II SA/Rz 698/13

Dnia 6 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2013 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2013r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 22 lipca 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga J.S. decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2013r., nr [... w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Zarządzeniem z dnia 23 lipca 2013r. Przewodniczący Wydziału II wezwał skarżącego do uzupełnienia braków fiskalnych skargi przez uiszczenie wpisu sądowego od wskazanej wyżej skargi w kwocie 200 zł. W odpowiedzi na to wezwanie, w dniu 16 sierpnia 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął złożony przez J.S. na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. W wyniku jego rozpoznania referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z dnia 13 września 2013r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie doręczono wnioskodawcy w dniu 19 września 2013r. W dniu 27 września 2013r. do tut. Sądu wpłynął sprzeciw J.S. od wskazanego wyżej postanowienia, nadany drogą pocztową w dniu 26 września 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Warunki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa art. 245 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zmianami), dalej "P.p.s.a". Warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. I tak: prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. W przedmiotowej sprawie dokonano następujących ustaleń: Z treści urzędowego formularza PPF wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Są właścicielami domu o powierzchni 123 m² i utrzymują się z uzyskiwanego przez skarżącego świadczenia emerytalno-rentowego w wysokości 1. 382 zł brutto. Wnioskodawca jest inwalidą drugiej grupy, cierpi na cukrzycę, wysokie ciśnienie, ma uraz kręgosłupa. Na lekarstwa wydaje miesięcznie do 280 zł. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 1,68 ha (V i VI klasa gruntu). W 2010 r. i 2013 r. na skutek powodzi zniszczone zostały wszystkie jego uprawy. Na jego majątek składa się także samochód osobowy marki Fiat 126p z 1979 r. Pismem z dnia 29 sierpnia 2013r. wezwano skarżącego do uzupełnienia w trybie art. 255 P.p.s.a. wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie: wysokości netto uzyskiwanego przez siebie dochodu; wysokości netto dochodu osiąganego miesięcznie przez żonę (oraz z jakiego tytułu); średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie siebie i żony (w tym na żywność i zaspokojenie innych potrzeb rodziny); średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, kanalizację, telefon); miesięcznych kosztów utrzymania samochodu osobowego; czy skarżący uzyskuje dopłaty do posiadanych przez siebie gruntów rolnych, jeśli tak, to kiedy je ostatnio otrzymał i w jakiej wysokości; z jakiego tytułu skarżący posiada zadłużenie, w jakiej wysokości i w jakim terminie zobowiązany jest je spłacić z podaniem harmonogramu spłaty ewentualnych rat oraz udokumentowanie tego faktu. J.S. wezwano też do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i żonę rachunków bankowych za okres od 1 lipca 2013 r. do dnia wykonania wezwania (obejmujących wskazanie ich salda końcowego). Odpowiadając na powyższe wezwanie J.S. wskazał, że łączny miesięczny dochód rodziny wynosi 1. 382 zł brutto. Miesięczne wydatki to 995 zł oraz co drugi miesiąc opłata za energię elektryczną, gaz i telefon w kwocie 460 zł. Z samochodu nie korzysta, bowiem nie ma pieniędzy na paliwo. Nie pobiera także jakichkolwiek dopłat do gruntów rolnych ze środków Unii Europejskiej, jak też nie korzysta ze środków pomocy społecznej. Jest zadłużony z tytułu pożyczki na remont domu i żyje bardzo skromnie. Podał, że nie posiada rachunków bankowych. W sprzeciwie wskazał, że od podanego dochodu brutto należy odliczyć podatek oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz wskazał, że opłaty, jakie ponosi, zostały przez niego podane. Do sprzeciwu dołączył harmonogram spłaty kredytu, z którego wynika, że zaciągnął kredyt bankowy w wysokości 22. 610, 91 zł na okres kredytowania od 31 lipca 2009r. do 25 kwietnia 2014r., a miesięczna rata kredytu wynosi 583, 80 zł . Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, wnioskodawca nie wykazał bowiem, że spełnione zostały w jego przypadku przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd I instancji nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie dokonuje oceny oświadczeń strony, uzupełnionych ewentualnie w trybie art. 255 P.p.s.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2012 r. II OZ 137/12, www. orzeczenia. nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarżący w piśmie z dnia 6 września 2013r. nie udzielił pełnej odpowiedzi na wezwanie z dnia 29 sierpnia 2013r., na co wskazano w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 września 2013r. Ponieważ jednak w obecnie złożonym sprzeciwie skarżący nadal nie ustosunkował się do treści wezwania, za pozbawione podstaw uznano wzywanie go do złożenia w trybie tego artykułu dodatkowego oświadczenia i/lub dokumentów źródłowych. Stanowiłoby to przejaw nadmiernego działania z urzędu w interesie strony, naruszając tym samym ustawowe kryteria warunkujące przyznawanie prawa pomocy Skarżący nadal nie wskazał bowiem wysokości netto uzyskiwanego przez niego świadczenia emerytalno-rentowego ani miesięcznych kosztów utrzymania samochodu, nie wskazał wysokości netto dochodów osiąganych przez żonę ani też nie wskazał, że żona nie osiąga żadnych dochodów. Nie przedstawił miesięcznych wydatków utrzymania domu z wyszczególnieniem kwot opłat ponoszonych na poszczególne media. Oświadczenia skarżącego zawierają jedynie ogólnikowe informacje, które należy traktować jako równoważne z brakiem wyjawienia źródeł pozyskiwania środków na zapewnienie koniecznego utrzymania. Powyższe wynika z faktu, iż na podstawie udzielonych przez skarżącego informacji nie można jednoznacznie ustalić zarówno uzyskiwanych dochodów, jak i ponoszonych wydatków. Takie ogólne twierdzenia nie mogą z kolei uzasadniać przyznania wnioskowanej pomocy. Przedstawiony harmonogram spłat rat kredytowych i wysokość miesięcznej raty kredytu w zestawieniu z wysokością wskazanych dochodów i wydatków prowadzi do wniosku, że skarżący posiada stosowne środki na spłatę tego zobowiązania. Już bowiem przy zaciąganiu pożyczki badaniu musiała podlegać zdolność do jej spłaty. Skoro zaś jest w stanie spłacić cywilnoprawne zobowiązanie, to winien także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych, jak też pokryć koszty wynagrodzenia pełnomocnika. Uzasadnione jest także stwierdzenie, że skarżący nie wykorzystuje także istniejących możliwości poprawy własnej sytuacji finansowej poprzez pobieranie dopłat do posiadanego gruntu rolnego, czy też świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto ponosi koszty utrzymania samochodu, z którego, jak twierdzi, nie korzysta, a które stanowią niepotrzebne obciążenie budżetu domowego. Mając powyższe na uwadze uznano, że skarżącemu nie można przyznać prawa pomocy chociażby w częściowym zakresie, dlatego też orzeczono jak w sentencji, działając w oparciu o art. 260 w zw. z art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.