II SA/Rz 705/07
WyrokWSA w Rzeszowie2008-04-08
Skład orzekający: Jolanta Ewa Wojtyna, Robert Sawuła, Magdalena Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji przyznającej zasiłek dla bezrobotnych, wydana na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu rzekomej bezprzedmiotowości, jest prawidłowa, gdy faktycznie sytuacja dotyczy pobrania nienależnego świadczenia pieniężnego?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ organy błędnie zastosowały przepis o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji (art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.) do sytuacji, która faktycznie stanowiła pobranie nienależnego świadczenia pieniężnego. W takich przypadkach właściwe jest zastosowanie przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń (art. 76 Upzirp). Zastosowanie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. do sytuacji nieobjętej jego dyspozycją stanowi rażące naruszenie prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody utrzymującej w mocy decyzję Starosty o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji z 2003 r. o uznaniu J. S. za osobę bezrobotną i przyznaniu mu zasiłku. Organy uznały, że decyzja stała się bezprzedmiotowa z uwagi na fakt, że J. S. pobierał zasiłek chorobowy za okres, w którym był uznany za bezrobotnego. Skarżący kwestionował zasadność stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, wskazując na pobranie nienależnego świadczenia i brak warunku rozwiązującego w pierwotnej decyzji.Rozstrzygnięcie
I. Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2007 r.; II. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
II SA/Rz 705/07
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. Sz. jest decyzja Wojewody z dnia [...] lipca 2007r. o nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] czerwca 2007r. znak [...] w sprawie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] stycznia 2003r. znak [...] wydanej przez Starostę Powiatu [...] o uznaniu J. Sz. z dniem 31 stycznia 2003r. za osobę bezrobotną i przyznaniu mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 8 lutego 2003r. w wysokości 597 zł 90 gr.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] Starosta Powiatu orzekł o uznaniu z dniem 31 stycznia 2003r. J. Sz. za osobę bezrobotną oraz przyznał mu zasiłek dla bezrobotnych od dnia 8 lutego 2003r. w wysokości 587,90 zł miesięcznie. Decyzją Starosty Powiatu z dnia [...] sierpnia 2003r. nr [...] orzeczono o utracie przez J. Sz. prawa do zasiłku od dnia 8 sierpnia 2003r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.
J. Sz. w dniu 22 grudnia 2003r. skierował do Powiatowego Urzędu Pracy pismo, załączając do niego prawomocny wyrok Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział IV Pracy z dnia [...] października 2003r., sygn. akt: [...] zmieniający decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] w ten sposób, że przyznano J. Sz. prawo do zasiłku chorobowego od dnia 25 stycznia 2003r. na okres trzech miesięcy. Starosta Powiatu postanowieniem z [...] grudnia 2003r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją własną z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] o uznaniu J. Sz. za osobę bezrobotną i o przyznaniu mu zasiłku. Następnie organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...] orzekł we wznowionym postępowaniu o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i przyznania zasiłku dla bezrobotnych oraz orzekł o odmowie uznania za osobę bezrobotną od dnia 31 stycznia 2003r. a także o odmowie przyznania zasiłku dla bezrobotnych od dnia 8 lutego 2003r. W podstawie prawnej tej decyzji powołano się m.in. na art.145 § 1 pkt 5 ustawy z 14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.) uznając, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dacie wydania decyzji ostatecznej, nie znane organowi zatrudnienia, który ją wydał. Wywiedziono, iż z treści wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Wydział IV Pracy z dnia [...] października 2003r., sygn. akt: [...] oraz stosownego zaświadczenia wystawionego przez ZUS wynika, iż J. Sz. pobrał zasiłek chorobowy za okres od dnia 1 sierpnia 2002r. do dnia 24 kwietnia 2003r.. Przytaczając definicję osoby bezrobotnej wskazano na aspekt jej zdolności do podjęcia zatrudnienia i skonkludowano, iż J. Sz. w dniu 31 stycznia 2003r. nie był osobą zdolną do podjęcia pracy, skoro w tym samym czasie był uprawniony do zasiłku chorobowego.
W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji wniesionego przez J. Sz. Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2004r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił tezy zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej, iż odwołujący się nie był osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia, skoro sąd powszechny przyznał mu zasiłek chorobowy m.in. za okres, kiedy uprzednio organ zatrudnienia przyznał mu zasiłek dla bezrobotnych, uznając go jednocześnie za osobę bezrobotną, a więc zdolną do podjęcia zatrudnienia.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. Sz. domagając się uchylenia decyzji organu I i II instancji i uznanie skarżącego za osobę bezrobotną od dnia 24 kwietnia 2003r. i przyznanie mu od tego dnia zasiłku dla bezrobotnych, względnie o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.
Postępowanie wszczęte na skutek wniesienia wskazanej wyżej skargi toczące się pod sygnaturą II SA/Rz 234/04, zostało postanowieniem z dnia 9 września 2005r. zawieszone. Przyczyną zawieszenia było zaskarżenie przez J. Sz. decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...], która to skarga została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Rz 700/05. Powyższą decyzją Wojewoda uchylił własną decyzję z dnia [...] marca 2004r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...] oraz umorzył postępowanie wznowione przez organ I instancji. Organ uznał, że nie zaistniały okoliczności, które dawałyby podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją organu I instancji z dnia [...] stycznia 2003r. W szczególności wywiedziono, iż nową okolicznością nie jest wyrok sądu powszechnego w przedmiocie zasiłku chorobowego dla skarżącego, albowiem wyrok ten został wydany w dniu 28 października 2003r.
Wyrokiem z 18 lipca 2006r. II SA/Rz 700/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę J. Sz. na decyzję Wojewody z [...] czerwca 2005r. nr [...] za uzasadnioną i uchylił wskazaną wyżej decyzję.
Po uprawomocnieniu się powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 24 października 2006r. podjął zawieszone postępowanie o sygn. akt: II SA/Rz 234/04, a sprawa powyższa została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Rz 945/06.
Wyrokiem z dnia 1 lutego 2007r. sygn. akt: II SA/Rz 945/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2004r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych wydane w trybie wznowienia postępowania oraz postanowienie Starosty Powiatowego z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego.
Zdaniem sądu nietrafne było stanowisko obu orzekających w sprawie organów, że okoliczności mające charakter nowych dla rozstrzygnięcia istniały w dniu wydawania decyzji w przedmiocie uznania skarżącego za osobę bezrobotną i przyznającą mu zasiłek dla bezrobotnych. Nie ulega wątpliwości, że zasiłek chorobowy przyznano skarżącemu na podstawie wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2003r., tj. nie tylko po dacie wydania decyzji objętej wznowieniem postępowania, ale także już po dacie wydania decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2003r. orzekającej o utracie prawa do zasiłku. Data przyznania zasiłku chorobowego nie miała znaczenia w sprawie wznowieniowej w aspekcie samej dopuszczalności wznowienia i ziszczenia się jednej z przesłanek nakazujących uruchomienie takiego trybu weryfikacji decyzji ostatecznej. Data wydania wyroku przez sąd powszechny w odniesieniu do zasiłku chorobowego dla skarżącego prowadzić musi do wniosku, że nowa okoliczność dla sprawy w znaczeniu materialnym, jakim jest zasadność pobierania zasiłku dla bezrobotnych przez skarżącego, powstała po dniu wydania decyzji objętej procedurą wznowienia postępowania.
Po uprawomocnieniu się powyższego wyroku i zwrocie akt administracyjnych do Wojewody Starosta Powiatowy wydał w dniu [...] czerwca 2007r. decyzję, w której stwierdził wygaśnięcia decyzji wydanej przez Starostę Powiatu z dnia [...] stycznia 2003r. znak [...] nr [...] o uznaniu J. Sz. z dniem 31 stycznia 2003r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 8 lutego 2003r. w wysokości 597 zł 90 gr. Decyzja powyższa została wydana w oparciu o art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.. Jak wskazuje organ w uzasadnieniu tej decyzji, stosownie do treści wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2003r., sygn. akt: [...] J. Sz. został przyznany i wypłacony zasiłek chorobowy za okres od dnia 25 stycznia 2003r. do dnia 24 kwietnia 2003r. Organ uznał, iż oznacza to, że w tym okresie J. Sz. był osobą niezdolną do podjęcia pracy, a zatem nie mógł w dniu 31 stycznia 2003r., tj. w dniu rejestracji w organie zatrudnienia, być uznany za osobę bezrobotną, gdyż w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, z późn. zm., zwana dalej Uzpb), bezrobotny to osoba niezatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy /.../ Wobec powyższego, w przekonaniu organu I instancji, decyzja Starosty Powiatowego z dnia [...] stycznia 2003r. stała się bezprzedmiotowa, mając na uwadze interes społeczny organ orzekł o jej wygaśnięciu. Konsekwencją wygaśnięcia wyżej wymienionej decyzji ma być także wyłączenie z obiegu prawnego decyzji wydanej w dniu [...] sierpnia 2003r. w przedmiocie utraty prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.
W odwołaniu z dnia 18 czerwca 2007r. od decyzji organu I instancji skierowanego do Wojewody J. Sz. zarzucił powyższemu orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 Uzpb poprzez uznanie, że skarżący w dniu 31 stycznia 2003r. był osobą niezdolną do pracy oraz naruszenie prawa procesowego poprzez ustalenie, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 31 stycznia 2003r. podczas, gdy decyzja ta nie stała się bezprzedmiotowa, a jej wygaśnięcie nie leży w interesie społecznym (skarżący zarzucił, że nie wskazano o jaki interes społeczny chodzi) oraz wniósł o jej uchylenie, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Organ II instancji po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie swoje oparł na podstawie art. 10 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. 2002 nr 99 poz. 100, zwana dalej Upzirp) oraz art. 138 § pkt 1 k.p.a. podtrzymując w uzasadnieniu argumentację organu I instancji. Wojewoda dodatkowo wskazał, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 Upzirp pojęcie bezrobotnego oznacza osobę niezatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną – osobę zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy. Natomiast stosownie do treści art. 71 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Nabycie przez J. Sz. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 1 sierpnia 2002r. do 24 kwietnia 2003r. oznacza, że w dniu 31 stycznia 2003r., tj. w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy nie spełniał on przesłanek warunkujących przyznanie mu statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Cytując treść art.162 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy doszedł do wniosku, że decyzja starosty z 31.01.2003r. stała się bezprzedmiotowa i należało orzec o jej wygaśnięciu, które znajduje swoje uzasadnienie w interesie społecznym. Odnosząc się do zarzutów odwołującego w aspekcie powołania się na glosę B.Adamiak (organ odwoławczy błędnie przytacza, że chodzi o glosę "B.Adamiaka") do wyroku NSA z 11.10.1985r. SA/Wr 556/85), organ odwoławczy eksponuje, że glosatorka wywodziła, iż pozostawanie w obrocie prawnym decyzji bezprzedmiotowej pozostaje w kolizji z interesem społecznym. Dodatkowo nie podzielono poglądów, wedle których art.162 § 1 pkt 1 k.p.a. miałby mieć zastosowanie wyłącznie do decyzji, do których dodano warunek rozwiązujący lub zawieszający.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem Wojewody wniósł J. Sz. Zarzucił on wskazanej wyżej decyzji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 Uzpb, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 8, 9, 10, 61 § 4, 161 § 1 pkt 1 k.p.a., mające mieć istotny wpływ na wynik sprawy. J. S. dodatkowo zarzucił zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę decyzji polegający na przyjęciu, ze skarżący utracił status bezrobotnego na podstawie wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2003r.. Wniósł o uchylenie decyzji organów I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący przywołał zapadłe w jego sprawie wyroki WSA w Rzeszowie, kwestionuje rozumowanie organów, jakoby w konsekwencji wyroku Sądu Rejonowego uprawnionym było stwierdzanie wygaśnięcia decyzji Starosty Powiatu z [...].01.2003r.. J.f Sz. podkreśla, że powyższa decyzja została wykonana i utraciła moc na skutek kolejnej decyzji starosty z [...].08.2003r.. Ponadto decyzja źródłowa o przyznaniu mu zasiłku nie zawierała warunku rozwiązującego, który w świetle poglądów doktryny ma być koniecznym elementem do stwierdzenia następnie jej wygaśnięcia. Skarżący powołując się na treść zasad ogólnych k.p.a., zawartych w art.6-10 kodeksu, podnosi iż orzekające w sprawie organy naruszyły te zasady.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, obszernie odpowiadając na zawarte w niej zarzuty. Wskazał, iż chybione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i 8 k.p.a. oraz zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 Uzpb. Podkreślił jednocześnie, iż od dnia wydania decyzji z dnia 31 stycznia 2003r. przez Starostę uległ zmianie stan prawny, tj. od dnia 1 czerwca 2004r. obowiązuje w tym zakresie Upzirp. Wojewoda wskazał ponadto jako uzasadniony zarzut skarżącego naruszenia przepisów postępowania tj. art. 10 § 1 k.p.a., co jednakże nie miało wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Wskazał na zasadność zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. zaistnienie przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, będącej przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Zdaniem organu decyzja administracyjna wiąże tak długo, jak długo mamy do czynienia z elementami decydującymi o istnieniu danego, skonkretyzowanego w decyzji stosunku prawnego. Powstanie po wydaniu decyzji sytuacji czy układu stosunków społecznych, odbiegających od czynników indywidualizujących dany stosunek prawny, ukształtowany lub ustalony w decyzji, kładzie kres istnieniu tego stosunku i musi oddziaływać na obowiązywanie decyzji, która jest wyrazem tych stosunków. Stan taki można uznać za bezprzedmiotowość decyzji. Z punktu widzenia zaś interesu społecznego wygaśnięcie decyzji bezprzedmiotowej jest zawsze niezbędne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Przedmiotem kontroli Sądu poddana jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty orzekającego o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji własnej z [...].01.2003r. w przedmiocie uznania skarżącego za osobę bezrobotną oraz orzekająca o przyznaniu mu zasiłku dla bezrobotnych. W podstawie prawnej decyzji organu I instancji powołano się na dyspozycję art.162 § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi, iż organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Bezspornym w sprawie jest to, że na podstawie decyzji, odnośnie której stwierdzono jej wygaśnięcie, skarżący od 8.02.2003r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, a prawo do niego utracił na podstawie odrębnej decyzji Starosty z [...].08.2003r.. Nie jest także kwestionowane, że J. Sz. przyznano zasiłek chorobowy za okres 3 miesięcy po dniu 25.01.2003r. na mocy wyroku sądu powszechnego, a więc także za czas, w którym wypłacono mu zasiłek dla bezrobotnych. Nie jest także kwestionowane, że wyrok sądu powszechnego przyznający prawo do zasiłku chorobowego zapadł już po utracie przez stronę prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a więc po czasie, w którym trwały skutki decyzji źródłowej z [...].01.2003r..
Węzłową kwestią jest więc udzielenie odpowiedzi na prawnie dopuszczalne sposoby rozstrzygnięcia sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący, który za pewien okres czasu, a to od 8.02.2003r. do 25.04.2003r. prawdopodobnie pobrał dwojakiego rodzaju świadczenia: zasiłek dla bezrobotnych i zasiłek chorobowy. Organy zatrudnienia początkowo usiłowały wyeliminować decyzję źródłową o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną i o przyznaniu mu zasiłku dla bezrobotnych w drodze wznowienia postępowania, ale takie działanie zostało wykluczone przez tut. WSA w wyroku z 1.02.2007r. II SA/Rz 945/06. W powyższym wyroku Sąd, nie precyzując kierunku działania organów zatrudnienia otwartą pozostawił drogę orzekania w sprawie J. Sz. Organ I instancji doszedł do wniosku, że zaistniała przesłanka z art.162 § 1 pkt 1 k.p.a. do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji własnej z [...].01.2003r., zarazem wywodząc iż oznacza to niejako automatycznie wygaśnięcie także decyzji z [...].08.2003r. orzekającej o utracie przez stronę prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu pobierania zasiłku, a organ II instancji co do zasady pogląd taki zaakceptował. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie nie podziela stanowiska prezentowanego przez organy obu instancji, że w sprawie zachodziła przesłanka z art.162 § 1 pkt 1 k.p.a.. nadto Sąd nie podziela poglądu prezentowanego przez stronę przeciwną do skarżącego, iż stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o uznaniu za bezrobotnego i przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych prowadzi automatycznie do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o utracie prawa do zasiłku.
Przepis o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji, jaki był podstawą działania organu I instancji zasadza się na "bezprzedmiotowości" decyzji, rozumianej w doktrynie jako wynikającej z ustania bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku, gdy powoduje ona taki skutek (J.Borkowski, w: B.Adamiak, J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2005, s.777). Celowość stwierdzania wygaśnięcia decyzji wiąże się z jej funkcjonowaniem w obrocie oraz wywoływaniem określonych skutków prawnych. Decyzja z [...].01.2003r. odnośnie uznania J. Sz. za osobę bezrobotną i przyznająca mu zasiłek dla bezrobotnych przestała wywoływać jakiekolwiek skutki prawne z chwilą, kiedy stała się ostateczną decyzja starosty z [...].08.2003r. orzekająca o pozbawieniu skarżącego prawa do zasiłku. Zatem w dacie orzekania przez Starostę w przedmiotowej sprawie poddanej kontroli Sądu nie można skutecznie wywodzić, iż istniał interes społeczny, aby stwierdzać wygaśnięcie decyzji z [...].01.2003r..
Stan faktyczny sprawy, zdaniem Sądu, wyczerpywał natomiast sytuację, którą w ustawodawstwie określano jako "pobranie nienależnego świadczenia pieniężnego". W dacie orzekania przez organ odwoławczy art.76 ust.1 Upzirp stanowił, iż "Osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne". Zgodnie z art.76 ust.2 pkt 3 cyt. ustawy za nienależnie pobrane świadczenie uważa się m.in. "zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art.78". Sytuacja, jaka miała miejsce w odniesieniu do skarżącego, zdaje się wyczerpywać normę art.76 ust.1 w zw. z ust.2 pkt 3 Upzirp. J. Sz. powiadomił Starostę w dn.[...].12.2003r. o wyroku sądu powszechnego zmieniającego decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W dacie orzekania przez organ I, jak i II instancji istniała zatem norma prawna, która pozwalała nałożyć na stronę obowiązek zwrotu tzw. nienależnie pobranego świadczenia. Dodatkowo przekonuje to, że wydanie w takim więc przypadku decyzji opartej na normie art.162 § 1 pkt 1 k.p.a. odbyło się z rażącym naruszeniem tego ostatniego przepisu (art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.), albowiem zastosowano go do sytuacji, która nie wyczerpywała stanu, opisanego dyspozycją cyt. przepisu. Utrzymując w mocy decyzję starosty rażąco naruszającej prawo, organ odwoławczy dopuścił się z kolei rażącego naruszenia art.138 § 1 pkt 1 k.p.a.. Uprawniało to Sąd, a zarazem zobowiązywało do stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji.
Prowadząc ponownie postępowanie starosta weźmie pod uwagę, że roszczenia z tytułu świadczeń nienależnie pobranych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty (art.76 ust.3 Upzirp in fine).
Sąd opatrzył wyrok klauzulą ochrony tymczasowej, działając na podstawie art.152 Ppsa. Co się tyczy zasądzenia kosztów postępowania, to skarżący korzystał z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, o jakim mowa w art.239 § pkt 1 lit. b Ppsa, nadto do momentu zamknięcia rozprawy, z racji spóźnienia się na posiedzenie Sądu, nie przedstawił kosztów związanych np., z dojazdem do Sądu. Te okoliczności wykluczyły możliwość zasądzenia kosztów od organu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło