II SA/Rz 687/21

WyrokWSA w Rzeszowie2021-07-21

Skład orzekający: Jerzy Solarski, Joanna Zdrzałka, Paweł Zaborniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli wysokość emerytury jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego, a wcześniejsza emerytura została przyznana z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji miały obowiązek poinformować stronę o możliwości zawieszenia prawa do emerytury i wstrzymania jej wypłaty, co eliminowałoby negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Brak takiego pouczenia i błędna wykładnia art. 24 ust. 2 tej ustawy uzasadniały uchylenie zaskarżonych decyzji. Prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, zwłaszcza gdy emerytura została przyznana z powodu opieki nad dzieckiem i jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca pobiera emeryturę, co stanowi negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, argumentując, że brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej emeryturę, nawet jeśli jest ona niższa. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując argumentację o krzywdzącym charakterze decyzji i powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję Wójta Gminy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...]. A.N. (dalej: "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej zwane: "SKO") z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką A.N. Jak wynika z akt sprawy Wójt Gminy [...], po rozpoznaniu wniosku Skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką A.N. ur. [...].12.1987 r., decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], odmówił uwzględnienia zgłoszonego żądania. Jako przyczynę odmowy wskazał fakt, że wnioskodawczyni pobiera emeryturę, a zatem nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111; zwana dalej u.ś.r.). W odwołaniu A.N. zawnioskowała o uchylenie decyzji i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o wysokość otrzymywanej emerytury. Podniosła, że w 1993 r. z powodu niepełnosprawności córki przeszła na wcześniejsza emeryturę. Aktualnie wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego jest znacznie niższa niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego. Uważa, że odmowna decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa. SKO decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 u.ś.r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W ocenie Kolegium zasadnie organ I instancji odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż wnioskodawczyni jest uprawniona do emerytury i emerytura nadal jest wypłacana. Wskazało, że art. 17 ust. 5 u.ś.r. enumeratywnie wymienia przesłanki negatywne, których zaistnienie skutkuje odmową przyznania prawa do świadczenia. Jedną z nich jest fakt, że osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. W okolicznościach sprawy córka wnioskodawczyni jest osobą w znacznym stopniu niepełnosprawną, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z którym została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a orzeczenie zostało wydane na stałe. A.N. sprawowała i sprawuje całodobową opiekę nad córką. Ma ustalone prawo do emerytury, a od 1 marca 2020 r. pobiera ją w kwocie 1266,05 zł miesięcznie (decyzja ZUS z dnia [...].03.2020 r. znak: [...]). Ta okoliczność – ustalone prawo do emerytury - stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiającą przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. SKO wyjaśniło, że zgodnie z wyrokiem TK z 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 od dnia 9 stycznia 2020 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi osoby niepełnosprawnej w sytuacji, gdy opiekun ten ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wyrok ten nie zmienił nic w sytuacji innych osób wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i nie odnosi się np. do osób, które mają ustalone prawo do emerytury lub innego typu renty. Kolegium wskazało, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w formie katalogu zamkniętego wymienia osoby nieuprawnione do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Wśród nich ustawodawca wymienił m. in. osobę posiadającą prawo do emerytury i nie przewidział możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym a świadczeniem pielęgnacyjnym, ewentualnie dopłatą wyrównującą niższe świadczenie. Zaznaczyło, że organy administracji nie mają żadnej podstawy prawnej by w takiej sytuacji dokonać swoistego "wyrównania" pomiędzy kwotą przyznanej emerytury a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Nie mogą też pomijać okoliczności, że emerytura jest wnioskującemu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wypłacana, co powoduje wykluczenie z kręgu uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Na poparcie tego stanowiska Kolegium przywołało orzeczenia sądów administracyjnych raz jeszcze podkreślając brak podstaw prawnych do przyznania i wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury - o co wnioskowała odwołująca. Kolegium zaznaczyło jednocześnie, że dopiero zawieszenie prawa do emerytury, skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty i eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. Pouczyło, że odwołująca ma możliwość dokonania wyboru preferowanego świadczenia i wystąpienia do organu rentowego z wnioskiem o zawieszenie prawa do emerytury. Dopiero w momencie legitymowania się przez stronę decyzją o zawieszeniu prawa do emerytury (w sytuacji wyboru przez stronę świadczenia pielęgnacyjnego) nie istnieje negatywna przesłanka w postaci pobierania emerytury i strona powinna złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne które może zostać przyznane (przy spełnieniu pozostałych przesłanek warunkujących uprawnienie do świadczenia) zgodnie z art.24 ust. 2 u.ś.r., tj. od miesiąca złożenia wniosku. Skarżąca nie zgodziła się z wydanym rozstrzygnięciem i skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) podtrzymała argumentację odwołania wskazując na krzywdzący i niesprawiedliwy charakter decyzji odmownej. Powołując się na wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 1546/19 wskazała, że zasada równości wobec prawa zostanie zachowana, gdy osoba mająca prawo do emerytury otrzyma świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy pomiędzy jego wysokością a wysokością otrzymywanej emerytury. Zawnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pomniejszonego o wysokość pobieranej emerytury. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko zaprezentowane w kwestionowanej decyzji i zawnioskowało o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została przez Sąd uwzględniona, jednakże z przyczyn które Sąd dostrzegł z urzędu. Sądowa kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Organy obu instancji swe decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek strony skarżącej oparły na literalnej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wobec tego wyjaśnić tu przyjdzie, iż w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawcy, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Przyznanie świadczenia, o jakim mowa w świetle powyższej regulacji wykluczone jest także w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego było więc ustalenie, iż strona skarżąca posiada prawo do emerytury. Negatywne rozstrzyganie przez organy administracji o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego osób o ustalonym prawie do emerytury jest obecnie powszechnie podważane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Podkreśla się, iż brak jest przesłanek uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi prowadzić do takiego zdekodowania jego treści, który nie jest sprzeczny nie tylko z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Egzegeza tego przepisu musi być bowiem zgodna z innymi normami systemu prawa. Ustalenie jego znaczenia musi także uwzględniać jego cel i rolę społeczną, którą winien on pełnić. Wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób mających ustalone prawo do emerytury w chwili wejścia w życie u.ś.r. było uzasadnione, gdyż ówczesna wysokość tego świadczenia była niższa od najniższej emerytury. Tym samym osoba pobierająca emeryturę nie ponosiła straty finansowej pobierając emeryturę. Odwrócenie relacji ekonomicznych świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury musi wiązać się z realizacją celu tego przepisu i nie może stawiać osoby pobierającej emeryturę w sytuacji ekonomicznie gorszej niż byłaby wówczas, gdyby nie posiadała ustalonego prawa do emerytury. Sąd w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem, iż prawo do emerytury nie może automatycznie (a limine) przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyrażonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Należy przyznać rację temu poglądowi, który zauważa brak równego traktowania tej grupy osób oraz osób, którym ustawodawca pozostawił możliwość dokonywania wyboru pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, a możliwością niepodejmowania zatrudnienia lub też rezygnacji z zatrudnienia oraz osób uprawnionym do więcej niż dwóch świadczeń o jakich mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., także uprawnionym do dokonywania wyboru w przypadku zbiegu wymienionych w tym przepisie świadczeń. Innymi słowy, osoby pobierające prawo do emerytury i to w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, przede wszystkim ze względu na art. 32 Konstytucji RP, także powinny posiadać możliwość dokonywania wyboru pomiędzy wykluczającymi się świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19, CBOSA, LEX). Z uwagi na prezentowane przez skarżącą stanowisko Sąd stanowczo podkreśla, iż nie podziela poglądu wyrażonego w skardze oraz w orzeczeniach sądów administracyjnych, polegającego na odmowie zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w celu jednoczesnej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością emerytury netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne), a ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie tego stanowiska, nie tylko naruszałoby treść powołanej wyżej regulacji prawnej czy przepisu określającego na "sztywno" wysokość świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 3 u.ś.r.), ale w dalszej perspektywie skutkowałoby negatywnymi konsekwencjami dla samego opiekuna. Może to bowiem powodować poważne wątpliwości, co do zachowania zasady równości, ale przede wszystkim trudności w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia, np. w sytuacji otrzymania tzw. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe, nie wspominając już o ewentualności waloryzacji wysokości emerytury i w konsekwencji konieczności dokonywania kolejnych modyfikacji decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20, LEX). Warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinno być dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń. Nie gwarantowałaby bowiem zasady równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r, która umożliwiałaby przyznanie osobom pobierającym emeryturę dodatkowo świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Osoba mająca prawo do emerytury znajdowałaby się wówczas w korzystniejszej sytuacji od opiekuna, który otrzymywałby tylko świadczenie pielęgnacyjne i nie miałby możliwości przejścia na emeryturę. Emerytura jest prawem, które uznaje się za niezbywalne. Nie można jednak pomijać, iż art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53; zwana dalej u.e.r.FUS.), stanowi wyraźnie o możliwości zawieszenia prawa do m.in. emerytury na wniosek uprawnionego, bez konieczności jego szczegółowego uzasadniania. Zawieszenie prawa na wniosek zainteresowanego jest instrumentem oddanym świadczeniobiorcy po to, by mógł go wykorzystać w celu podwyższenia swego świadczenia w przyszłości lub do osiągnięcia innych celów pozaubezpieczeniowych (zob. Jędrasik-Jankowska Inetta. Art. 103. w: Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w:) Prawo do emerytury z ubezpieczenia i zabezpieczenia społecznego. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019.). Według Sądu, takim celem może być potrzeba zniesienia negatywnej przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Trafny jest zatem wniosek, iż zawieszenie prawa do emerytury należy traktować jako zdarzenie materialnoprawne, powodujące ustanie zasadniczych skutków posiadania przez osobę danego prawa. Nie sposób nie przyjąć, aby "zawieszenie prawa do emerytury" (i oczywiście wstrzymanie jej wypłaty) uznawać jako odpadnięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wniosek ten jest tym bardziej uprawniony, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. dotyczy kolizji pomiędzy nie tyle samym materialnym prawem do emerytury (jako takim) a świadczeniem pielęgnacyjnym, ale przede wszystkim z realizacją tego pierwszego w postaci wypłaty emerytury. Z tych względów w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy miały obowiązek poinformować skarżącą o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wstrzymaniu jej wypłaty oraz wezwać do złożenia wymaganych dokumentów stosując odpowiednio przepisy art. 24a ust. 1-3 u.ś.r. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości." W niniejszej sprawie organy obu instancji nie pouczyły i nie poinformowały skarżącej o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie. Nie wystosowały do niej również zawiadomienia w trybie art. 79a K.p.a. Powyższe zaniechanie skutkowało więc przedwczesną odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia i uzasadniało uchylenie przez Sądu decyzji organów obu instancji z powodu naruszenia przepisów o postępowaniu wyjaśniającym w administracji w postaci art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w związku z przepisami ustawy, wyposażającymi opiekuna osoby niepełnosprawnej w prawo domagania się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez zniesienie ustawowej przesłanki wykluczającej świadczenie pielęgnacyjne w wyniku zawieszenia prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.F.U.S. Nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji skarżącej art. 24 ust. 2 u.ś.r. Przepis ten został powołany przez SKO w skontrolowanej decyzji w charakterze normy zakazującej uwzględnienia zgłoszonego przez skarżącą żądania. Przepis ten stanowi : Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że w tej chwili brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne tj. od grudnia 2020 r., gdyż strona nie legitymuje się decyzją o zawieszeniu emerytury, a decyzja taka nie może zostać wydana z mocą wsteczną, lecz od miesiąca złożenia wniosku o zawieszenie. Kolegium zauważa również, że dopiero w momencie legitymowania się przez stronę decyzją o zawieszeniu prawa do emerytury nie istnieje już negatywna przesłanka w postaci pobierania emerytury i strona powinna złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem Sądu, przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. powinien być interpretowany wraz z przepisami u.e.r.F.U.S., przewidującymi zawieszenie prawa do emerytury, tj. z art. 103 ust. 2, art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.F.U.S. Na ich podstawie istnieje możliwość wydania decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, począwszy od miesiąca, w którym została zawieszona wypłata emerytury. Otóż w myśl art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.F.U.S. wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenie prawa do świadczeń lub ustanie tego prawa. Taką okolicznością jest w świetle art. 103 ust. 2 w/w ustawy złożenie wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Natomiast według art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.F.U.S. wstrzymanie wypłaty świadczeń następuje poczynając od miesiąca w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, albo od następnego miesiąca, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe; (...). SKO błędnie uznało, że decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać wydana z mocą wsteczną, czyli od chwili wstrzymania wypłaty emerytury. Decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego może zostać wydana z mocą wsteczną polegającą na ustaleniu dla wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, począwszy od miesiąca, w którym strona nie korzysta już z prawa do emerytury z powodu wstrzymania jej wypłaty. Począwszy od miesiąca wstrzymania wypłaty emerytury (zasadniczo jest to miesiąc wydania decyzji o zawieszeniu), odpada bowiem negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wówczas to zostanie wypełniona ta część normy art. 24 ust. 2 u.ś.r., w której stwierdza się, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego. Reasumując, ponieważ zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób ustawowe wyłączenie nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r. Reasumując, pominięcie przez orzekające w sprawie organy przepisów umożliwiających dokonanie wyboru pomiędzy wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą, jak również błędna wykładnia art. 24 ust. 2 u.ś.r., mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 103 ust. 3 u.e.r.F.U.S., nie pozwalało na zastosowanie wobec skarżącej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i odmowę uwzględnienia jej wniosku, co z kolei uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji na podstawie art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku strony, aby nie narażać jej na ewentualnie zbędne zawieszenie prawa do emerytury, należało będzie w pierwszej kolejności ustalić, czy skarżąca, poza tylko wykazaniem okoliczności związanej z prawem do emerytury spełnia pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 u.ś.r. Natomiast w przypadku uznania, że przesłanek tych nie spełnia z innych przyczyn niż wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wezwanie to jako zbędne i jednocześnie grożące stronie niepotrzebnymi konsekwencjami finansowymi, nie powinno być do strony kierowane. Organy orzekając na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r., powinny też przyjąć, iż legitymowanie się przez opiekuna prawem do wcześniejszej emerytury przyznanej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem i sprawowanie tej opieki nadal uzasadnia stwierdzenie, że osoba ta zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad tym dzieckiem (tak słusznie WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 6 maja 2021 r., o sygn. IV SA/Po 1970/20, LEX, oraz z dnia 10 grudnia 2020 r., o sygn. IV SA/Po 1092/20, LEX).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło