II SA/Rz 726/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2014 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia części świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- Przedmiotem skargi A. D. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (zwanego dalej SKO lub Kolegium) z [...] marca 2014 r. nr [...], w przedmiocie umorzenia części świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne; wnioskiem z 26 czerwca 2013 r. A. D. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] (dalej MOPS) o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych dla córki K. D. Decyzją z [...] lipca 2013 r. Burmistrz Miasta [...] odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych dla córki K. D. kwoty zaliczek alimentacyjnych. Po rozpatrzeniu odwołania A. D. - SKO decyzją z [...] września 2013 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z [...] października 2013 r. Burmistrz ponownie odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych dla córki K. D. kwoty zaliczek alimentacyjnych. Po rozpatrzeniu odwołania A. D. - SKO decyzją z [...] listopada 2013 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] stycznia 2014 r. umorzył A. D. część należności z tytułu wypłaconych dla córki K. D. zaliczki alimentacyjnej w wysokości 1500 zł. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zadłużenie A. D. wobec MOPS na dzień 22 stycznia 2014 r. z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej wynosi 5832,74 zł. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie były nigdy wypłacone Z. D. Z informacji uzyskanej od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] wynika, że prowadzona egzekucja jest obecnie bezskuteczna i została zawieszona. Burmistrz wskazał, że A. D. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały w kwocie 529 zł, nadto korzysta z pomocy w formie zasiłków okresowych i celowych około 405,50 zł (miesiąc listopada 2013 r.). Jego miesięczne wydatki to kwota około 405,96 zł. Analizując sytuację rodzinną, dochodową i zdrowotną organ stwierdził, że sytuacja A. D. jest na tyle trudna, że należy umorzyć kwotę 1500 zł z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej dla córki K. D. Odwołanie od tej decyzji złożył A. D. wnosząc o jej uchylenie i pozytywne rozpatrzenie w całości jego wniosku o umorzenie należności alimentacyjnych, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. SKO decyzją z [...] marca 2014 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium uznało, że Burmistrz nie przekroczył uznania administracyjnego umarzając wnioskodawcy kwotę 1500 zł z jego zobowiązań wynoszących łącznie 5832,74 zł. Umorzenie całości ww. należności w obecnym stanie sprawy prowadziłoby do przerzucenia obowiązku utrzymania dziecka dłużnika na wszystkich podatników, a zatem sprzeciwia się temu interes społeczny. SKO stwierdziło, że wnioskodawca jest osobą w wieku produkcyjnym, a jego sytuacja dochodowa może jeszcze ulec zmianie na korzyść, i w związku z tym uznało, że brak obecnie podstaw do umorzenia wnioskodawcy całości przedmiotowej należności. Także jego sytuacja rodzinna nie uzasadnia rozważenia takiej możliwości, gdyż nie posiada nikogo innego na utrzymaniu. A. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję SKO z [...] marca 2014 r., domagając się uchylenia w całości decyzji obu instancji. Skarżący zarzucił, że SKO sporządziło uzasadnienie w sposób nienależyty, a nadto decyzje obu instancji nie przystają do sytuacji faktycznej w jakiej się znajduje. Pominięto dowód z jego zeznań mimo, że ma on istotne znacznie dla sprawy. Naruszono zatem art. 6, 7, 8, 9, 11, 77, 80, 86 i 107 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący zwrócił uwagę na swoją trudną sytuację finansową, która uniemożliwia mu spłatę ww. zobowiązań, i uzasadnia ich umorzenie w całości. Podniósł, że tak jak nie jest w stanie spłacić kwoty 1500 zł, tak samo nie jest w stanie spłacić pozostałej kwoty zadłużenia. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, przedstawiając argumentację jak w skarżonej decyzji. Referendarz sądowy odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sadowych - pismem z 16 czerwca 2014 r. poinformował skarżącego, że wniosek w tym zakresie nie będzie podlegał rozpoznaniu, gdyż w przedmiotowej sprawie strona nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości. Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2014 r. nr [...]. Zaskarżonym rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] stycznia 2014 r. o umorzeniu A. D. części należności z tytułu wypłaconych dla córki K. D. zaliczki alimentacyjnej w wysokości 1500 zł. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dnia 7 września 2007 r. (Dz. U. z 2012, poz. 1228 ze zm., zwanej dalej ustawa). Zgodnie z tą regulacją organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Według założeń ustawodawcy określonych w preambule do ustawy –"dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym - członków ich rodziny, konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji, wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji". Powyższe założenia znajdują odniesienie m.in. w _@KON@_art. 27 ust. _@POCZ@__@KON@_1 ustawy zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odnosząc opisane powyżej kryteria prawodawcy, stwierdzić należy, że określona w art. 30 ust. 2 ustawy możliwość skorzystania przez dłużnika alimentacyjnego z "ulgi" w spłacie należności wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - jest odstępstwem od zasady wyrażonej w art. 27 ust. 1 ustawy. Ulga taka przybiera postać decyzji o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, co istotne ma ona charakter wyjątkowy i występuje tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego pozbawia go możliwości wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Użyty w art. 30 ust. 2 ustawy zwrot "może umorzyć" świadczy o tym, że decyzja wydawana w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ administracji publicznej ma swobodę decydowania w zakresie ustalenia treści decyzji, tj. może wybrać jedno rozstrzygnięcie spośród przysługującej organowi palety rozstrzygnięć. To właśnie w ramach tzw. "uznania administracyjnego" organ w przedmiotowej sprawie decyduje, czy należność z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej będzie podlegać umorzeniu w całości, lub w określonej części, bądź nie będzie podlegać w ogóle umorzeniu. Innymi słowy organ ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należnej kwoty - nawet w sytuacji stwierdzenia, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności wynikające z sytuacji rodzinnej i dochodowej zobowiązanego do alimentacji. Nie może to jednak prowadzić do "dowolności" w podejmowaniu przez organ określonej treści decyzji. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA 2486/01, publ. Lex nr 149543). Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu tego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu uprawnienia (wyrok NSA z 21 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 1794/10). Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę, tj. organ powinien bowiem wyjaśnić stronie, dlaczego w konkretnym stanie faktycznym zastawał ten, a nie inny przepis. W ocenie Sądu organy obu instancji w niniejszej sprawie przeprowadziły postępowanie administracyjne bez naruszenia prawa w tym zakresie. Organy wydając decyzję o umorzeniu A. D. części należności z tytułu wypłaconych dla córki zaliczki alimentacyjnej – wzięły pod uwagę w szczególności trudną sytuację dochodową zobowiązanego. Zarzuty skarżącego sprowadzają się do stwierdzenia, że jego sytuacja dochodowa i rodzinna kwalifikuje go do umorzenia zaległych zobowiązań w całości. Skarżący nie rozumie dlaczego organy wydały decyzję o umorzeniu kwoty 1500 zł należności tytułem wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, a nie umorzyły mu w większej kwocie tej należności. Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, że decyzje organów obu instancji nie zostały należycie uzasadnione. Lektura akt administracyjnych sprawy wykazała, że obie wydane w sprawie decyzje zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne, które jest zgodne z regułami art. 107 § 3 k.p.a. Organy wyjaśniły z jakich przyczyn wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w przedmiotowej sprawie nie można umorzyć całości należności, gdyż stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, wynikający z tego, że umorzenie całości należności spowodowałoby przerzucenie obowiązku utrzymania dziecka dłużnika na wszystkich podatników. Rekapitulując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i nie narusza granic uznania administracyjnego. Z tych względów skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.