II SA/Rz 710/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ NSA Stanisław Śliwa Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] /dalej: PWIS w [...]/ utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] /dalej: PPIS w [...]/ z dnia [...] czerwca 2009 r., [...] stwierdzającą brak podstaw do wskazania choroby zawodowej, przewlekłej choroby narządu głosu, określonej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji PWIS w [...] wskazał, że odwołanie J. K. nie mogło być uwzględnione, gdyż decyzja PPIS w [...] spełnia wymogi prawa, zatem brak było podstaw do jej uchylenia. W szczególności organ odwoławczy podkreślił, że przy stwierdzaniu choroby zawodowej uwzględnia się choroby wskazane w wykazie, będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w sprawie wykazu chorób szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tym sprawach /Dz.U. nr 132, poz. 1115/. Przyjęcie istnienia choroby zawodowej wymaga ustalenia w sposób bezsporny, lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W sprawie objętej odwołaniem brak takiego związku, co jednoznacznie potwierdzają opinie jednostek uprawnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych wskazanych w przepisach rozporządzenia oraz brak rozpoznania choroby zawodowej. Opinie te są dla organów wiążące, a to oznacza, że nie mogą one czynić samodzielnych ustaleń w kierunku faktów objętych opiniowaniem, ani ingerować w dobór i zakres badań przeprowadzanych przez biegłych. Opinia jest wiążąca w zakresie dotyczącym rozpoznania choroby zawodowej, dlatego PPIS w [...] nie mógł orzekać odmiennie od ustaleń biegłych lekarzy. Z rozstrzygnięciem PWIS w [...] nie zgodziła się K. Z. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzuciła decyzji naruszenie przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Dodatkowo skarżąca wskazała naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza art. 7 i 77 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie powiązanie faktu wykonywania zawodu nauczyciela z ujawnionym schorzeniem narządu mowy. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji PWIS w [...]. W odpowiedzi na skargę PWIS w [...] wniósł o oddalenie skargi wskazując argumentację jak w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd rozpoznając sprawę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznaje skargi w granicach danej sprawy. Sąd uznał skargę za zasadną ale z przyczyn, które uwzględnił z urzędu. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 uznał art. 234 § 1 i pkt 3 Kodeksu pracy w zakresie w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał stwierdził, że żaden z przepisów Kodeksu pracy nie zawiera wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Takich wytycznych nie można także zrekonstruować z treści innej ustawy. Powoduje to skutki w stosunku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., które oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej jest również niezgodne z Konstytucją. Jednocześnie Trybunał orzekł, że uznane za niekonstytucyjne przepisy tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP, przy czym ogłoszenie wyroku nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r. w Dz.U. nr 116, poz. 740. Wymienione przepisy stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Odroczenie utraty mocy obowiązującej zaskarżonych do Trybunału przepisów ma szczególne znaczenie w przedmiotowej sprawie, gdyż decyzję organu I instancji wydano w czasie, gdy zakwestionowane przez Trybunał przepisy formalnie obowiązywały. Sąd przyjął, że w takiej sytuacji znajduje zastosowanie reguła wynikająca z art. 190 ust. 4 w zw. z art. 193 i art. 79 Konstytucji RP. Zgodnie z nią przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny nie powinien być stosowany nawet, jeśli za jego stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego. Dyskwalifikacja z powodu niekonstytucyjności zawsze zamyka drogę do stosowania normy prawnej po dacie jej derogowania z powodu niekonstytucyjności /szerzej: zob. K. Gonera, E. Łętowska w: "Wieloaspektowość następstw stwierdzenia niekonstytucyjności" Państwo i Prawo nr 5/2008/. Zatem w przypadkach, gdy na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia tego orzeczenia, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania niekonstytucyjnych przepisów. taki pogląd dominuje w orzecznictwie /por. wyrok NSA z 21.06.2007 I OSK 1030/06; z 31.01.2008 II OSK 1599/07 wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w Gdańsku z 8.01.2009 r., III SA/Gd 191/08 LEX nr 470288: wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07 LEX nr 357511/, a oparty jest na treści art. 178 Konstytucji RP, który stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Mając na względzie przedstawione stanowisko, przyjąć trzeba, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. nr 132, poz. 1115 ze zm./, będące aktem prawnym niekonstytucyjny nie mogło być zaakceptowane przez Sąd jako podstawa prawna rozstrzygnięcia organu I instancji. Sąd podziela argumentację wskazaną w orzecznictwie, że za niestosowaniem niekonstytucyjnego przepisu przemawiają argumenty dotyczące ochrony praw jednostki oraz ekonomii procesowej, nie jest bowiem zasadne orzeczenie przez sąd według niekonstytucyjnych przepisów tylko po to, by następnie strona wniosła o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej k.p.a./, zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17.12.2007 r., III SA/Kr 932/08 nie publ./. Dodatkowo sąd wskazuje, że uchylenie decyzji obu instancji umotywowane jest również tym, że w chwili orzekania przez organ odwoławczy obowiązywało nowe rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych. W takim stanie organ był zobowiązany brać pod uwagę te przepisy, a to oznacza, że powinien uchylić decyzję PPIS w [...] jako wydaną z naruszeniem prawa. Ponieważ tego nie uczynił to Sąd był zobowiązany wyeliminować z obrotu prawnego decyzje obu instancji. Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Pomimo uwzględnienia skargi Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a., bowiem przedmiotem zaskarżenia była decyzja odmawiająca stwierdzenia choroby zawodowej.