II SA/Rz 720/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. Sz. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych dokumentów I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2004 r. [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. Sz. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 720/04 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi J. Sz. jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dn.[...].07.2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy w postępowaniu administracyjnym. W trakcie toczącego się postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego (PINB) w sprawie o ustalenie zgodności realizacji inwestycji pn. dobudowa i adaptacja budynku gospodarczego na cele mieszkalne na dz. nr ewid. 1322 w K. według pozwolenia na budowę udzielonego L. Sz., J. Sz. oraz Z. M. działający przez pełnomocnika W. K. zwrócili się z wnioskiem o wydanie z akt postępowania kserokopii protokołu z rozprawy z dn.24.05.2004r., szkicu przedstawiającego przebieg ogrodzenia na dz. nr 1322 oraz zdjęć wykonanych przy okazji tej rozprawy. Wniosek pełnomocnik uzasadniał tym, że dokumenty te mogą być przydatne wnioskodawcom w postępowaniach przed innymi organami i sądami "w sytuacji ich roszczeń wobec PINB, innych organów administracji publicznej i osób fizycznych...". Rozpoznając powyższy wniosek PINB postanowieniem z dn.[...].06.2004r. Nr [...], działając na podstawie art.74 § 2 ustawy z dn.14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm.) orzekł w ten sposób, że odmówił W. K. wydania żądanych uwierzytelnionych dokumentów, tj. protokołu rozprawy, szkicu oraz zdjęć. Powołując się na dyspozycję art.73 § 2 k.p.a. wskazującego, iż uwierzytelnienie sporządzonych przez stronę odpisów lub wydanie uwierzytelnionych odpisów jest uzasadnione wyłącznie ważnym interesem strony, organ odwołał się także do tezy zawartej w niepubl. wyroku NSA z dn.3.06.1997r. I SA/Łd 302/96 a odnoszącej się do dokonania przez organ własnej oceny, czy w przypadku żądania doręczenia uwierzytelnionych odpisów występuje ważny interes strony. Zdaniem PINB w sprawie żądania W. K. nie zachodzi ważny interes strony, a wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy może nastąpić na żądanie sądu. Postanowienie doręczono W. K. zaznaczając, iż organ traktuje go wyłącznie jako pełnomocnika J. Sz. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli J. Sz. i Z. M., działający przez pełnomocnika – W. K. Żalący się zarzucają naruszenie art.73 § 2 k.p.a. wywodząc, iż organ I instancji pominął te tezy z orzecznictwa sądowego, które były dla niego niewygodne, a miały uzasadniać istnienie ważnego interesu u wnioskodawców, by posiadać uwierzytelnione odpisy z akt prowadzonego postępowania. Przyznając prawo organowi do oceny zaistnienia tego ważnego interesu u żalących się, wskazano, że nie powinna ta ocena abstrahować od poglądów nauki prawa i ugruntowanych poglądów w orzecznictwie, a przy tym naruszać także reguł art.77 § 1 i art.80 k.p.a.. W konkluzji wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób by uwzględnić wniosek o wydanie uwierzytelnionych odpisów . Organ przekazał zażalenie organowi II instancji nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia we własnym zakresie, nadto wskazując iż wpłynęło ono w terminie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego opisanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wydania W. K. uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Organ II instancji podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, iż "odwołujący się nie wykazał ważnego interesu", któryby upoważniał organ do spełnienia żądania wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Podane powody posiadania odpisów z akt sprawy uznano za możliwe do spełnienia, gdy będzie toczyć się i np. na życzenie sądu organ prześle całość zgromadzonego materiału dowodowego. Postanowienie doręczono W. K. jako pełnomocnikowi zarówno J. Sz. i Z. M. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. S., z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zarzucając jej istotne naruszenie art.73 § 2 k.p.a., wnosząc także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podtrzymał prezentowane w zażaleniu argumenty i wywodził, że pożądane odpisy z akt są mu potrzebne na użytek ewentualnych innych postępowań. Zdaniem wnoszącego taka potrzeba już zaistniała w postępowaniu z odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dn.[...].07.2003r.. Podtrzymano wywód, iż organ I instancji wybiórczo posłużył się tezą zaczerpniętą z wyroku NSA z dn.3.06.1997r. I SA/Łd 302/96, zaś pominął wywód zawarty w wyroku NSA z dn.23.01.1998r. I SA/Łd 770/96, gdzie sąd zaaprobować miał pogląd o istnieniu ważnego interesu w rozumieniu art.73 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy strona motywuje chęć posiadania odpisów potrzebą ich ewentualnego użycia na wypadek odrębnego postępowania sądowego. Skarżący rozwinął także już prezentowaną w zażaleniu argumentację, iż odmowne stanowisko organów jest dowolne i nie znajduje uzasadnienia w orzecznictwie i doktrynie. Zarzucono ponadto, że organ II instancji nie ustosunkował się do wszystkich żądań zawartych w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, a uznając iż skarga J. Sz. nie wnosi żadnych nowych elementów do sprawy, podtrzymał argumentację prezentowaną w zaskarżonym postanowieniu, a jednocześnie domagając się rozpoznania sprawy na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zasadniczym kryterium kontroli sprawowanej przez sąd jest legalność, czyli zgodność zaskarżonych postanowień z przepisami prawa. Zdaniem składu orzekającego postanowienie organu I instancji zapadło z wadą kwalifikowaną, o jakiej mowa w art.156 § 1 k.p.a., tę zaś okoliczność sąd musi uwzględnić z urzędu. Wniosek o wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt postępowania złożył W. K., działający jako pełnomocnik J. Sz. i Z. M. Treść rozstrzygnięcia sformułowana została natomiast przez PINB w postanowieniu z dn.9.06.2004r. następująco: "odmawiam panu W. K.....". W praktyce oznacza to, że organ I instancji rozstrzygnięcie skierował nie do strony, lecz do jej pełnomocnika, co nakazuje przyjąć, że postanowienie to dotknięte jest wadą z art.156 § 1 pkt 4 k.p.a.. W myśl cyt. przepisu organ stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby, nie będącej stroną w sprawie. Reguła ta, z mocy art.126 k.p.a. ma zastosowanie także do postanowień, zaskarżalnych zażaleniowo, a do takiej grupy postanowień, należy postanowienie z art.74 § 2 k.p.a.. W orzecznictwie sądowym aprobowana jest teza, wedle której np. skierowanie decyzji do ustanowionego w sprawie pełnomocnika jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie – art.156 § 1 pkt 4 k.p.a. – por. wyrok NSA z dn.10.11.1992r., V SA 494/92 (ONSA Nr 4/1999, poz.102). Pogląd ten podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, uznając że taka sytuacja zaistniała w odniesieniu do postanowienia organu I instancji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymując w mocy zaskarżone zażaleniem postanowienie organu I instancji, a dotknięte wadą nieważności, sam dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Z tych względów, biorąc pod uwagę dyspozycję art.145 § 1 pkt 2 Ppsa należało stwierdzić nieważność zaskarżonych postanowień. Niezależnie od powyższych uchybień należy zwrócić uwagę organom na niekonsekwencję w traktowaniu zakresu podmiotowego pełnomocnictwa u W. K. Żądanie wydania uwierzytelnionych odpisów wniósł on jako pełnomocnik zarówno J. Sz., jak i Z. M.. Organ I instancji doręczając W. K. postanowienie zaznaczył, że traktuje go wyłącznie jako pełnomocnika J. Sz., nie odnosząc się do kwestii istnienia uprawnień z art.73 k.p.a. u Z. M. Z kolei organ II instancji doręczając postanowienie W. K. traktuje go jako pełnomocnika zarówno J. Sz., jak i Z. M. Zważyć przy tym należy, iż PINB pismem z dn.17.05.2004r. poinformował Z. M., że nie przysługuje jej w prowadzonym postępowaniu przymiot strony. Ta konkluzja nakazywała więc przy okazji rozpatrywania wniosku pełnomocnika, także Z. M., wniesionego w trybie art.73 § 2 k.p.a., dostosować treść postanowienia z art.74 § 2 k.p.a. odnośnie kwestii przymiotu strony. Uwzględnienie skargi, przy złożonym wniosku przez skarżącego, uzasadniało po myśli art.200 Ppsa zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd nie stosował przepisu art.152 Ppsa odnośnie ochrony tymczasowej, albowiem zaskarżone postanowienia miały charakter odmowny i nie podlegały wykonaniu.