II SA/Rz 689/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Z. i S.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr[...] w przedmiocie zawiadomienia o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na czynność odmowy zwrotu opłaty za rejestrację pojazdu I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr[...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących Z. i S.S. solidarnie kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 689/06 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze - po rozpatrzeniu wniosku Z. i S.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tegoż organu z dnia [...]r. o tym samym numerze zawiadamiającym ich o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, jako organu właściwego przedmiocie odmowy przez Starostę zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu zarejestrowanego dnia [...]- utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Jako jego podstawę prawną wskazało art. 138 §1 pkt 1 kpa. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że wnioskiem z dnia [...]r. Z. i S.S. zwrócili się do Starosty o zwrot zawyżonej opłaty za kartę pojazdu w kwocie 470 zł., jaką byli zmuszeni uiścić w związku z rejestracją pojazdu marki Opel nr rej. [...] w dniu [...]r. W odpowiedzi Starosta pismem z dnia [...]r. poinformował ich , iż nie może przychylić się do ich prośby, ponieważ działał zgodnie z obowiązującymi przepisami. W związku z powyższym pismem z dnia [...]r. Z. i S.S. wnieśli adresowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismo, nazwane "odwołaniem", w którym kwestionują stanowisko Starosty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazanym wyżej postanowieniem z [...]r. postanowiło zawiadomić wnioskodawców o możliwości wniesienia skargi w sprawie czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, jako organu właściwego. W jego podstawie prawnej wskazało art. 66 § 1 k.p.a. w związku z art. 3 §2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W uzasadnieniu postanowienia stwierdziło, że obowiązek pobrania opłaty w kwestionowanej wysokości wynikał z przepisu art. 77 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz.602, z późn. zm.) w związku z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu( Dz. U. Nr 137 poz. 1310). Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn.akt U 6/04 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu §1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 roku i przepis ten zgodnie z punktem II wyroku stracić miał moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. W związku z faktem, iż pobranie opłaty stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisów prawa przysługuje odeń wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie w oparciu o powołany wyżej art. 3 §2 pkt 4 P.p.s.a - konkluduje Kolegium. Zgodnie z pouczeniem zawartym w tym postanowieniu Z. i S.S. złożyli do Kolegium wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006r. i art. 90 TWE na uzasadnienie żądania zwrotu 425 zł. Opisanym wyżej postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie argumentując , że jego wydanie znajduje oparcie w art. 66 §1 kpa , bowiem z racji okoliczności , iż czynność pobrania opłaty nie następuje w drodze decyzji administracyjnej , ani postanowienia - Kolegium w sprawie występowało jako organ I instancji. Jego postanowienie zatem, zgodnie z art. 127 §3 kpa, podlegało zakwestionowaniu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponowiło także argumentację utrzymanego w mocy postanowienia. Z. i S.S. nie skorzystali ze wskazanej w postanowieniu drogi a skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnieśli na opisane na wstępie postanowienie nie precyzując kierunku jego weryfikacji. W uzasadnieniu podali, że Starostwo pobrało od nich za wydanie karty pojazdu 500zł zamiast 30 zł. Oni natomiast zakupili rejestrowany samochód w kraju i nie byli importerami indywidualnymi. Zawyżona oplata jest sprzeczna z art. 90 TWE i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006r. Dlatego zwracają się do Sądu o wydanie orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonego postanowienia. Dodało, że nie było właściwe w sprawie , jako że czynność pobrania opłaty nie następuje w drodze decyzji, ani postanowienia. Odmowa zwrotu nadpłaconej części opłaty podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w oparciu o przepis art. 3 §2 pkt 4 P.p.s.a. Czyni to zaskarżone postanowienie zgodnym z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne wykonują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1). Kontrolą sądu objęte są między innymi zaskarżalne lub orzekające co do istoty postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 145 § 1 -3 P.p.s.a., Sąd uwzględnia skargę na takie postanowienie , gdy stwierdzi, że jest ono dotknięte naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( pkt 1 lit. a), naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( pkt 1 lit.b), bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( pkt 1 lit.c), jak również, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach (art. 145 ust. 2 i 3) Przedmiotem skargi jest wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienie informujące skarżącego o właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie do rozpatrzenia skargi na odmowę zwrotu przez Starostę kwoty 470 zł., które skarżący nienależnie jego zdaniem uiścił za wydanie mu karty pojazdu a także o przesłankach dopuszczalności takiej skargi, dla której podstawy prawnej Kolegium upatruje w przepisie art. 3 §2 pkt 4 P.p.s.a ( skarga na inne , niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa). Jako podstawę prawną tegoż postanowienia organ powołał art. 66 § 11 kpa oraz wspomniany wyżej przepis art. 3 §2 pkt 4 P.p.s.a. Wskazany przez organ przepis art. 66 §1 kpa stanowi, że jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie , że w innych sprawach powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu i poinformuje go o treści §2. Zawiadomienie następuje w drodze postanowienia , na które służy zażalenie. Po myśli §2, odrębne podanie złożone zgodnie z zawiadomieniem, o którym mowa w §1 , w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania. Zgodnie z §3 natomiast, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że w sprawie właściwy jest sad powszechny organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Przepis §4, stanowi natomiast, że organ nie może zwrócić podania z tej przyczyny , że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd ten uznał się za niewłaściwy. Z przepisów tych wynika, że art.66 §1 kpa może być zastosowany tylko pod warunkiem , że podanie dotyczy kilku spraw należących do właściwości różnych organów. Mimo użytego przez ustawodawcę pojęcia "organy" - bez wskazania o jakiego rodzaju organy chodzi, a w szczególności, czy są to tylko organy wskazane w art. 1 pkt 1 i 2 kpa - w pojęciu tym bez wątpienia nie mieści się sąd administracyjny. Jego kognicję oraz procedurę wnoszenia doń skarg i wniosków określa bowiem ustawa szczególna, jaką jest P.p.s.a. Wobec określenia w niej trybu i terminu ich wnoszenia, w postępowaniu przed tym sądem nie może mieć zastosowania zasada ustanowiona w art. 66 §2 kpa. W sprawie, w której właściwy byłby sąd administracyjny organ nie może zastosować także przepisu art. 66 §3 kpa, jako że normuje on sytuację, w której organ stwierdzi właściwość sądu powszechnego a nie administracyjnego. Zaskarżone postanowienie - jak ustalił Sąd - wydano w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia [...]r. Z. i S.S. zwrócili się do Starosty o zwrot kwoty 470 zł. tytułem zawyżenia opłaty za kartę pojazdu , jaką byli zmuszeni uiścić w wysokości 500zł, w związku z rejestracją pojazdu marki Opel nr rej. [...] w dniu [...] roku. Zarzucili w nim, że wysokość opłaty pobranej naruszała art. 90 Traktatu ustanawiające Wspólnotę Europejską , który to przepis ma walor nadrzędności nad prawem krajowym. Opłata w kwocie przewyższającej 30 zł. była ukrytym podatkiem i świadczeniem nienależnym także z tego powodu, że nie byli importerami pojazdu, nabyli go bowiem w firmie prowadzącej działalność handlową, na co przedstawili stosowną fakturę. Wskazali także , iż przepisy na podstawie których pobrano od nich opłatę stały się przedmiotem zaskarżenia Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego W odpowiedzi Starosta pismem z dnia [...]r. poinformował ich , iż nie może przychylić się do ich prośby, ponieważ działał zgodnie z obowiązującymi w dacie pobrania opłaty przepisami (art. 77 ustawy Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. nr 137 poz. 1310) W związku z powyższym, Z. i S.S. pismem z dnia [...]r. zatytułowanym "Odwołanie" a wniesionym za pośrednictwem Starosty do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zakwestionowali pismo Starosty, "Odwołanie" to zawierało wniosek o jego rozpatrzenie. W jego uzasadnieniu skarżący kwestionują stanowisko Starosty i podkreślają okoliczność , iż nie byli importerami pojazdu. Pismo to zostało przekazane do Kolegium, które postanowieniem z dnia [...]r. zawiadomiło ich o możliwości wniesienia w sprawie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne i pouczyło o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tym postanowieniem. Z możliwości tej skorzystali skarżący, co zaowocowało wydaniem zaskarżonego postanowienia z powołaniem art. 138 §1 pkt 1 i 127 §3 kpa i w dalszej kolejności jego późniejszym zaskarżeniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skarżący na rozprawie podtrzymał skargę na to postanowienie i oświadczył , iż to ono jest przedmiotem skargi a także zarzucił, że Kolegium winno jego pismo adresowane do tego organu rozpoznać jako odwołanie od pisma Starosty odmawiającego mu zwrotu nienależnie uiszczonej opłaty. Kolegium winno to pismo uchylić i nakazać zwrot nadpłaconej części opłaty. Wskazanie przedmiotu zaskarżenia i podtrzymanie tego stanowiska na rozprawie wiązało Sąd, stąd jego ocena dotyczy wyłącznie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Kolegium. Postanowienia te, jako oczywiście sprzeczne z brzmieniem przepisu art. 66 kpa, którego §1 wskazano w jego podstawie prawnej narusza ten przepis rażąco. Jak już bowiem Sąd podniósł, może on być stosowany wyłącznie w sytuacji, gdy podanie dotyczy wielu spraw dla których rozpatrzenia właściwe są różne organy, co w sprawie miejsca nie miało. Nadto niezależnie od powyższego brak byłoby podstaw do jego zastosowania, gdyby właściwym w sprawie rozstrzygania sporu o zwrot nienależnie pobranego świadczenia był - jak twierdzi Kolegium - sąd administracyjny. Brak było także podstaw do zastosowania §3 tego przepisu, skoro ten normuje sytuację, gdy w sprawie , której podanie dotyczy właściwy jest sąd powszechny a nie administracyjny. Jeśli Kolegium - otrzymawszy pismo skarżących zatytułowane "Odwołanie" - powzięło wątpliwość, co do ich intencji a w szczególności, czy istotnie chcą oni, by pismo to potraktować jako odwołanie od stanowiska Starosty, które według skarżącego ma postać decyzji, winno zwrócić się do autorów pisma o wyjaśnienie tej wątpliwości. Wymóg taki wynikał dlań z art. 7 i 77 kpa w związku z art. 127 kpa W razie podtrzymania twierdzenia, że jest to odwołanie od decyzji administracyjnej, Kolegium winno postąpić tak jak przewidują to przepisy kodeksu administracyjnego - po uprzednim rozważeniu , czy istniały podstawy do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym, czy też spór o nienależne świadczenie winien być rozstrzygnięty przez przed sądem powszechnym, a także, gdyby w grę wchodziło postępowanie administracyjne , czy jego zakończenie nastąpić powinno w drodze decyzji administracyjnej, czy też w drodze czynności faktycznej. Sąd ma świadomość, że orzecznictwo sądowe w tej kwestii jest rozbieżne, jako że w wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2006r. III SA/Wa 2972 publ. Gazeta Prawna 2006/39 str.5, Sąd stanął na stanowisku, że żądanie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu nie jest tylko czynnością administracyjną, bowiem opłaty są daniną publiczną, która zasila budżety jednostek samorządu terytorialnego. W związku z tym należy uznać, że do zwrotu opłaty zastosowanie ma tryb określony w ordynacji podatkowej. W postanowieniu natomiast WSA w Opolu z dnia 28 listopada 2005r.sygn. akt II SA/Op 380/05, ZNSA 2006/2/116, sąd uznał odmowę zwrotu opłaty pojazdu za czynność materialno- techniczną w rozumieniu art. 3 §2 pkt 4 P.p.s.a, podobnie jak WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 15 grudnia 2004r. sygn. akt 3 II SA Gd 3218/02 nie publ . W obu tych orzeczeniach Sąd wskazywał na przesłankę dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego w postaci uprzedniego, obwarowanego terminem wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z kolei w postanowieniu z dnia 27 września 2006r. sygn. akt III SA/Kr 798/06 WSA w Krakowie (nie publ.), Sąd odrzucił skargę na taką czynność, z uwagi na brak drogi administracyjnej do dochodzenia zwrotu uiszczonych opłat i wskazał na sąd powszechny, jako właściwy do rozstrzygania o roszczeniu zwrotu nadpłaconych opłat za kartę pojazdu. Sąd, ograniczony w niniejszej sprawie przedmiotem, zaskarżonego postanowienia, nie może przesądzić kwestii, który z tych trybów Kolegium winno uznać za właściwy. Stwierdza jednak, że przyjęcie, iż stanowisko organu administracji publicznej w sprawie zwrotu nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu stanowi czynność zaskarżalną na podstawie art. 3 §2 pkt 4 P.p.s.a. do sądu administracyjnego -w przypadku , gdyby skarżący nie podtrzymał twierdzenia , iż jego pismo do Kolegium jest odwołaniem - nie mogłoby skutkować wydaniem postanowienia, takiego jak zaskarżone. Obowiązek informacji ciążący na Kolegium z mocy art. 9 kpa spełniałoby w takim przypadku, zawiadomienie o takim trybie dochodzenia roszczenia, nie przybierające jednak postaci postanowienia i nie podlegające kwestionowaniu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy , ani skargą do sądu administracyjnego. Wobec nie wyjaśnienia intencji skarżącego i wydania w sprawie postanowienia opartego na art. 66 §1 kpa, w sytuacji oczywiście nie odpowiadającej temu przepisowi, Sąd uznał, że postanowienie to oraz postanowienie je poprzedzające rażąco narusza tenże przepis a także art. 7 i 77 §1 kpa. Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 §2 P.p.s.a w zw. z art. 156 §1 pkt 2 i 126 kpa stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...]r. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a wobec zgłoszenia żądania zwrotu na rozprawie.