II SA/Rz 715/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Magdalena Józefczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Po rozpoznaniu wniosku K. S. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r, nr [...] odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na P.S. W motywach tej decyzji organ wskazał, że miesięczny dochód na osobę wynosi 966,16 zł i przekracza kwotę progową 674 zł. W tej sytuacji, stosownie do art. 5 ust. 1, 3 i 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.- zwana dalej "ustawą"), zasiłek rodzinny wraz z dodatkami nie przysługuje. Organ podał, że rodzina wnioskodawczyni składa się z 2 osób: wnioskodawczyni oraz jej syna. Wnioskodawczyni osiągnęła dochód w wysokości 1 193,08 zł netto. Jest to dochód utracony (wnioskodawczyni utraciła dochody z tytułu zatrudnienia w Firmie [...], w której pracowała do [...] grudnia 2016 r.). W 2016 r. wyżej wymieniona osiągnęła także dochód niepodlegający opodatkowaniu z tytułu stypendium dla bezrobotnych finansowane ze środków UE w wysokości 5 984,40 zł. Natomiast z zaświadczenia o zatrudnieniu w firmie A Sp z o.o. wynika, że dochód uzyskany za miesiąc czerwiec 2017 r. wyniósł 1433,61 zł. Organ wyjaśnił, że jednym z kryteriów uprawniających do przyznania zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym trwającym od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. jest dochód rodziny za 2016 r. W okolicznościach sprawy miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 966,16 zł i przekroczył kryterium dochodowe, które wynosi 674 zł na osobę. Wobec tego rozważono możliwość zastosowania art. 5 ust. 3 w zw. z ust. 3a ustawy. Organ wyjaśnił, że łączna miesięczna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami wynosi 132,33 zł. Kryterium dochodowe wynosi 1348 zł. Zatem kwota przekroczenia kryterium dochodowego dla całej rodziny wynosi 584,31 zł. Odnośnie dochodu uzyskanego ze stypendium dla bezrobotnych (finansowanego ze środków UE) organ wskazał, że nie może on być traktowany jako dochód utracony. Jest zaliczany jako dochód niepodlegający opodatkowaniu z roku bazowego 2016 i dzielony jest przez 12 miesięcy. Odwołanie od tej decyzji złożyła K.S. wnioskując o jej uchylenie. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych. Jej zdaniem organ nieprawidłowo uznał, że odbyty staż i wypłacone z tego tytułu stypendium należy wliczyć do dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m. in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6, art. 8 pkt 6, art. 14, art. 19 ust. 4, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 1 ustawy, decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że wydana przez organ I instancji decyzja jest prawidłowa. Odnosząc się do zarzutów odwołania podało, że ustawodawca odróżnia stypendia dla bezrobotnych i wskazuje, że utratą dochodu jest stypendium dla bezrobotnych. Natomiast w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy wskazuje, że dochód niepodlegający opodatkowaniu stanowi stypendium dla bezrobotnych finansowane ze środków UE. Nie są to tożsame stypendia. Nie może zostać uznany za dochód utracony i jest zaliczany do dochodu z roku bazowego 2016 i jest dzielony przez 12 miesięcy. W dalszej części Kolegium zacytowało fragment wyroku WSA z 28 lutego 2018 r., sygn. II SA/Rz 1314/17. Skargę na powyżej opisaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła K.S. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że kwoty sporne stanowią dochód, podczas gdy są to kwoty stanowiące dochód utracony, a zatem nie podlegają wliczeniu do dochodu. W ocenie skarżącej stypendium za staż stanowi dochód utracony, a zatem organ winien przyznać jej wnioskowane świadczenia. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w kwestionowanym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się zatem kryterium legalności dokonują kontroli zaskarżonego aktu (tu decyzja) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "P.p.s.a." uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu naruszenia prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organy odmówiły przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna P.S. z uwagi na przekroczenie kwoty stanowiącej kryterium dochodowe, uprawniającej do tego świadczenia. Kwestią sporną w sprawie jest wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W ocenie organów, miesięczny dochód rodziny skarżącej, w skład której wchodzi skarżąca oraz jej syn P.S. wyniósł w 2016 r. w przeliczeniu na członka rodziny 966,16 zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe – 647 zł na osobę w rodzinie, określone w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 3 pkt 1 lit. c tiret trzydzieste trzecie powyższej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym stypendia dla bezrobotnych finansowane ze środków Unii Europejskiej. Z kolei utrata dochodu, według art. 3 pkt 23 lit. b tej ustawy, oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych. W kontrolowanej sprawie organy odmówiły uznania jako dochodu utraconego kwoty 4 984,40 zł uzyskanej przez skarżącą tytułem stażu dla osoby bezrobotnej w 2016 r., bowiem był on sfinansowany ze środków Unii Europejskiej. Sąd tu orzekający tego stanowiska nie podziela. Otóż przede wszystkim należy zauważyć, że stypendium uzyskane przez osobę bezrobotną za staż, na który została ona skierowana przez powiatowy urząd pracy, pokrywane ze środków Funduszu Pracy, jest opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, na zasadach ogólnych. W związku z tym, że od niego jest doprowadzony podatek, to jego kwota stanowi dochód rodziny i jest wliczona przy ustalaniu kryterium dochodowego. Nie zmienia tego faktu rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 26 kwietnia 2017 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od stypendiów otrzymanych na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r., poz. 864). Taką samą zasadę ustawodawca przyjął odnośnie stypendium stażowego wypłaconego bezrobotnym w przypadku, gdy jest ono pokrywane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, pomimo, że jest ono zwolnione z podatku. Zdaniem Sądu, użyte w art. 3 pkt 23 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, określenie utraconego dochodu w postaci "utraty stypendium dla bezrobotnych" obejmuje zarówno stypendia stażowe finansowane ze środków Funduszu Pracy, jak też ze środków Unii Europejskiej. Odmienna, a w istocie zawężająca wykładnia w/w przepisów nie znajduje uzasadnienia w treści ustawy. Skoro więc stypendia stażowe dla bezrobotnych, bez względu na źródło ich finansowania, uwzględnia się do dochodu, to brak jest racjonalnych podstaw do uznania, że tylko utrata przez bezrobotnego stypendium nie finansowanego ze środków Unii Europejskiej pozwala na uznanie go za dochód utracony. Wspomniany wyżej art. 3 pkt 23 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych w żaden sposób nie różnicuje stypendiów ze względu na źródło ich finansowania. Podsumowując, Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały niewłaściwej wykładni przepisu w/w, doprowadzając do nieprawidłowego ustalenia wysokości dochodu członków rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę, co w rezultacie miało wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę popełnionych naruszeń. Z przedstawionych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.