II SA/Rz 720/12

WyrokWSA w Rzeszowie2012-11-27

Skład orzekający: Małgorzata Wolska, Maria Piórkowska, Robert Sawuła

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie umowy cywilnoprawnej, zawartej na podstawie ogólnego przepisu ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, może być podstawą do zastosowania przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, jeśli nie było ono związane z procedurą wywłaszczeniową?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie umowy cywilnoprawnej, nawet jeśli zawartej na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie może być automatycznie traktowane jako wywłaszczenie w rozumieniu przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, jeśli nie było ono poprzedzone procedurą wywłaszczeniową. Brak dowodów na wszczęcie takiej procedury uniemożliwia zastosowanie art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym, organy administracji naruszyły przepisy postępowania, nie ustalając prawidłowo stanu faktycznego.
Stan faktyczny
Gmina Miasto [...] zaskarżyła decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Gmina podnosiła, że nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie umowy nie było wywłaszczeniem sensu stricto, a nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem. Organy administracji uznały, że nabycie było związane z wywłaszczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego i że część nieruchomości stała się zbędna. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, stwierdzając brak wystarczających dowodów na to, że nabycie nieruchomości było związane z procedurą wywłaszczeniową.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty w części dotyczącej punktu 2, 3 i 4. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie pierwszym wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zasądzono od Wojewody na rzecz Gminy Miasto [...] kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w części dotyczącej punktu 2, 3 i 4; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie pierwszym wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto [...] kwotę 440 zł /słownie: czterysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. II SA/Rz 720/12 Uzasadnienie Przedmiotem skargi Gminy Miasta [...] jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W podstawie prawnej Wojewoda wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej w skrócie jako k.p.a.) w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm., określanej dalej w skrócie u.g.n.). Z akt administracyjnych i uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że w dniu [...].05.2008 r. i [...].05.2008 r. Ł. S i E. C. złożyli wniosek o zwrot nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr 429/3. Ponadto wnioskami z dnia [...].04.2008 r. i [...].08.2008 r. K. Z., D. B., M. L., J. Z., A. Z. i Z. K. wystąpili o zwrot działek nr 429/3, 430/3 i 437/3. Pismem z dnia [...].10.2009 r. A. K. wniosła o zwrot działek nr 429/3, 430/3 i 437/3. W dniu [...].03.3010 r., [...].01.2011 r., [...].01.2011 r. a także w dniu [...].01.2011 r. P. P., P. P., M. U., R. B., A. B., M. B. wystąpili o zwrot nieruchomości nr 429/3, 430/3 i 437/3. W dalszej kolejności, wnioskiem z dnia [...].02.2011 r. A. K. i L. L. wnieśli o zwrot nieruchomości nr 429/3, 430/3 i 437/3. Pismami z dnia [...].04.2011 r. i [...].04.1012 r. Ł. S. i E. C. zwrócili się o zwrot działek nr 430/3 i 437/3. Starosta [...] decyzją z dnia z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] odmówił zwrotu nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasta [...] położonej w obr. [...] [...], oznaczonej jako działki nr 429/5 o pow. 0,0011 ha, (powstała z podziału działki nr 429/3) i nr 430/5 o pow. 0,0006 ha ( powstała z podziału działki nr 430/3) obj. Kw. Nr [...]. W pkt II. decyzji Starosta orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w obr. [...] [...] oznaczonej jako działki nr 429/4 o pow. 0,0802 ha (powstała z podziału działki nr 429/3), nr 430/4 o pow. 0,0227 ha (powstała z podziału działki nr 430/3 ) i 437/3 o pow. 0,0813 ha obj. Kw. Nr [...] na rzecz: Ł. S. w 1/3 części nieruchomości, E. C. w 1/3 części nieruchomości, A. K. w 20/480 części nieruchomości, D. B. w 16/480 części nieruchomości, M. L. w 16/480 części nieruchomości, J. Z. w 16/480 części nieruchomości, A. Z. w 16/480 części nieruchomości, Z. K. w 16/480 części nieruchomości, L. L. w 20/480 części nieruchomości, P. P. w 10/480 części nieruchomości, P. P. w 10/480 części nieruchomości, R. B. 5/480 części nieruchomości, A. B. w 5/480 części nieruchomości, M. U. w 5/480 części nieruchomości, M. B. w 5/480 części nieruchomości. W pkt III. ww. decyzji Starosta orzekł o zwrocie na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w wysokości 38 745,43 zł: (słownie złotych: trzydzieści osiem tysięcy siedemset czterdzieści pięć 43/100) w następujących wysokościach: Ł. S. kwotę 12 915,20 zł, E. C. kwotę 12 915,20 zł, A. K. kwotę 1 614,38 zł, D. B. kwotę 1 291,50 zł, M. L. kwotę 1 291,50 zł, J. Z. kwotę 1 291,50 zł, A. Z. kwotę 1 291,50 zł, Z. K. kwotę 1 291,50 zł, L. L. kwotę 1 614,37 zł, P. P. kwotę 807,19 zł, P. P. kwotę 807,19 zł, R. B. kwotę 403,60 zł, A. B. kwotę 403,60 zł, M. U. kwotę 403,60 zł, M. B. kwotę 403,60 zł. W pkt IV. decyzji Starosta stwierdził, że ostateczna decyzja stanowi podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej i ewidencji gruntów podziału: działki nr 429/3 na działki nr 429/4 i 429/5, działki nr 430/3 na działki nr 430/4 i 430/5 oraz zmiany właściciela działek nr 429/4, 430/4 i 437/3. W uzasadnieniu Starosta [...] wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...].04.1987 r., Rep. A, nr [...] Z. C., Ł. K., E. C. oraz Z. L., i R. Z. zbyli na rzecz Skarbu Państwa działki nr 430/1, 437/1, 429/1. Z tytułu przeniesienia prawa własności ww. nieruchomości właściciele otrzymali odszkodowanie w kwocie 1 096 484 zł. Z pisma Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...].10.1984 wynika, że działki nr 437 i 429 zostały przeznaczone pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] – jednostka "F". W związku z powyższym uznano, że całość nieruchomości została przeznaczona na ww. cel. Wskazano, że z zlegającej w aktach dokumentacji wynika, że działka nr 429/1 podzieliła się na działki nr 429/2 i 429/3. Działka nr 437/1 podzieliła się na działki nr 437/2 i 437/3 zaś działka nr 430/1 podzieliła się na działki nr 430/2 i 430/3. Przedmiotowe postępowanie dotyczy natomiast działek o nr 430/3, 437/3 i 429/3. W dalszej kolejności wskazano, że z oględzin działek nr 430/3, 437/3 i 429/3 wynika, że w skład działki nr 429/3 i 430/3 wchodzi chodnik o szerokości 1 m, który stanowi dojście do bloku znajdującego się przy ul. [...], zaś w pozostałej części teren jest niezagospodarowany, porośnięty trawą i samosiejką. Ponadto, przez środek działki nr 429/3 przebiega 1,5 metrowy chodnik. Działka nr 437/3 jest terenem niezagospodarowanym, porośniętym trawą. W związku z powyższym, mając na względzie upływ 25 lat od daty zawarcia umowy sprzedaży stwierdzono, że część nieruchomości, objętych przedmiotowym postępowaniem w zakresie obejmującym teren niezagospodarowany stała się zbędna na cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla. W wyniku dokonania podziału działek nr 429/3 i 430/3 powstały działki nr 429/5 i 430/5, które odpowiadają nieruchomości zagospodarowanej zgodnie z celem wywłaszczenia. Z uwagi na to, że nie wszyscy spadkobiercy byłych właścicieli zrezygnowali z dochodzenia zwrotu ww. nieruchomości postępowanie nie ulegało w tym zakresie umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Powstałe w wyniku podziału działki nr 429/4 i 430/4 odpowiadają nieruchomościom przeznaczonym do zwrotu. Stosownie do treści art. 140 w związku z art. 217 ust. 2 u.g.n. i na podstawie operatu szacunkowego aktualnego na dzień [...].02.2012 r. ustalono, że wartość rynkowa nieruchomości oznaczonej jako działka nr 429/4, 430/4 i 437/3 wynosi 416 384 zł natomiast wysokość zwaloryzowanego odszkodowania otrzymanego przez byłych właścicieli wynosi 38 745,43 zł, którą to kwotę spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości zobowiązani są zwrócić na rzecz Gminy Miasta [...]. Odwołanie od tej decyzji złożyła Gmina Miasto [...] wskazując, że zaskarżona decyzja jest całkowicie błędna. Przedmiotowa nieruchomość nie była nabyta na cel uzasadniający wywłaszczenie ponieważ umowa została zawarta na podstawie art. 8 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który stanowił jedynie ogólną podstawę nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa. W treści aktu notarialnego nie było natomiast wzmianki o nabyciu na cel wywłaszczenia. Organ I instancji nie ustalił jaką decyzją został zatwierdzony plan realizacyjny oraz czy decyzja ta była "aktualna" w dacie zawarcia umowy sprzedaży. Ponadto termin zapłaty zwaloryzowanego świadczenia został ustalony bez podstawy prawnej a określenie dnia, od którego gmina może domagać się odsetek za opóźnienie jest niemożliwe. Podniesiono, że termin wykonalności decyzji został uregulowany w art. 130 § 1 i § 2 k.p.a. oraz w art. 9 u.g.n. dlatego brak jest podstawy do orzekania przez organ w tym zakresie. Po rozpatrzeniu tego odwołania Wojewoda, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2012 r. W uzasadnieniu Wojewoda przytoczył ustalenia organu I instancji oraz przesłanki zwrotu nieruchomości zawarte w art. 136 i 137 u.g.n. Stwierdził, że zarzuty podniesione w odwołaniu są częściowo zasadne, gdyż dokumenty, na podstawie których ustalono, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego [...] Jednostka "F" ( tj. pismo Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...].10.1984 r.) były niewystarczające, ponieważ nie wynika z nich na jaki cel Skarb Państwa nabył przedmiotowe nieruchomości. W związku z powyższym w toku postępowania odwoławczego zgromadzono materiały, z których jednoznacznie wynika, że wywłaszczenia wyżej opisanych nieruchomości były niezbędne dla realizacji celu wywłaszczenia, tj. budowy ww. osiedla mieszkaniowego. Lokalizację osiedla mieszkaniowego "[...]" ustalono w decyzji Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...].06.1984 r., natomiast sposób zagospodarowania wnioskowanej do zwrotu nieruchomości określono na podstawie załącznika graficznego do decyzji Wydziału Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...].07.1987 r. Odnosząc się do zarzutu strony odwołującej, że zbycie nieruchomości ww. aktem notarialnym nie było wywłaszczeniem sensu stricte podniesiono, że w wyroku WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 56/12 stwierdzono, że zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., przepisy rozdziału 6 Działu III u.g.n. tj. przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego, art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. stosuje się do zwrotu nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy zawartej z właścicielem nieruchomości, jeżeli obowiązek jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa wynikał z ustawy o gospodarce gruntami (...). Nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości w związku z realizacją celu publicznego, tj. budownictwa mieszkaniowego, które było następnie podstawą stosowania procedury wywłaszczeniowej stawiało jednostkę w sytuacji przymusowej. Zatem brak jest podstaw by stwierdzić, że nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa w przedmiotowej sprawie nie było wywłaszczeniem sensu stricte. Stwierdzono także, że postanowienie organu I instancji, dotyczące terminu zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania nie budzi wątpliwości organu odwoławczego. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Gmina Miasto [...] zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jej uchylenie w części utrzymującej w mocy pkt II, III i IV decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2012 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze wskazano, że organ dokonał błędnej wykładni art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., ponieważ z samego faktu nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości w drodze umowy nie można wywodzić wniosku, że nabycie to nastąpiło w związku z wywłaszczeniem. Skarb Państwa działał bowiem jako zwykły podmiot obrotu cywilnoprawnego. Nabycie nieruchomości na podstawie art. 8 ustawy o gospodarce gruntami (...) nie musiało mieć żadanego związku z wywłaszczeniem, ponieważ treść tego przepisu stanowiła jedynie podstawę do nabywania przez państwo nieruchomości na zasadach ogólnych. Skarżący zakwestionował także ustalenie organu, że objęta zwrotem nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. W ocenie skarżącego, należy uznać, że przedmiotowa nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z określonym celem wykupu ponieważ na budowę osiedla mieszkaniowego składają się nie tylko bloki mieszkalne, ale całość infrastruktury, w tym m.in. chodniki i sąsiadujące z nimi tereny zielone. Skarżący powołał się przy tym na treść orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których stwierdzono m.in., że realizacja inwestycji nie nieruchomości przeznaczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budowę budynków mieszkalnych, ale także ciągów pieszych i terenów zielonych. Strona skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy pkt III decyzji organu I instancji, w którym orzeczono, że termin zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania następuje po uprawomocnieniu się decyzji w terminie 2 miesięcy od dnia jej wykonalności. Zdaniem strony skarżącej brak jest podstawy prawnej dla ustalonego w ten sposób terminu zapłaty odszkodowania dlatego decyzje organu I i II instancji dotknięte są w tym zakresie wadą nieważności. Starosta [...] ustalił termin zwrotu przyznanego odszkodowania z pominięciem określonego w art. 9 u.g.n. trybu postępowania. Przepis ten stanowi, że wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym bezskutecznie upłynął termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu organ, który wydał decyzję ma obowiązek wstrzymać jej wykonanie w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Tak ustanowione wstrzymanie aktu upada z mocy prawa w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie I instancji i z tym dniem aktualizuje się obowiązek dłużnika do wykonania zobowiązania, a wierzyciel nabywa prawo do dochodzenia zapłaty odsetek w razie ewentualnej zwłoki. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest pozbawiona podstaw prawnych do jej uwzględnienia. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwaną dalej P.p.s.a.). Rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 1 P.p.s.a.), może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Nadrzędnym obowiązkiem sądu administracyjnego jest – przez wydanie orzeczenia – stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt lub czynność) organu administracji publicznej niezgodny z prawem (zob. wyrok NSA z dnia 11.01.2001 r., sygn. akt I OSK 275/06, Lex nr 293171). Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa". Zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały uregulowane w rozdziale 6 Działu III ustawy. Przepis art. 136 tej ustawy zawiera regułę, że wywłaszczona nieruchomość nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137 ustawy, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Stosownie do treści ust. 2 art. 136 ustawy w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z ust. 3 art. 136 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Definicję zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia zawiera art. 137 ustawy, który w ust. 1 stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 ustawy). Po wejściu w życie Konstytucji RP uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma charakter prawa konstytucyjnego (art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Konstytucyjne umocowanie prawa do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej nakazuje w sposób ścisły interpretować pojęcie zbędności na cel wywłaszczenia, a co za tym idzie również pojęcie celu wywłaszczenia (zob. wyrok NSA z dnia 22.08.2003 r., sygn. akt I SA 2622/01, Lex nr 149521). Cel ten określa decyzja (umowa) wywłaszczeniowa, zaś ogólne jego określenie obliguje organ orzekający w sprawie zwrotu do jego doprecyzowania przy pomocy wszelkich dostępnych dowodów. Wskazać również należy, że stosownie do przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy – powoływanego przez organy orzekające w sprawie niniejszej – przepisy rozdziału 6 działku III stosuje się do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 z późn. zm). Zatem to, czy nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy wymienionej ostatnio, wymaga odniesienia się do regulacji zawartych w tej ustawie i aktulanych w dniu zawarcia umowy. Trafnie więc zauważono w skardze, że nabycie nieruchomości na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie musiało mieć żadnego związku z wywłaszczeniem. Ten ogólny przepis stanowił bowiem o nabywaniu nieruchomości w drodze umowy zawieranej na zasadach ogólnych, przez organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej. Natomiast z przepisów powyższej ustawy dotyczących procedury wywłaszczeniowej wynika jednoznacznie, że wywłaszczenie może nastąpić na rzecz Skarbu Państwa na cele i według zasad określonych w ustawie tylko wówczas, gdy nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy (art. 53 ust. 1), przy czym przesłanki związane z przeznaczeniem terenu określał art. 50 ust. 1 pkt 2, 3 i 4. Umowa, o której mowa w powołanym art. 53 ust. 1, będąca cywilnoprawną formą nabycia nieruchomości przez skarb Państwa, ma niewątpliwie cechy nabycia nieruchomości w rozumieniu cyt. wyżej art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy. Z kolei stosownie do przepisów art. 52 i 53 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego terenowy organ administracji państwowej wyznacza zainteresowanemu termin zawarcia umowy, a po bezskutecznym jego upływie może przystąpić do dalszych czynności wywłaszczeniowych. Stąd też dla oceny, czy nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, istotne i konieczne są ustalenia, czy nieruchomość ta była objęta procedurą wywłaszczeniową. Jest to niezbędne dla prawidłowego zastosowania art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy. Tymczasem w decyzjach administracyjnych organów obu instancji brak takich ustaleń. W aktach administracyjnych znajduje się jedynie pismo z dnia [...] listopada 2009 r. ([...]) skierowane przez Starostę [...] do Ł. S. i E. C. wzywające do przesłania dokumentów "pozwalających na ustalenia w/w celu, w szczególności pism zawierających ofertę kupna przedmiotowej nieruchomości", jednakże nie zawierają one odpowiedzi na to pismo jego adresatów ani tez dowodów potwierdzających podejmowanie przez organy czynności w tym zakresie przy udziale pozostałych stron prowadzonego postępowania. Podkreślenia jeszcze raz wymaga przy tym, że akta administracyjne nie zawierają żadnych dowodów dotyczących podjęcia przez organ administracji czynności wywłaszczeniowych i wyznaczenia właścicielom terminu na zawarcie umowy. Dotychczasowe ustalenia organów orzekających w sprawie niniejszej, jak wynika z lektury akt administracyjnych, zmierzały do ustalenia celu nabycia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości w granicach obecnych działek nr 440/3, 427/3 i 429/3 poł. w obr. [...] w R., jak również aktualnego ich stanu. W ocenie Sądu, nie jest wystarczające stwierdzenie, że całość nieruchomości zbytej aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1987 r., Rep A Nr [...] (czyli działek nr 430/1, 437/1 i 429/1) została przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] – jednostka F, gdy przeznaczenie działki nr 430/1 nie tylko nie zostało wsparte dowodami, zaś kategoryczne stanowisko w tym względzie nie zostało uzasadnione w sposób przekonujący. Wobec powyższego należało dojść do wniosku, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał organom administracji podstaw do jednoznacznego ustalenia, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy. Słuszny jest więc zarzut skargi, ze decyzje tych organów naruszają art. 7 i 77 § 1 K.p.a., a zdaniem Sądu także przepis art. 80 K.p.a., w rezultacie też w/w przepis ustawy. Warunkiem prawidłowego zastosowania normy prawnej jest prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, czyli na podstawie zebrania całego materiału dowodowego ocenianego zgodnie z regułami art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę popełnionych naruszeń. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 135, 145 § 1 pkt 1 litera a i c, art. 152 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło