II SA/Rz 736/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. A. K. w złożonym na formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując w jego uzasadnieniu na zły stan zdrowia (objęty jest m.in. leczeniem onkologicznym) i związane z tym wydatki. Wg zawartego we wniosku i złożonego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia oraz przedstawionych załączników, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, utrzymując się pobieranych emerytur w wysokości odpowiednio 1950 i 800 zł. W skali miesiąca obciążają ich wydatki związane z zakupem żywności – 700 zł., opłatami na utrzymanie mieszkania (czynsz – 350 zł., energia elektryczna, gaz i woda – ok. 200 zł., telefon – 100 zł.), leczeniem (zakup lekarstw, dojazdy) – ok. 800 zł., zakupem odzieży, obuwia, środków czystości i higieny – ok. 200 zł. oraz utrzymaniem samochodu – 300 zł. (Volkswagen Vento z 1996 r.). Jako posiadany majątek skarżący wykazał mieszkanie o pow. 47 m², nieruchomość rolną o pow. 0,25 ha, na której położony jest związany z przedmiotem sprawy budynek oraz środki na rachunku bankowym w wysokości 11 337 zł. (stan na dzień 20 sierpnia 2013 r.). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy przyznania częściowego prawa pomocy, czego niezbędnym warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Wykazanie tej przesłanki obciąża osobę wnioskującą, o czym świadczy m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Analiza wniosku A. K. nie potwierdza zasadności wyłączenia względem niego obowiązku poniesienia związanych z udziałem w sprawie kosztów sądowych, który zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem sądowym (m.in. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r. sygn. akt OZ 862/04) rozciąga się na wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody. Mimo wykazywanej równowagi między dochodami a ponoszonymi wydatkami, zagrożenie uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu związane z jednorazowym poniesieniem kosztów sądowych nie zostało przez wnioskodawcę wykazane. Ocena jego sytuacji materialno – bytowej nie potwierdza, by wraz z żoną cierpiał jakikolwiek niedostatek (należy przez niego rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, w którym nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych – postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r. I FZ 51/12). Posiadane przez nich dochody zapewniają pokrycie wszystkich wymienionych wydatków. Nie kwestionując stanu zdrowia skarżącego, dotyczy to również tych związanych z jego leczeniem, na której to okoliczności w głównej mierze opiera on złożony wniosek. Przekonuje o tym przede wszystkim stan jego rachunku bankowego, który w objętym załączonym wyciągiem okresie (od 3 czerwca 2013 r.) wykazuje stałe dodatnie saldo przekraczające kwotę 10 tys. zł. Przeczy to oświadczeniu wnioskodawcy o wydatkowaniu wszystkich uzyskiwanych dochodów na bieżące utrzymanie i leczenie, dowodząc zdolności do zgromadzenia i utrzymania oszczędności, których wysokość wielokrotnie przekracza związane ze sprawą koszty sądowe, w tym warunkujący merytoryczne rozpoznanie skargi wpis (w niniejszej sprawie wynosi on 500 zł.), jak i pozostałe mogące wystąpić w przyszłości (najbardziej prawdopodobne to opłata kancelaryjna od wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem w przypadku oddalenia skargi – 100 zł. oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku sądu I instancji – w wysokości połowy wpisu od skargi). W tym zakresie wskazywanie na zagrożenie uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu związanym z opłaceniem kosztów sądowych nie jawi się jako wiarygodne. Tak samo argumenty wskazujące na potrzebę zakupu nowego aparatu słuchowego, wózka inwalidzkiego i przeprowadzenia remontu mieszkania celem jego dostosowania do poruszania się po nim wydają się powołane przede wszystkim na potrzeby wniosku o przyznanie prawa pomocy. W przedstawionej sytuacji nie jest więc możliwe jego uwzględnienie, gdyż naruszałoby to ustawowe zasady przyznawania prawa pomocy, określanego również jako "prawo ubogich"; wnioskodawca przy zabezpieczonych potrzebach mieszkaniowych, stałych dochodach i oszczędnościach do takich osób nie należy. Prawo pomocy jako instytucja wyjątkowa ma gwarantować prawo do sądu osobom najuboższym, które bez tej pomocy byłyby go pozbawione. Nie może ono służyć zabezpieczaniu lub poprawie stanu majątkowego, a taki wymiar we wskazanej sytuacji – wobec posiadania zasobów pieniężnych - miałoby przyznanie wnioskodawcy dochodzonego zwolnienia. Akceptując stanowisko skarżącego, mimo nie budzącego wątpliwości złego stanu jego zdrowia, zawsze można by doszukać się wydatków, które w subiektywnym przekonaniu byłyby dla niego ważniejsze od kosztów sądowych. Należy przy tym zwrócić uwagę na niekonsekwencję, gdyż z jednej strony wskazuje on na trudności z poruszaniem się wymagające stosowania wózka inwalidzkiego i związanych z tym przeróbek w mieszkaniu, z drugiej zaś jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Ubocznie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/z z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.