II SA/Rz 750/07
WyrokWSA w Rzeszowie2007-12-19
Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Anna Lechowska, Jolanta Ewa Wojtyna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wygaśnięciu zarządu nieruchomością, wydana na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może zostać utrzymana w mocy, jeśli organy nie wykazały w sposób należyty, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu zarządu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy zbyt ogólnie uzasadniły przyczyny wygaśnięcia zarządu, nie wykazując w sposób należyty wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 46 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy powinny uwzględnić przepisy dotyczące trwałego zarządu, jego wygaśnięcia, a także plan zagospodarowania przestrzennego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wygaśnięciu zarządu A. S.A. nad nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa, na której znajdowały się garaże wynajmowane osobom fizycznym. Organ pierwszej instancji orzekł o wygaśnięciu zarządu, uznając nieruchomość za zbędną na cele statutowe spółki. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. A. S.A. zaskarżyła decyzje, argumentując, że nie zaistniały podstawy do wygaśnięcia zarządu i że postępowanie powinno zostać zawieszone z uwagi na toczące się postępowania w sprawie nabycia garaży na własność przez najemców.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej A. S.A. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Anna Lechowska WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. S.A. na decyzję Wojewody z dnia (...) października 2004 r. Nr (...) w przedmiocie zarządu nieruchomością I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia (...) września 2004 r. Nr (...) II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A. S.A. kwotę 455 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Rz 750/07
U z a s a d n i e n i e
Decyzją Kierownika Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] września 1986 r. ustanowiony został zarząd A. w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa położonej w R. rejonie ul. P. i B. w obr. [...] zabudowanej boksami garażowymi.
Prezydent Miasta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2004 roku, działając z urzędu, na podstawie art. 104 k.p.a i art. 46 ust.2 pkt.6 ustawy z dnia 21` sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami orzekł o wygaśnięciu zarządu A. S.A.
w stosunku do działek 1878/12, 1878/14, 1878/15, 1878/18, 1878/20. 1878/21, 1878/23, 1878/24, 1878/26 i 1878/27, powstałych z podziału działki 1878/1 w obr. [...].
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż najemcy garaży znajdujących się na przedmiotowych działkach wystąpili z wnioskiem o przekazanie im na własność boksów garażowych wraz z nabyciem prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z wnioskiem o nabycie prawa użytkowania wieczystego tych działek oraz własności położonych na nich garaży wystąpiła także A S.A. jako następca prawny przedsiębiorstwa Państwowego A. Ustalono, że przedmiotowa nieruchomość pozostaje we władaniu osób fizycznych i nie jest wykorzystywana na cele związane z działalnością Spółki Akcyjnej A. Ponieważ stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu zarządu- zgodnie z art. 46 ust.2 pkt.6 orzeczono o wygaśnięciu zarządu.
W odwołaniu od powyższej decyzji A S.A. wniosła o jej uchylenie zarzucając, że nie zaistniały podstawy do wydania decyzji o wygaśnięciu zarządu
w rozumieniu art. 46 ust.2 pkt.6 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W szczególności nie można uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu zarządu, ponieważ nie został w niej określony cel dla którego nieruchomość została oddana w zarząd . W decyzji tej wskazano jedynie zarządcę , ustalono wysokość opłaty rocznej a także stwierdzono, że grunt oddany został A. S.A. w zarząd w celu wybudowania garaży z przeznaczeniem na wynajem dla pracowników , zatem odwołująca użytkuje garaże zgodnie z celem. Garaże wybudowała skarżąca w przeważającej części ze środków własnych,
a większość garaży jest użytkowana przez pracowników firmy. Udostępnianie nieruchomości garażowych pracownikom, emerytom A. S.A. lub członkom ich rodzin mieści się w zakresie działalności socjalnej Spółki a uzyskany z tego tytułu dochód przeznaczony jest na cele statutowe. Organ nie wyjaśnił okoliczności finansowych budowy garaży ,jak i tego, kto obecnie z nich korzysta, co stanowi naruszenie przepisów art.7 i 77 k.p.a. Nadto - wydanie decyzji o wygaszeniu zarządu , w sytuacji gdy nie zostało zakończone postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia ich na własność przez najemców garaży w trybie art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest przedwczesne, ponieważ wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na ustalenie czy istnieją przesłanki do wygaszenia zarządu na podstawie art. 46 ust.1 pkt.6 ustawy gosp. nier .
Po rozpatrzeniu odwołania , Wojewoda decyzją z dnia [...] pażdziernika 2004 roku nr [...], działając na podstawie przepisu art. 138 §1 pkt.1 k.p.a. utrzymał
w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał , że bezspornym jest fakt, że na terenie obejmującym przedmiotowe działki , wybudowano w latach 60- tych kompleks garaży i oddano je w najem osobom fizycznym. Należy zatem uznać, że teren stał się zbędny przedsiębiorstwu do realizacji zadań statutowych. Ponadto , lokalizacja garaży w znacznym oddaleniu od kompleksu zabudowań A. S.A. wskazuje na brak związku funkcjonalnego pomiędzy tą lokalizacją a działalnością spółki. Wykazana zbędność nieruchomości daje podstawę do wygaszenia zarządu.
Odnośnie zarzutu, że wydanie decyzji o wygaszeniu zarządu jest przedwczesne, ponieważ nie wyjaśniono sprawy nabycia własności garaży przez najemców w trybie art. 211, to rozpatrzenie tej kwestii nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem przepis art. 46 ust.2 pkt.6 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie uzależnia możliwości wygaszenia trwałego zarządu od faktu, kto finansował budowę istniejących na nieruchomości obiektów budowlanych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. S.A. zarzuciła ,że zarówno zaskarżona decyzja , jak też decyzja organu I instancji wydane zostały
z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 46 ust.2 pkt.6 ustawy
o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów postępowania , mającym wpływ na wynik sprawy, w szczególności art.7, 77 oraz 97 § 1 pkt.4 k.p.a.
Strona skarżąca powtórzyła argumentację przedstawioną uprzednio w odwołaniu . Dodała, że wprawdzie decyzja o wygaszeniu zarządu na podstawie art. 46 ust.2 pkt.6 ma charakter uznaniowy , to jednak granice uznania administracyjnego powinny wyznaczać względy celowościowe, a w szczególności zasady racjonalnego gospodarowania nieruchomością. W ocenie skarżącej, wobec faktu toczenia się postępowania w trybie art.211, postępowanie w sprawie wygaszenia zarządu powinno zostać zawieszone z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt.4 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 25 maja 2006 roku sygn. IISA/Rz 1048/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił rys historyczny zarządu oraz dokonał jego analizy. W dalszej części powołał art.2 ust.1 – 3 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 79 poz. 464 ze zm. ) zgodnie którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu wejścia w życie ustawy / 5 grudnia 1990 / w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego i nie narusza to praw osób trzecich. Sąd przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 1999 roku sygn. I S.A. 87/99/LEX 48621/ w którym wyrażono pogląd, że bezczynność, nawet naganna , nie niweczy zarządu, zarząd zaś – jeżeli nie został uchylony decyzją o wygaśnięciu tego prawa -istniał do 5 grudnia 1990 roku i z mocy prawa prowadził do uwłaszczenia. Sąd wskazał również na uchwałę Sądu Najwyższego z 27 sierpnia 1996 roku IIICZP 95/96 OSNC1997/1/3 prezentującą pogląd, iż w sytuacji, gdy zarząd państwowej osoby prawnej istniejący w dniu 5 grudnia 1990r. nie prowadził wprost do uwłaszczenia z mocy prawa, gdyz uwłaszczenie to naruszałoby prawa osób trzecich, należy w drodze analogii sięgnąć do art. 2 ust. 8 ustawy z dnia 29 września 1992r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami (...) W ocenie Sądu sięgnięcie do tych przepisów oznacza, że dla wykreślenia z księgi wieczystej prawa zarządu niezbędna jest decyzja kierownika urzędu rejonowego – w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa bądź zarządu gminy - w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gminy. Przyjmując, iż zarząd, jaki przysługiwał A. przestał istnieć z dniem 5 grudnia 1990r. oraz biorąc pod uwagę stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w cytowanej uchwale Sąd stwierdził, iż zaistniały przesłanki do wygaśnięcia zarządu na podstawie art. 46 gosp. nier. Według Sądu zaskarżona decyzja ma charakter deklaratoryjny, bowiem stwierdza istniejący już wcześniej stan prawny. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji przyjął, że zarzuty strony skarżącej dotyczące zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. są bezprzedmiotowe. Sąd pominął natomiast merytoryczną ocenę przesłanki wygaszenia zarządu wobec przyjęcia wygaśnięcia zarządu w dniu 5 grudnia 1990r.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku A. S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie decyzji wydanej tak w pierwszej jak i w drugiej instancji. Wyrokowi zarzucono naruszenie następujących przepisów:
1. prawa materialnego :
a) przez błędną wykładnię art. 211 oraz art. 200 ust. 1 gosp. nier. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami (...) przez przyjęcie, że zarząd, jaki przysługiwał stronie skarżącej wygasł w dniu 5 grudnia 1990r. a zaskarżona decyzja ma jedynie charakter deklaratoryjny,
b) art. 46 ust. 2 pkt 6 gosp. nier. przez przyjęcie, że zaistniały przesłanki do wygaśnięcia zarządu na podstawie tego przepisu, przy jednoczesnym pominięciu merytorycznej oceny tej przesłanki,
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez przyjęcie, że brak jest podstaw do obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie io wygaszenie zarządu w sytuacji, gdy toczą się postępowania administracyjne w oparciu o art. 200 i art. 211 gosp. nier.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną błędnie przyjęto, iż zarząd wygasł w dniu 5 grudnia 1990r., bowiem biorąc pod uwagę art. 210 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami (...) należy stwierdzić, iż zarząd bądź to ulegał z mocy prawa przekształceniu w użytkowaniu wieczyste (odnośnie gruntów) i własność (odnośnie budynków i urządzeń) bądź wygasł na skutek nabycia własności i użytkowania wieczystego przez najemcę (na podstawie art. 211 gosp. nier.). Ponieważ w przedmiotowej sprawie zarówno postępowanie w trybie art. 200 jak i w trybie art. 211 są w toku, nie jest możliwym stwierdzenie wygaśnięcia zarządu , a z pewnością nie można określić podstawy tego wygaśnięcia.
Wygaśnięcia zarządu jest bowiem w ocenie A. S.A. tylko i wyłącznie konsekwencją przekształceń właścicielskich w oparciu o art. 200 bądź art. 211 gosp. nier. Zdaniem skarżącego Sąd dopuścił się niekonsekwencji stwierdzając wygaśnięcie zarządu
w dniu 5 grudnia 1990r. , co wyklucza możliwość zastosowania art. 46 gosp. nier. oraz przyjmując zaistnienie przesłanek do wygaśnięcia zarządu na podstawie tego przepisu, wskazując jednocześnie, iż pomija merytoryczną ocenę tej przesłanki.
Uchylając powołany wyżej wyrok i przekazując Wojewódzkiemu sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania przedmiotową sprawę, Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 2 sierpnia 2007r., sygn. akt I OSK 1286/06) uwzględnił zarzut wnoszącego skargę kasacyjną dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 46 ust. 2 pkt 6 gosp. nier.
Przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Naczelny Sąd Administracyjny nakazał Sądowi pierwszej instancji wzięcie pod uwagę określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami zasad dotyczących trwałego zarządu i jego wygaśnięcia. Wskazał także, iż nie do przyjęcia jest stanowisko skarżącego, iż skoro decyzja o zarządzie nie przewiduje celu, na jaki nieruchomość została oddana w zarząd, nie można stwierdzić wygaśnięcia takiego zarządu, bowiem w takiej sytuacji nigdy nie dochodziłoby do wygaśnięcia zarządu, natomiast pomocny przy rozpatrywaniu tej kwestii może być plan zagospodarowania przestrzennego i przewidziany w nim sposób gospodarowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U.Nr 153 poz. 1270 zezm.), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej zgodność prawem ( art.1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 §1 P.p.s.a. ) , stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia ( art. 135 P.p.s.a.).
Stan faktyczny niezbędny do rozstrzygnięcia przedstawia się następująco.
Decyzją nr [...] z dnia [...] września 1986 roku ,Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego ,działając na podstawie art. 104 k.p.a i art. 44 i 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości / Dz. U. Nr 22 poz. 99 z 1985 r./ stwierdził, że A. jest zarządcą terenu położonego w R. w rejonie ul. P. i B. w obr, [...] (pkt. 1 decyzji).
W pkt.2 decyzji ustalona została wysokość opłaty rocznej za grunt wg zasad wprowadzonych Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16.09.1985roku w sprawie zasad i trybu ustalania opłat z tytułu użytkowania , zarządu i wieczystego użytkowania gruntów / Dz. U. Nr 47 poz. 241 z 1985 r./.
W dniu 5 grudnia 1990 roku weszła w życie ustawa z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości / Dz. U. Nr 79 poz. 464 z 1990 /. Art. 2 ust.1 tej ustawy stanowi, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy , z wyłączeniem gruntów PFZ, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Zgodnie z ust.3 – nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów, o których mowa w ust.1, stwierdza się decyzją wojewody w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub decyzją zarządu gminy w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. W decyzji określa się również warunki użytkowania wieczystego z zachowaniem zasad określonych w art. 236 k.c.
Na podstawie ustawy z dnia 5 lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa / Dz. U. Nr 16 poz. 69 z 1993 / , zarządzenia nr 55/ORG/94 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 1 sierpnia 1994r. i ustawy z dnia 13 lipca 1990 o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych / Dz. U. nr 51 poz. 298 ze zm./ A. przekształciła się w A. Spółka Akcyjna, aktem notarialnym przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną nr [...] z [...] sierpnia 1994 roku.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2003 roku [...], działając z urzędu , Wojewoda, po rozpatrzeniu wniosku A. Spółka Akcyjna o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości , zawiesił postępowanie do czasu wygaszenia zarządu i zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o rozpatrzenie w trybie procesowym sprawy wygaszenia zarządu.
Działając z urzędu , Prezydent Miasta [...] ,decyzją z [...] września 2004 nr [...] orzekł o wygaśnięciu zarządu A. S.A. wskazując w jej podstawie prawnej przepis art. 46 ust.2 pkt.6 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami./ Dz.U. Nr 46 z 2000 poz. 543 ze zm./. Wojewoda ,w zaskarżonej decyzji z [...] pażdziernika 2004r. [...] podzielił stanowisko organu I instancji .
Skargę na w/w decyzję Wojewody oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 25 maja 2006 roku , uchylonym przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2007 I OSK 1286/06 .
Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że wejście w życie w dniu 5 grudnia 1990 roku przepisu art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie powoduje przekształcenia zarządu w użytkowanie wieczyste dopóki nie zostanie wydana decyzja deklaratoryjna potwierdzająca to przekształcenie polegające na nabyciu przez dotychczasowego zarządcę prawa użytkowania wieczystego . Zdaniem tego Sądu zarząd nieruchomością w rozumieniu ustawy gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 29 kwietnia 1985 roku trwał zatem do 1 stycznia 1998 roku, to jest do daty wejścia w życie ustawy z 21sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.(Dz. U. Nr 115poz.741 ) . Ustawa ta, w przepisie art. 199 ust.2 stanowi, że zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie tej ustawy przez jednostki organizacyjne, przekształca się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomości. Przepis art.3 pkt.10 ustawy przez jednostkę organizacyjną rozumie państwową lub samorządową jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Z akt sprawy wynika, że A. była w tym czasie spółką akcyjną.
W tym miejscu wskazać należy na treść przepisu art. 153 P.p.s.a, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że rozpoznając sprawę Sąd związany był stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 sierpnia 2007 I OSK 1286/06. Sąd ten uznał, że z dniem 1 stycznia 1998 roku zarząd przekształcił się w trwały zarząd na podstawie w/w przepisu art. 199 ust.2 ,który to przepis wyraża unormowanie stosunków i nie pociąga za sobą obowiązku wydania decyzji. Przyjmując za Sądem II instancji , że przepis ten ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie do A. S.A., do wygaszenia zarządu należy zastosować przepisy rozdziału 5 /art. 43 – 50 / ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21 sierpnia 1997 roku. Zgodnie z art. 43 trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną. Art. 45 ust.1 stanowi, że trwały zarząd na rzecz jednostki organizacyjnej ustanawia właściwy organ, w drodze decyzji . Elementy takiej decyzji określa ust.2.
Trwały zarząd wygasa z upływem okresu , na który został ustanowiony , albo na skutek wydania decyzji właściwego organu o jego wygaśnięciu./ art. 46 ust.1/. Przyczyny uzasadniające podjęcie decyzji z urzędu o wygaśnięciu trwałego zarządu ustawodawca wymienił w art. 46 ust.2 taksatywnie, a są nimi sytuacje, gdy:
1/ nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z decyzją o ustanowieniu trwałego zarządu;
2/ jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody , o której mowa w art. 43 ust.2 pkt.3;
3/ nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w decyzji , o której mowa w art. 45
4/ sposób korzystania z nieruchomości pogarsza stan środowiska w stopniu zagrażającym życiu , zdrowiu lub mieniu;
5/ przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym uległo zmianie , która nie pozwala na dalsze wykorzystywanie nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób , a jednostka organizacyjna nie ma możliwości zmiany sposobu wykorzystywania nieruchomości;
6/ nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] , który w podstawie prawnej decyzji wskazał przepis art. 46 ust.2 pkt.6 ustawy
o gospodarce nieruchomościami. Organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się we władaniu osób fizycznych i nie jest wykorzystywana na cele związane z działalnością Spółki Akcyjnej. Organ odwoławczy stwierdził natomiast, że teren stał się zbędnym przedsiębiorstwu do realizacji zadań statutowych wynikających z zakresu działania przedsiębiorstwa.
W ocenie Sądu organy zbyt ogólnie uzasadniły przyczyny wygaśnięcia zarządu, nie wykazując ,że wystąpiły przesłanki wymienione w przepisie art. 46 ustawy ust.2 o gospodarce nieruchomościami. Rozpatrując sprawę ponownie organy, przy uwzględnieniu powyższych rozważań, będą miały na uwadze przepisy dotyczące trwałego zarządu, jak i przyczyn jego wygaśnięcia, a także plan zagospodarowania przestrzennego i przewidziany sposób gospodarowania gruntu objętego zarządem.
W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt. 1 lit.a P.p.s.a. Na podstawie art. 152 P.p.s.a Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, a orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w przepisie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło