II SA/Rz 753/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami po wznowieniu postępowania uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] oraz postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]. II SA/Rz 753/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Starosta [...] skierował A.N.na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii B. Z uwagi na nieprzedłożenie przez zobowiązanego żądanych badań lekarskich, decyzją z dnia [...] października 2013 r. [...] orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B. W dniu 29 września 2014 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynęło orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...], stwierdzające istnienie u A.N. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B, B+E i T. Wobec powyższego Starosta zawiadomił A.N. o prowadzeniu postępowania w sprawie uchylenia opisanej wyżej decyzji wydanej w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, a następnie decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] uchylił ją i jednocześnie orzekł o cofnięciu A.N. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, w oparciu o art. 151 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.",. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone w postępowaniu odwoławczym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...], z powodu uchybień proceduralnych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Starosta [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Następnie w dniu [...] grudnia 2014 r. wydał decyzję nr [...], w oparciu o art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 600, z późn. zm.) o cofnięciu A.N.uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, która również została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolejną wydaną w sprawie decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], Starosta [...] działając na podstawie art. 151 § 1 k.p.a. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami uchylił decyzję własną z dnia [...] października 2013 r. wydaną w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i jednocześnie cofnął A.N. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B. Wskazał, że w toku badań lekarskich stwierdzono u skarżącego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, wobec czego organ był zobligowany do wznowienia postępowania i cofnięcia skarżącemu posiadanych przez niego uprawnień. Po rozpatrzeniu odwołania A.N., decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że decyzja o cofnięciu uprawnień, o której mowa w art. 103 ustawy o kierujących pojazdami, nie ma charakteru uznaniowego, a stwierdzenie prawomocnym orzeczeniem lekarskim istnienia przeciwwskazań zdrowotnych obliguje organy do cofnięcia kierującemu posiadanych przez niego uprawnień. W przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie w sposób nie budzący wątpliwości stwierdza istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami po stronie odwołującego i jako dokument urzędowy wiąże organy administracji. A.N. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na tę decyzję, nie formułując względem niej konkretnych zarzutów ani nie wskazując kierunku jej weryfikacji. Skarżący nie zgadza się z treścią decyzji, bowiem nie został przebadany przez biegłych lekarzy psychiatrów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydane w sprawie rozstrzygnięcia naruszają prawo. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zapadły w postępowaniu wznowieniowym, uregulowanym przepisami art. 145 – 152 k.p.a., który jest jednym z nadzwyczajnych trybów służących weryfikacji decyzji ostatecznej zapadłej w postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie wznowione zostało z urzędu postępowanie dotyczące zatrzymania A.N. prawa jazdy kategorii B, zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] października 2013 r., wydaną na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami, który nakazuje wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku, gdy osoba je posiadająca nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Jako podstawę wznowienia postępowania Starosta [...] powołał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi wydającemu decyzję. Za nowe okoliczności organ uznał fakt, iż po poddaniu się przez skarżącego badaniu lekarskiemu stwierdzono u niego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B, BE, T. W oparciu o ten fakt wydana została we wznowionym postępowaniu decyzja z dnia [...] lutego 2015 r., uchylająca decyzję z dnia [...] października 2013 r. o zatrzymaniu prawa jazdy i jednocześnie cofająca A.N. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B. Kontrolując jej legalność stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do wznowienia postępowania dotyczącego zatrzymania prawa jazdy. Za "nowy dowód" w tym postępowaniu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie można uznać orzeczenia lekarskiego stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, bowiem zgodnie z ww. przepisem dowód ten musi istnieć w dniu wydania objętej wznowieniem decyzji źródłowej i nie być znany organowi, który ją wydał, natomiast w niniejszej sprawie decyzja Starosty [...] o zatrzymaniu prawa jazdy została wydana w dniu [...] października 2013 r., a orzeczenie lekarskie zostało wydane w dniu [...] września 2014 r. i dotyczy badania lekarskiego przeprowadzonego w tym samym dniu. Ponadto inne są podstawy wydania decyzji z [...].10.2013 r. i [...].02.2015 r. i dotyczą one różnych przedmiotów. Objęta wznowieniem decyzja z [...] października 2013 r. oparta została na art. 102 ust. 1 pkt 3 lit.a) ustawy o kierujących pojazdami, który przewiduje wydanie decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy m. in. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Przepis ten ma zatem charakter "sankcji’ za sam fakt nieprzedstawienia orzeczenia lekarskiego. Natomiast podstawą wydania decyzji zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2015 r. był art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi o wydaniu przez starostę decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Decydującym czynnikiem dla wydania decyzji jest zatem treść orzeczenia lekarskiego. W orzecznictwie podkreśla się bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu i związanie starosty treścią orzeczenia lekarskiego. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie, co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez kierowcę pojazdami silnikowymi, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. Starosta nie prowadzi żadnych ustaleń co do stanu zdrowia kierowcy, ale w tym zakresie obowiązany jest do uwzględnienia orzeczenia lekarskiego (por. wyroki: WSA w Krakowie z dnia 8.01.2015 r., III SA/Kr 1589/14, Lex Nr 1625650, WSA w Bydgoszczy z dnia 17.12.2014 r., II SA/Bd 1269/14, Lex Nr 1642820, WSA w Łodzi z dnia 30.01.2014 r., III SA/Łd 1051/13, Lex Nr 1502798). W rozpoznawanej sprawie istniały zatem przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami określonej kategorii, jednak nie w trybie nadzwyczajnymi i to w dodatku dotyczącym innego przedmiotu postępowania. Raz jeszcze należy podkreślić, że instytucja wznowienia postępowania administracyjnego stosowana jest na zasadzie wyjątku, wyłącznie po spełnieniu ściśle określonych przesłanek kodeksowych wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Stanowi wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznych sformułowanej w art. 16 k.p.a. Jeśli natomiast chodzi o zatrzymanie prawa jazdy z powodu braku orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, to przedstawienie takiego orzeczenia lekarskiego może skutkować zwrotem zatrzymanego prawa jazdy, po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, ale wyłącznie w sytuacji, gdy od dnia zatrzymania upłynął okres nie przekraczający roku. Po tym okresie warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji (art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami). Reasumując Sąd uznał, iż w kontrolowanej sprawie brak było podstaw do wznowienia postepowania, a wydanie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2015 r. obarczone jest wadą – istotnym naruszeniem przepisów art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. Również wydanie w niniejszej sprawie postanowienia o wznowieniu postępowania narusza art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. Wobec powyższego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił obie wymienione decyzje oraz postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2014 r. o wznowieniu postępowania.