II SA/Rz 747/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. i A. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. H. i A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Do sporządzonej przez adwokata skargi kasacyjnej od tego orzeczenia dołączony został podpisany przez J. H. i A. H. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wynika z niego, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z czwórką dzieci w wieku: 22, 9, 7 i 6 lat. Utrzymanie syna na studiach to kwota ok. 15 000 zł rocznie, natomiast utrzymanie trójki pozostałych dzieci wiąże się z wydatkiem ok. 30 000 zł rocznie. Utrzymanie domu to ok. 4 000 zł miesięcznie (w tym mieści się ogrzewanie, energia elektryczna, woda, wywóz nieczystości, telefon i Internet). Rodzina posiada dwa domy o łącznej powierzchni ok. 400 m.kw., w tym jeden do kapitalnego remontu, budynki biurowo-usługowe o pow. ok. 2250 m.kw. oraz trzy samochody osobowe o łącznej wartości 130 000 zł (roczne utrzymanie tych ostatnich bez paliwa to kwota ok. 6 000 zł). Skarżący zaciągnęli kredyty na łączną kwotę ok. 400 000 zł na budowę domu i inwestycje; miesięczna rata z tego tytułu to ok. 8 000 zł. W skardze kasacyjnej znajduje się stwierdzenie, że uiszczenie należnej od niej opłaty wiązałoby się z powstaniem uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W postępowaniu sądowym jego strony obowiązane są do ponoszenia wszystkich łączących się z ich udziałem w sprawie kosztów, którą to zasadę ustanawia art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Wyjątki przewidziane zostały w regulacjach ustanawiających instytucję prawa pomocy, na którą składają się zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata – powyższe stanowi pełny wymiar prawa pomocy (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata to tzw. częściowe prawo pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przesłanką przyznania wsparcia jest zawsze kryterium majątkowe. I tak, gdy strona ubiega się o samo zwolnienie od kosztów sądowych, winna – w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle art. 252 § 1 P.p.s.a., w celu uzyskania żądanej pomocy strona winna złożyć oświadczenie zawierające dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Mając na uwadze informacje przedstawione przez skarżących w złożonym przez nich wniosku w kontekście ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy nie stwierdzono, by na skutek uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej mógł powstać uszczerbek w koniecznym utrzymaniu rodziny wnioskodawców. Przeciwnie, dostarczone dane skłaniają ku wnioskowi, że strony pozostają w bardzo dobrej sytuacji finansowej, która z pewnością pozwala im na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. W pierwszej kolejności wskazuje na to bardzo wysoki dochód uzyskiwany przez składających wniosek – łącznie ok. 50 000 zł miesięcznie. Wysokość podanych natomiast comiesięcznych wydatków to ok. 14 000 zł, przy czym nie obejmują tych na wyżywienie skarżących. Trudno w takiej sytuacji uznać, by uiszczenie kwoty 250 zł, a taka jest wysokość wpisu od skargi kasacyjnej mogła spowodować jakikolwiek uszczerbek w zaspokojeniu potrzeb wnioskodawców i ich rodziny. Zresztą w dotychczasowym postępowaniu uiścili oni już kwotę 700 zł tytułem tychże kosztów, co potwierdza tylko ich możliwości płatnicze. Nie można także nie wziąć pod uwagę faktu posiadania przez strony dwóch domów, nawet, gdy jeden z nich wymaga kapitalnego remontu. Za pozytywnym rozstrzygnięciem żądania stron nie może również przemawiać fakt zaciągniętych przez nie kredytów na kwotę ok. 400 000 zł z przeznaczeniem na budowę domu i inwestycje. Trudno bowiem prywatnym zobowiązaniom przyznawać pierwszeństwo w spłacie przed zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym, do których bez wątpienia należą koszty sądowe. W tym zakresie orzecznictwo sądowe jest ugruntowane (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30.11.2010 r. I OZ 893/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów odmówiono zwolnienia J. H. i A. H. od kosztów sądowych. Wymienieni w żaden bowiem sposób nie wykazali, że poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie pogorszy ich sytuację materialną w stopniu, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przepis ten nakazuje przy rozstrzyganiu w przedmiocie prawa pomocy uwzględnić tylko takie wydatki strony, które dotyczą niezbędnych potrzeb jej i pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym członków. Są to zatem potrzeby dotyczące wyżywienia, mieszkania czy leczenia. Te zaś i nie tylko (np. także dotyczące korzystania z telefonu, Internetu czy samochodów) są na bieżąco zaspokajane z dochodu wnioskodawców. Podstawę niniejszego orzeczenia stanowią art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.