II SA/Rz 698/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji -skargę oddala- Przedmiotem skargi M. M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], którą utrzymano w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...] orzekającej o odmowie wypłaty M. M. zasiłku stałego za okres od sierpnia 2012 r. do lutego 2013 r. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 3 i art. 158 § 1 K.p.a. Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Burmistrz [...] orzekł o odmowie wypłaty M. M. zasiłku stałego za okres od sierpnia 2012 r. do lutego 2013 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. wyżej wymieniony wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji, wskazując jako podstawę - art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Zdaniem wnioskodawcy decyzja ta jest tożsama "z uprzednio wydaną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r." Po rozpoznaniu powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności powyżej opisanej decyzji Burmistrza. Stwierdziło, że decyzja Burmistrza [...] nie została wydana z naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Przesłanka o jakiej mowa w tym przepisie zachodzi wówczas, gdy kolejno po sobie wydane zostały decyzje załatwiające sprawę co do istoty, z których pierwsza ma charakter ostateczny oraz zachodzi tożsamość sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. SKO zwróciło uwagę, że w chwili wydawania przez Burmistrza [...] decyzji z [...] czerwca 2014 r. wskazywana przez M. M. decyzja z dnia [...] kwietnia 2013 r. nie istniała w obrocie prawnym. Nadto mimo tożsamości podmiotowej – w obu decyzjach stroną jest M. M. - w okolicznościach sprawy nie zachodzi przesłanka tożsamości przedmiotowej. Decyzja z dnia [...] kwietnia 2013 r. orzekała bowiem o uznaniu za nienależne świadczeń przyznanych M. M. w formie zasiłku stałego. Natomiast decyzja objęta postępowaniem nieważnościowym z dnia [...] czerwca 2014 r. wydana została w przedmiocie odmowy wypłaty zasiłku stałego za okres od sierpnia 2012 r. do lutego 2013 r. SKO zaznaczyło, że w sprawie nie zachodzi przypadek res iudicata i brak postaw do stwierdzenia nieważności decyzji. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. M. podkreślił, że kwestionowana decyzja została wydana bez podstawy prawnej a sam organ nie wskazał "konkretnie podstawy rozstrzygnięcia". Podtrzymał argumentację, że decyzja z [...] czerwca 2014 r. jest "kopią decyzji z [...] kwietnia 2013 r.". Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 2014 r. Podał, że w chwili wydania decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności brak było w obrocie prawnym decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji SKO w [...] z dnia [...] października 2013 r. (wyrokiem z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1322/13 WSA w Rzeszowie stwierdził ich nieważność). Nadto decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r. i decyzja z [...] kwietnia 2013 r. oraz z [...] października 2013 r. nie są tożsame w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Decyzja z [...] czerwca 2014 r. odmawiała wypłaty zasiłku stałego za okres od sierpnia 2012 r. do lutego 2013 r. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego w wyniku podjęcia zatrudnienia. Natomiast decyzje, których nieważność stwierdził WSA w Rzeszowie, tj. z [...] kwietnia 2013 r. i [...] października 2013 r., wydane były w przedmiocie świadczenia nienależnie pobranego. Wprawdzie stroną obu postępowań był M. M., ale nie dotyczą one tego samego przedmiotu sprawy. SKO wyjaśniło także, że wyrok WSA w Rzeszowie z 21 lutego 2014 r., wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, nie zobowiązywał organu do wypłaty świadczenia. SKO zaznaczyło, że objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja nie jest dotknięta żądną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Nadto w decyzji wydanej w pierwszej instancji organ wskazał podstawę prawną – art. 156 § 1 pkt 3 i art. 158 § 1 K.p.a. W skardze na tą decyzję M. M. zawnioskował o stwierdzenie jej nieważności. W jego ocenie zachodzą przesłanki nieważnościowe, gdyż decyzja SKO z [...] marca 2015 r. i z dnia [...]października 2014 r. to decyzje tożsame. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Wspomniane kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 P.p.s.a., który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie, tj. wynikającym z powołanych wyżej ustaw, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. W kontrolowanej sprawie organ administracji jako podstawę prawną wskazał m.in. art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., tj. przepis zawarty w złożonym przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. ([...]) o odmowie wypłaty zasiłku stałego za okres od sierpnia 2012 r. do lutego 2013 r. Przypomnieć należy, że instytucja stwierdzenia nieważności, unormowana w K.p.a., stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych i dlatego przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 K.p.a.) muszą być interpretowane w sposób ścisły, ich zaistnienie powinno być bezsporne i mieć oczywisty charakter. Organ administracji, orzekając w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, orzeka wyłącznie kasacyjnie, tj. może jedynie stwierdzić nieważność decyzji, albo jej niezgodność z prawem, a w braku przesłanek do takiego orzekania – odmówić stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 158 § 1 K.p.a. rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. warunkiem stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, że w tej samej sprawie kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje, z których ta pierwsza jest ostateczna (zob. wyrok NSA z dnia 13 września 1996 r., III SA 914/95 – Lex Polonica nr 341927). O tożsamości sprawy można tylko wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu (rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów) i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r., IV SA/1061/96 – Lex nr 45166, wyrok NSA OZ w Katowicach z dnia 28 listopada 2000, sygn. akt I SA/Ka 1458/99 – "Glosa" 2002 r., Nr 5, s.47). Wskazując we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. Burmistrza [...] o odmowie wypłaty zasiłku stałego powyższy przepis skarżący podał, iż decyzja ta jest tożsama "z uprzednio wydaną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r.". Organ orzekający w sprawie stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. nie stwierdził zaistnienia przesłanki wymienionej w omówionym wyżej art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. i ocena ta, w świetle materiału aktowego sprawy niniejszej, zasługuje na akceptację. Otóż trafny jest pogląd organu (SKO), iż mimo tożsamości podmiotowej – zarówno decyzja z dnia [...] kwietnia 2013 r. ([...]), jak i decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r. ([...]) kierowane są do skarżącego – nie zachodzi tożsamość przedmiotowa również niezbędna dla tożsamości sprawy. W/w decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. (utrzymaną wstępnie w mocy decyzją z dnia [...] października 2013 r., Nr [...] SKO w [...]) Burmistrz [...] orzekł o uznaniu za nienależne świadczeń przyznanych M. M. w formie zasiłku stałego w okresie od sierpnia 2012 r. do lutego 2013 r., z kolei decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. organ ten orzekł o odmowie wypłaty zasiłku stałego za okres od sierpnia 2012 r. od lutego 2013 r. Nadto, jak wskazuje organ orzekający w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r., wyrokiem z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Rz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] października 2013 r., czyli decyzje te usunięte zostały z obrotu prawnego ze skutkiem więc ex tunc. W tym stanie rzeczy słusznie organ nie stwierdził zaistnienia przesłanki wymienionej w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., jak również – badając z urzędu – innej z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. i dlatego odmowa, w formie prawem przewidzianej, stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. Burmistrza [...] nie narusza prawa. Dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.