II SA/Rz 674/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk SO (del.) Tomasz Smoleń Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części obejmującej ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 674/09 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] w części obejmującej ustalenie dla E. K. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem (P. K.) w okresie korzystania przez w/w z urlopu wychowawczego, tj. od 1 września 2008 r. do 30 maja 2009 r. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 38 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 8 ust. 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105 poz. 881 ze zm.). Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny: Burmistrz [...] – po rozpoznaniu wniosku E. K. z dnia 10 września 2008 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku – w/w decyzją z dnia [...] października 2008 r. przyznał wnioskodawczyni: - na dziecko M. K. zasiłek rodzinny (64 zł./m-c) na okres od 1 września 2008 r. do 31 września 2009 r. wraz z jednorazowym dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (100 zł.), - na dziecko P. K. zasiłek rodzinny (64 zł./m-c) na okres od 1 września 2008 r. do 31 września 2009 r. wraz z dodatkami: z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (400 zł./m-c) na okres od 1 września 2008 r. do 30 maja 2009 r., z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego (80 zł. /m-c) na okres od 1 września 2008 r. do 30 czerwca 2009 r. oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (100 zł.), - na dziecko K. K. zasiłek rodzinny (64 zł./m-c) wraz z dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej (80 zł./m-c) na okres od 1 września 2008 r. do 31 września 2009 r. oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (100 zł.). W wyniku zmiany z dniem 1 stycznia 2009 r. granic administracyjnych Miasta [...], Prezydent tego Miasta stał się organem właściwym miejscowo dla osób ubiegających się o świadczenia rodzinne jak również już je otrzymujących na mocy decyzji ostatecznych wydanych przed tym dniem przez Burmistrza [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonując na wniosek Prezydenta Miasta kontroli zgodności z prawem ostatecznej decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] października 2008 r., decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] stwierdziło jej nieważność w części obejmującej ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania przez E. K. z urlopu wychowawczego na P. K., tj. w okresie od 1 września 2008 r. do 30 maja 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1) 24 miesięcy kalendarzowych; 2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Prawo do urlopu wychowawczego ustanawia art. 186 Kodeksu pracy. Wg jego § 1 pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 4 roku życia. Stosownie do § 2 tego artykułu pracownik mający okres zatrudnienia określony w § 1, bez względu na to, czy korzystał z urlopu wychowawczego przewidzianego w tym przepisie, może skorzystać z urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia, jeżeli z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecko wymaga osobistej opieki pracownika. Materiał dowodowy w sprawie wykazuje, że skarżąca jest zatrudniona od dnia 1 lutego 2000 r. na czas nieokreślony w firmie "A." sp. z o.o. w R. i pracodawca udzielał jej urlopu wychowawczego na syna P. na kolejne następujące po sobie okresy: od 1 stycznia do 31 grudnia 2005 r., od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2007 r. oraz od 1 stycznia 2008 r. do 30 maja 2009 r. P. K. ur. [...] września 1999 r. na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 24 czerwca 2008 r. został zaliczony do dnia 30 czerwca 2009 r. do osób niepełnosprawnych. Mając na uwadze powyższe okoliczności SKO uznało, że na podstawie art. 186 § 2 Kodeksu pracy E. K. mogła korzystać z urlopu wychowawczego przez okres 3 lat, tj. do 31 grudnia 2007 r., gdyż w dacie udzielenia jej przez pracodawcę urlopu wychowawczego jej syn miał już ukończone 4 lata. Od 1 stycznia 2008 r. nie była uprawniona do korzystania z tego urlopu, tym samym nie przysługiwał jej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem wobec treści art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. We wniosku E. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy odwołująca podniosła, że korzystała z urlopu wychowawczego w w/w okresie, do którego była uprawniona i jej sytuacja materialna nie pozwoli na zwrot pobranych świadczeń. Do wniosku o przyznanie świadczenia przedłożyła żądane dokumenty, a tym samym nie wprowadziła w błąd organu i wniosła o uchylenie decyzji jako niesprawiedliwej. SKO po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2009 r., powtarzając przedstawione w niej argumenty. Odnosząc się do zarzutów dotyczącego zwrotu nienależnie pobranych świadczeń dodatkowo wyjaśnione zostało, że po wydaniu decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia odwołująca może składać wniosek o umorzenie lub rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację jak we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazując na przepis art. 10 ust. 1 pkt 3 określający okres uprawniający do pobierania tego zasiłku wobec stwierdzenia orzeczeniem o niepełnosprawności jej syna. Wg skarżącej "przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych jest szczególnym i późniejszym wobec art. 186 § 2 Kodeksu pracy wobec czego winien być respektowany w pierwszej kolejności". Tym samym korzystając z udzielonego przez pracodawcę urlopu wychowawczego ma prawo do pobierania zasiłku z tego tytułu w okresie 72 miesięcy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, przytaczając ponownie argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: skarga jest zasadna Kontrola tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ zwana dalej P.p.s.a., nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia /art. 135 ustawy/. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt /decyzja, postanowienie/ wydany został z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd eliminuje taki akt z obrotu prawnego poprzez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności. W przeciwnym wypadku skarga podlega oddaleniu /art.151 P.p.s.a./ Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w takim właśnie zakresie, Sąd uznał ,że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i przepisów prawa materialnego. których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2009 r. [...] utrzymująca decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2009 r nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...].10.2008 nr [...] w części przyznania skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego za okres od 1.0 9.2008 r do 30 maja 2009 r. W podstawie prawnej decyzji z dnia [...].04 2009 r. SKO powołało art. 156 § 1 pkt 1, art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 ust.2, art. 10 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. z 2006 r Nr 139 poz. 992 ze zm./ oraz § 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne /Dz.U. z 2005 r. Nr 105 poz. 881/, w decyzji natomiast z dnia [...].05.2009 r. powołano art. 38 § 1 k.p.a. oraz przepisy z art. 8 ust.2, art. 10 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm./ oraz § 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne/ Dz.U z 2005 r Nr 105 poz. 881 / W niniejszej sprawie niespornym jest fakt, że Burmistrz [...] decyzją z dnia [...].10.2008 r Nr [...] przyznał skarżącej dodatek do zasiłku rodzinnego na syna P. K. ur. [...].10.1999 r z tytułu korzystania przez skarżącą z urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł miesięcznie na okres od 1.09 2008 r do 30 maja 2009 r wobec przedstawienia zaświadczenia z zakładu pracy /A. sp. z o.o. w R. z dnia 10.09.2008 r./, że w okresie od 1.01.2008 r. do 30 maja 2009 r. korzysta z urlopu wychowawczego. W/w decyzja uzyskała walor decyzji ostatecznej. Przeprowadzone z urzędu postępowanie wyjaśniające w sprawie legalności świadczeń rodzinnych przyznanych skarżącej wdrożyło postępowanie nadzwyczajne poprzez wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Burmistrza [...] z dnia [...].10.2008 r. nr [...] w części przyznania skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego za okres od 1.09.2008 r do 30 maja 2009 r. Wyjaśnienia wymaga ,że stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalenia, że uchylana decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Wady decyzji dające podstawę do stwierdzenia nieważności wyliczone zostały wyczerpująco w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. i mają charakter materialnoprawny. Przesłanki wymienione w/w przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej winny być interpretowane dosłownie. Stwierdzając nieważność decyzji organ administracyjny autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją od dnia wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Ogólna zasada określona w art. 9 k.p.a. wymaga aby decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji z powodu stwierdzenia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. powoływała przepisy, które zostały naruszone. Uzasadnienie natomiast decyzji powinno zawierać, między innymi wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa , które zostały naruszone. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja nie spełnia w/w wymogu. Decyzja z dnia decyzji z dnia [...].04 2009 r SKO w podstawie prawnej powołała przepis art. 156 § 1 pkt 1, art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 ust.2, art. 10 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych / Dz.U z 2006 r Nr 139 poz. 992 ze zm./ nie wskazując który punkt w nim został naruszony, oraz § 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne /Dz.U. z 2005 r. Nr 105 poz. 881/ nie wskazując również który z punktów w nim wymieniony został naruszony. W uzasadnieniu decyzji organ wskazuje na naruszenie przepisu art. 186 § 2 Kodeksu pracy w zw. z art. 10 ust 1 ustawy 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm./. Decyzja natomiast wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania w podstawie prawnej powołuje art. 38 § 1 k.p.a. oraz przepisy z art. 8 ust.2, art. 10 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. z 2006 r Nr 139 poz. 992 ze zm. § 3 oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne /Dz.U. z 2005 r. Nr 105 poz. 881/. W/w decyzje z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 1, który dotyczy właściwości organu kwestionują uprawnienia skarżącej do dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego za okres od 1.09.2008 r. do 30 maja 2009 r. Stwierdzić należy, że uzasadnienia w/w decyzji pozostają w sprzeczności z podstawą prawna wskazaną w tych decyzjach i już z tego powodu są wadliwe i nie mogą pozostać w obiegu prawnym. Niezależnie zwrócić należy uwagę, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie o niepełnosprawności syna P. K. ur. [...].09.1999 roku wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 24.06.2008 r. stwierdzające jego niesprawność od 4 miesiąca życia, z data jego ważności do 30 czerwca 2009 r. Oznacza to, że skarżącej przysługuje prawo do urlopu wychowawczego stosownie do przepisu art. 186 § 2 Kodeksu pracy, tj. do ukończenia przez dziecko 18 roku życia, co do którego uzyskała orzeczenie lekarskie stwierdzające jego niesprawność. Natomiast stosownie do 10 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm./ dodatek z tego tytułu przysługuje za okres 72 miesięcy kalendarzowych. W ocenie Sądu data orzeczenia o niepełnosprawności przy stwierdzeniu ,że niepełnosprawność została oznaczona w tym orzeczeniu od 4 miesiąca życia do 30 czerwca 2009 roku nie ma wpływu na ocenę braku podstaw do przyznania w/w świadczenia. W/w ustalenia prowadzą do wniosku ,że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji w tym zakresie po ponownym rozpoznaniu sprawy winno ulec umorzeniu stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję wobec stwierdzenia, że zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego /art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., art. 156 § 1/ i przepisy prawa materialnego /art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. nr 139, poz. 992, ze zm./.