II SA/Rz 735/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO), w związku z odwołaniem D. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy. Podstawa prawna decyzji organu II instancji wskazuje art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 102 ust. 2 w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a, lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.), określanej dalej jako "u.k.p.". Wskazaną decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Prezydent Miasta [...] odmówił zwrotu D. K. prawa jazdy kategorii A, B, C, BE i CE nr [...], wydanego w dniu 3 listopada 2014 r. przez Prezydenta Miasta [...]. Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynikało, że wyrokiem z dnia 17 grudnia 2018 r. sygn. akt II W [...] Sąd Rejonowy w [....] orzekł wobec D. K. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym przez okres 6 miesięcy, zaliczając na poczet przedmiotowego środka karnego okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 18 czerwca 2018 r. D. K. złożył 4 lutego 2019 r. wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, dołączając do niego kserokopie badań lekarskich dotyczących kategorii C i CE z ważnością do 16 października 2019 r., które znajdowały się już w aktach ewidencyjnych wymienionego. Decyzjami z dnia [...] lutego 2019 r. Prezydent Miasta [...] skierował stronę na badania lekarskie oraz badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii A, B, C, BE, CE. Z kolei w piśmie z dnia 4 marca 2019 r. organ zwrócił się o uzupełnienie wniosku dotyczącego zwrotu prawa jazdy o aktualne badania lekarskie i psychologiczne. Orzeczenia te nie zostały przez stronę przedłożone. D. K. odwołał się od tej decyzji. Wskazał, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy nie może zostać uzależniony od warunków innych niż upływ czasu, na który dokument był zatrzymany (tj. w niniejszej sprawie do 18 grudnia 2018 r.) bądź uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, jeżeli dokument prawa jazdy zatrzymany był na okres dłuższy niż jeden rok. Zdaniem odwołującego się, zatrzymanie prawa jazdy z uwagi na nieprzedstawienie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdem może dotyczyć sytuacji, kiedy na badania skierowano kierowcę po upływie czasu, na jaki zostało mu zatrzymane prawo jazdy, a badań tych osoba ta nie wykonała. W ocenie składającego odwołanie, nie ma obowiązku przedstawiania badań lekarskich jeśli organ dysponuje ciągle ważnymi orzeczeniami. Odwołujący się zarzucił także wydanie decyzji z przekroczeniem ustawowych terminów rozpoznania sprawy. SKO, decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2019 r. Organ wskazał na art. 102 ust. 2 u.k.p., zgodnie z którym zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Organ zacytował też art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. b u.k.p., wedle których starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia: o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 (pkt 1), o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1 (pkt 2). W ocenie Kolegium, z zestawienia treści tych regulacji wynika, że jeśli przyczyną zatrzymania prawa jazdy było nieprzedstawienie w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdem, do chwili ustania tej przyczyny tzn. przedłożenia tych orzeczeń nie można orzec zwrotu prawa jazdy. Zastosowany bowiem przez ustawodawcę zwrot "do chwili ustania przyczyny zatrzymania prawa jazdy" niewątpliwie odnosi się do przesłanek zatrzymania prawa jazdy określonych w art. 102 ust. 1 u.k.p. SKO podniosło, że obowiązek legitymowania się przedmiotowymi orzeczeniami w razie skierowania na badania w przypadku ubiegania się o wydanie prawa jazdy wynika wprost z § 9 ust. 1 pkt 10 lit. a, lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 ze zm.), według którego, prawo jazdy lub pozwolenie albo wtórnik tych dokumentów wydaje się w przypadku osoby mającej wydany zakaz prowadzenia pojazdów na okres nieprzekraczający roku po otrzymaniu: wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub przywrócenie cofniętego uprawnienia (lit. a), odpowiednio orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami - jeżeli osoba była skierowana na takie badania (lit. b). Kolegium zgodziło się z zarzutem składającego odwołanie, że organ I instancji uchybił termonowi rozpoznania sprawy, jednak stwierdził, że uchybienie to nie miało wpływu na tok postępowania i treść rozstrzygnięcia, w związku z czym nie może stanowić podstawy do wzruszenia zakwestionowanej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję SKO z dnia [...] kwietnia 2019 r. D. K. wniósł o jej uchylenie jako rażąco naruszającej prawo. Zauważył, że po upływie dwóch miesięcy od wykonania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów odebrał on zawiadomienie o wszczęciu postępowania i skierowaniu na kurs reedukacyjny, który w zakreślonym terminie ukończył. Także po upływie dwóch miesięcy od wykonania orzeczonego środka karnego wydane zostały decyzje o skierowaniu go na badania lekarskie i psychologiczne. Skarżący podkreślił, że w dniu 24 maja 2019 r. złożył on w Urzędzie Miasta [...] aktualne badania psychologiczne. Zwrócił uwagę, że odmówiono mu zwrotu jedynie prawa jazdy kategorii B, pomijając fakt, że posiada on również uprawnienia kategorii A, BE, C i CE. Zdaniem strony, zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy oraz wydanie skierowania na badania lekarskie i kurs reedukacyjny następuje niezależnie od siebie. Organ administracji winien więc zwrócić mu prawo jazdy, wyznaczając przy tym termin wykonania odpowiednich badań i kursu reedukacyjnego. Postępowanie Prezydenta Miasta [...] byłoby prawidłowe tylko wówczas, gdyby środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów obowiązywał jeszcze w momencie wszczynania postępowania dotyczącego skierowania na badania. Sankcja administracyjna w postaci decyzji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy po upływie orzeczonego w sprawie środka karnego i po złożeniu wniosku o jego zwrot, przed chociażby nieprawomocnym wydaniem decyzji o skierowaniu na badania czy kurs reedukacyjny pozbawiona jest podstaw prawnych i faktycznych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie ponawiając powody przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że odzyskanie przez skarżącego w dniu 27 października 2015 r. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B nastąpiło przed dniem wydania decyzji z dna [...] stycznia 2016 r. odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, zatem nie stanowi nowej okoliczności zmieniającej stan faktyczny sprawy w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem z dnia 9 lutego 2018 r. Nawet brak wiedzy organu o tej okoliczności w chwili wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. nie stanowi podstawy do przyjęcia, że stan faktyczny w sprawie uległ zmianie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie W niniejszym postępowaniu Sąd kontrolował decyzję administracyjną, która może stanowić przedmiot takiej kontroli z mocy art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". W ramach powyższego Sąd wziął pod uwagę legalność, a zatem zgodność z prawem procesowym i materialnym, bowiem takie kryterium kontroli wynika wprost z brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.). Analizując sprawę w jej całokształcie (zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a.) Sąd nie stwierdził uchybień prawa określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., obligujących do usunięcia decyzji z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie bądź stwierdzenie nieważności w całości lub w części. Dlatego też skarga została oddalona w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] o odmowie zwrotu D. K. prawa jazdy. W sprawie bezsporne jest, że w dniu 18 czerwca 2018 r. funkcjonariusze Policji odebrali wymienionemu prawo jazdy kategorii A, B, C, BE, CE w związku z podejrzeniem kierowania przez niego samochodem w stanie po użyciu alkoholu. W związku z powyższym Sąd Rejonowy w [...], postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r. sygn. akt [...], zatrzymał skarżącemu przedmiotowe prawo jazdy, natomiast wyrokiem z dnia 17 grudnia 2018 r. sygn. akt II W [...] Sąd ten uznał wymienionego za winnego prowadzenia w dniu 18 czerwca 2018 r. pojazdu wraz z naczepą w stanie po użyciu alkoholu i orzekł w stosunku do niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 6 miesięcy. Jednocześnie Sąd zaliczył na poczet tego zakazu okres zatrzymania prawa jazy od dnia 18 czerwca 2018 r. do daty prawomocności wyroku, która to prawomocność nastąpiła z dniem 18 stycznia 2018 r. Następnie, Prezydent Miasta [...], decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. (nr [...]), cofnął D. K. uprawnienia do kierowania pojazdami wynikającymi z prawa jazdy kategorii A, B, C, BE i CE wskazując, że obowiązuje ono przez okres 6 miesięcy od dnia 18 czerwca 2018 r. W tym samym dniu Prezydent Miasta [...] wydał też decyzje nr [...] i nr [...] o skierowaniu strony na badanie lekarskie oraz psychologiczne, które to rozstrzygnięcia utrzymało w mocy SKO decyzjami z dnia [...] marca 2019 r. (nr [...] i nr [...]). Wcześniej zaś, bo dnia 4 lutego 2019 r., D. K. złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, dołączając kserokopie badań lekarskich i psychologicznych dotyczących kategorii C i CE z ważnością do dnia 16 października 2019 r. Strona dwukrotnie (tj. w pismach z 15 lutego 2019 r. oraz z 4 marca 2019 r.) wezwana została do uzupełnienia tego wniosku o orzeczenia będące rezultatem poddania się wymaganym badaniom w związku z wymienionymi decyzjami organu z 12 lutego 2019 r. Nie zostały one jednak przedłożone. Jak wynika ze skargi, składający ją przedstawił w dniu 24 maja 2019 r. Prezydentowi Miasta [...] aktualne badanie psychologiczne, co jednak nie może mieć jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy, w której kontrolowana jest decyzja zapadła wcześniej tj. 29 kwietnia 2019 r. Skarżący zakwestionował odmowę zwrotu prawa jazdy jako spowodowaną nieprzedłożeniem przez niego dwóch rodzajów orzeczeń wydanych przez uprawnione podmioty, a dotyczących istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W jego ocenie, wykładnia art. 102 ust. 2 u.k.p. nie budzi wątpliwości i uzależnia zwrot zatrzymanego prawa jazdy tylko i wyłącznie od upływu czasu, na który dokument ten został zatrzymany bądź też w sytuacji, gdy dokument zatrzymano na okres dłuższy niż jeden rok, to od pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Ze stanowiskiem strony kwestionującym zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia nie można się zgodzić. Przywołany art. 102 ust. 2 u.k.p. stanowi, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Przepis ten zatem wprost odsyła do ustania przyczyny zatrzymania prawa jazdy. Nie można zatem nie mieć na względzie faktu, że okolicznością, z powodu której zatrzymano skarżącemu prawo jazdy było prowadzenie przez niego pojazdu wraz z naczepą w stanie po użyciu alkoholu. W takiej zaś sytuacji, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a i pkt 3 lit. a u.k.p. stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie oraz na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Treść tych regulacji nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że organ administracyjny nie ma w tym zakresie żadnej możliwości uznania. Jest więc związany przesłanym przez sąd karny odpisem wyroku. W sytuacji zaistnienia ustawowych przesłanek ma zatem obowiązek wydania decyzji o treści określonej przepisami prawa. Nie jest przy tym upoważniony do badania żadnych innych przesłanek skierowania kierowcy na badania niż sam fakt kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Prowadzenie przez skarżącego pojazdu w stanie po użyciu alkoholu jest okolicznością bezsporną, a konsekwencją powyższego były dwie skierowane do niego decyzje dotyczące obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu oraz badaniu psychologicznemu. Słusznie też rozpoznające sprawę organy zwróciły uwagę na § 9 ust. 1 pkt 10 lit. b rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Stanowi on, że prawo jazdy lub pozwolenie albo wtórnik tych dokumentów wydaje się w przypadku osoby mającej wydany zakaz prowadzenia pojazdów na okres nieprzekraczający roku po otrzymaniu odpowiednio orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami - jeżeli osoba była skierowana na takie badania. Prawidłowo także Kolegium odwołało się do brzmienia art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. b u.k.p., które zobowiązują starostę do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku, gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Oznacza to bowiem a contrario, że osoba, która prawo jazdy utraciła nie może go odzyskać bez dokonania powyższych czynności. Zestawienie wszystkich powyższych przepisów pozwala na wyciągnięcie wniosku, że rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie określonych kategorii łączy się bezpośrednio z konkretnym zachowaniem osoby, do której jest ono kierowane, a która nie wykonała ustawowo nałożonych na nią obowiązków tzn. nie przedłożyła stosownych orzeczeń, które potwierdzałyby jej zdolność do prowadzenia pojazdów. Stanowisko takie pozostaje w związku z rygoryzmem przepisów regulujących zasady ruchu drogowego. Służą one bowiem zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego, a zatem ochronie takich wartości jak życie i zdrowie ludzkie. Skarżący nie poddał się badaniu lekarskiemu ani badaniu psychologicznemu, przez co uniemożliwił weryfikację jego stanu zdrowia. Dlatego niemożliwym jest odzyskanie utraconego przez niego prawa jazdy. Potwierdzające to decyzje organów obydwu instancji są zatem zgodne z prawem. Prawidłowo - odnosząc się do wyroku tut. Sądu z dnia 14 marca 2017 r. (sygn. akt II SA/Rz 1651/16) - Kolegium stwierdziło, że w jego uzasadnieniu nie analizowano wzajemnych relacji pomiędzy zwrotem zatrzymanego prawa jazdy oraz skierowaniem na badanie lekarskie czy psychologiczne. Wyprowadzanie zatem reguły z zaistniałego w tej sprawie stanu faktycznego nie może być uznane za uzasadnione. Tym samym, orzeczenie to nie może być pomocne przy rozpoznawaniu sprawy niniejszej. Z kolei kwestia przekroczenia terminu załatwienia sprawy nie może stanowić skutecznego zarzutu wobec braku jakiegokolwiek wpływu na jej wynik. Terminowość podejmowanych przez organ administracji czynności może być bowiem kwestionowana w drodze skargi na bezczynność organu bądź na przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania. Z wymienionych wyżej względów orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.