. Z orzeczenia Wojewódzkiej Przychodni [...] – Poradni Chorób Zawodowych z dnia 18.12.1997 r. wynika, że skarżący powinien się zgłosić do badań kontrolnych po około 6 miesiącach. Jeśli wówczas by się zgłosił i ujawnione zostałyby objawy, które według w tamtym czasie obowiązujących przepisów odpowiadałyby chorobie zawodowej – zapewne wydana zostałaby decyzja stwierdzająca chorobę zawodową. Jeśli nadal istniejące schorzenie nie byłoby chorobą zawodową ujętą w wykazie chorób zawodowych – wówczas obowiązującym zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) nie byłoby podstaw do stwierdzenia decyzją choroby zawodowej. Jednakże ze znajdującego się w aktach administracyjnych orzeczenia z dnia 18 grudnia 1997 r. jasno wynika, że przewlekłego nieżytu oskrzeli o charakterze zawodowym wówczas nie stwierdzono. Podkreślić także należy, że wówczas obowiązujące przepisy nie przewidywały także ograniczeń czasowych dla stwierdzenia choroby zawodowej. Natomiast takie ograniczenia czasowe dotyczące ujawnienia się określonej choroby po ustaniu wykonania pracy w warunkach narażenia zawodowego – w tym wypadku przewidywało już Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), które w pozycji 5 – przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50% wartości natężonej (...) także wymagało aby od zakończenia pracy w warunkach narażenia zawodowego nie upłynęło więcej niż 1 rok. Organy zobligowane były do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o aktualny stan prawny. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało bowiem wszczęte i było prowadzone pod rządami Rozporządzenia z 2009 r. Ponieważ nie ma żadnych dowodów na to, że takie schorzenie, o którym mowa w aktualnie obowiązującym Rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. – załączniku do niego pod pozycją 5, ani we wcześniej obowiązujących wykazach wystąpiło u skarżącego, dlatego nie narusza prawa w zakresie, o którym mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a. decyzja, którą nie stwierdzono tej choroby u skarżącego. Bez znaczenia w tej sytuacji pozostaje rozbieżność pomiędzy pismem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 maja 2012 r., a niefortunnym stwierdzeniem w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, iż postępowanie o rozpoznanie choroby zawodowej zostało wszczęte w 1997 r. i zakończone w tym samym roku wydaniem negatywnego orzeczenia przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiej Przychodni [...]. Trzeba wspomnieć, iż z w/w pisma Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wynika, że w 1997 r. postępowanie w sprawie rozpoznania u skarżącego chorób zawodowych nie było wszczęte, bo orzeczenie z dnia 18.12.1997 r. nie zostało do tego organu przesłane. Wyjaśnienie to koresponduje z trybem postępowania przewidzianym w przepisach wówczas obowiązującego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. – w szczególności z jego § 10 ust. 1 w związku z § 8 ust. 1. Dopiero po przesłaniu orzeczenia lekarskiego państwowemu terenowemu inspektorowi sanitarnemu i na jego podstawie wydawana była decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzja o braku podstaw do jej stwierdzenia. Trzeba wskazać, iż ani organy ani Sąd nie negują wystąpienia u skarżącego chorób, które jednak nie są chorobami zawodowymi według definicji ustawowej i opisu z wykazu chorób zawodowych. Podkreślenia wymaga, iż skarżący żadnym dowodem nie podważa trafności i zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym orzeczeń lekarskich wydanych na potrzeby postępowania wszczętego w 2011 r., w szczególności nie przedstawił żadnych dowodów, które byłyby sprzeczne z w/w orzeczeniami. Z tych względów skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.