II SA/Rz 742/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2012 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. L. o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2010r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. W sprawie ze swojej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy B. L. wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał w nim, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną oraz trójką małoletnich dzieci. Podniósł, że jedynym dochodem rodziny jest dochód uzyskiwany z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w kwocie 5000 zł brutto. Żona pozostaje zaś na urlopie wychowawczym. Wnioskodawca posiada dom o powierzchni 215 m. kw., położony na działce 0,20 ha. Skarżący wskazał również, iż zaciągnął dwa kredyty: tj. budowlany, którego miesięczna rata wynosi 1000 zł oraz inwestycyjny na samochody, którego miesięczna rata wynosi 1200 zł. Ze złożonego przez wnioskodawcę dodatkowego oświadczenia wynikało, iż miesięcznie średnio wydaje: 1000 zł (żywność), 300 zł (energia elektryczna), 100 zł (gaz), 100 zł (woda i kanalizacja). Posiada dwa pojazdy samochodowe przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej (rocznik 2009 i 2010). Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2010r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Na skutek sprzeciwu od powyższego rozstrzygnięcia Sąd postanowieniem z dnia 24 lutego 2011r. również odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. Po rozpoznaniu zażalenia na to ostatnie postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił je postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2011r. sygn. akt II OZ 368/11. W dniu 2 listopada 2011r. B. L. ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, z tym że w zakresie ustanowienia adwokata bądź radcy prawnego wskazując, iż posiadane środki pieniężne oraz składniki majątku nie pozwalają na opłacenie kosztów związanych z wynagrodzeniem fachowego pełnomocnika bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. We wniosku skarżący nie wskazał powierzchni posiadanego domu, jak też nie określił wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie uzupełnił wniosku w tym zakresie również po skierowaniu do niego stosownego wezwania w tym przedmiocie. Złożył natomiast dodatkowe oświadczenie, z którego wynika, że żona obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Średnie miesięczne wydatki to 2000 zł (żywność), 300 zł (energia elektryczna), 100 zł (gaz), 200 zł (woda i kanalizacja), 500 zł (edukacja dzieci), 1200 zł (rata kredytu budowlanego), 1000zł (rata kredytu inwestycyjnego). Wnioskodawca wskazał ponadto, że w 2011r. poniósł wydatek w kwocie ok. 20 000 zł na niezbędne remonty. Odnosząc się do wezwania dotyczącego wyciągów z rachunków bankowych, zeznania podatkowego i odpisów deklaracji VAT podniósł, że z uwagi na zarchiwizowanie w biurze rachunkowym nie jest w stanie przedłożyć żądanych dokumentów. Z tego powodu zwrócił się o przedłużenie o jeden miesiąc terminu do ich złożenia. Zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2012r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego. W ustawowym terminie B. L. złożył sprzeciw od tego rozstrzygnięcia, w którym zarzucił zbyt optymistyczną ocenę jego stanu majątkowego i brak uwzględnienie jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Skarżący podniósł, że jego przychody nie są stałe, podlegają znacznym wahaniom. Ponadto w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą zatrudnia on pracowników, za których jest odpowiedzialny. Zwrócił uwagę, iż jest jedynym żywicielem rodziny. Wskazał, że posyłanie dzieci do przedszkola i szkoły jest kosztowne. Zaznaczył, że od nowego roku ceny wielu produktów poszły w górę, jak też wzrosły koszty wszelkich opłat. Posiadane kredyty wymuszają na jego rodzinie znaczne "zaciskanie pasa" i ograniczanie wydatków. Nie posiada zaś żadnych oszczędności, z których mógłby pokryć koszty wynagrodzenia adwokackiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku ze skutecznym złożeniem przez skarżącego sprzeciwu od zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 13 stycznia 2012r., akt ten utracił moc. Tym samym sprawa z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo, co wynika z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Zasadą wyrażoną w art. 199 P.p.s.a. jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepisami tego rodzaju są te dotyczące instytucji prawa pomocy. I tak zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. B. L. domagając się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego ubiega się o prawo pomocy w częściowym zakresie. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uwzględnienie wniosku w tym zakresie następuje, gdy składający go wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z brzmienia powyższych przepisów wynika, że to na wnioskującym o pomoc ze strony Państwa spoczywa ciężar wskazania okoliczności przemawiających za uwzględnieniem żądania. Wnioskodawca winien zatem przedstawić w sposób wyczerpujący swoją sytuację rodzinną i materialną. Podstawowe znaczenie ma przy tym podanie wysokości otrzymywanych dochodów, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami umożliwiają ustalenie, czy stronę stać na opłacanie pełnomocnika czy też nie (niniejszy wniosek dotyczy prawa pomocy właśnie w takim zakresie). Rzeczą Sądu jest wówczas dokonanie oceny przedstawionych danych. Sąd nie jest natomiast obowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy podane przez stronę okoliczności uniemożliwiają pełną ocenę jej możliwości finansowych. W niniejszej sprawie należy uznać, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłankę przyznania prawa pomocy określoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.. Przede wszystkim bowiem w swoim aktualnym wniosku nie wskazał wysokości uzyskiwanego dochodu. Brak zaś było podstaw do opierania się na wysokości tego dochodu podanej w poprzednim wniosku. Poprzednie żądanie składane bowiem było rok temu i prawdopodobne jest, iż sytuacja w tym zakresie mogła się zmienić. B. L. nie wykazał tym samym, iż rzeczywiście nie stać go na pokrycie kosztów fachowego pełnomocnika. W tym celu był ponadto wzywany o dostarczenie stosownych dokumentów obrazujących jego faktyczną kondycję finansową. Wezwanie to nie zostało jednak wykonane, tj. żądane dokumenty nie zostały przedłożone we wskazanym terminie. Wprawdzie wnioskodawca złożył wniosek o przedłużenie tego terminu, jednak nie może on zostać uwzględniony, jako że przedmiotowy termin ma charakter ustawowy, a takie nie podlegają przedłużeniu. Uznając zatem, że przedstawione przez skarżącego okoliczności, a przede wszystkim brak wskazania aktualnego dochodu rodziny, nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie Sąd odmówił uwzględnienia jego wniosku. Jeszcze raz bowiem podkreślić należy, iż strona, która wnioskuje o prawo pomocy powinna być zainteresowana wykazaniem, iż jej sytuacja rodzinno – majątkowa jest na tyle trudna, iż nie jest w stanie pokryć kosztów prowadzenia przed sądem postępowania (w niniejszym wypadku kosztów wynagrodzenia adwokata bądź radcy prawnego). Tymczasem skarżący wskazał, iż zwiększyły się jego wydatki na zaspokojenie potrzeb rodziny, nie podając jednocześnie, jaki jest jego aktualny dochód, z którego wydatki te pokrywa i czy wystarcza on na poniesienie dodatkowych wydatków (w niniejszej sprawie na fachowego pełnomocnika). Nie przedłożył też dokumentów, które obrazowałyby jego faktyczną sytuację materialną. W tym stanie rzeczy zarzucanie w sprzeciwie zbyt optymistycznej oceny jego stanu majątkowego i braku uwzględnienia rzeczywistej sytuacji materialnej jest zupełnie nieuzasadnione. Wnioskodawca nie postarał się bowiem o należyte wykazanie tej sytuacji. Niniejsze orzeczenie opiera się o art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a.