II SA/Rz 758/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. J. W. w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata; wniosek w tym zakresie podtrzymała w złożonym następnie na wezwanie Sądu urzędowym formularzu PPF. Wg zawartych w nim informacji, jest osobą samotną, bezrobotną, której jedynym dochodem jest zasiłek okresowy z pomocy społecznej w wysokości 275 zł z przeznaczeniem na zakup żywności. W zakresie wyżywienia, od poniedziałku do piątku, korzysta z posiłków w "kuchni dla ubogich". Nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów majątkowych, a jej majątkiem dorobkowym dysponuje były mąż (Sąd nie dokonał jego działu w sprawie rozwodowej). Uzasadniając potrzebę ustanowienia pełnomocnika wyjaśniła, że bez jego pomocy nie da sobie rady, a sprawa jest skomplikowana. Ponadto w razie niekorzystnego wyroku ma zamiar wnieść skargę kasacyjną, co obwarowane jest wymogiem sporządzenia przez osobę uprawnioną. W wyniku wezwania skarżąca dodatkowo oświadczyła, że: - osobą bezrobotną jest od 3 listopada 1999 r. i mimo podejmowanych starań oraz odbytych kursów i szkoleń nie może znaleźć żadnej pracy, - pozostaje w stałym leczeniu, - należne od niej względem L. W. alimenty w kwocie 200 zł nie są przez niego egzekwowane, ciąży na niej także zadłużenie alimentacyjne względem córki na kwotę ok. 20 tys. zł, - od 1 kwietnia 2015 r. nie otrzymała z MOPS [...] żadnej pomocy finansowej na pokrycie połowy opłat, jakie zobowiązana jest ponosić na rzecz L. W. z tytułu partycypacji w kosztach utrzymania jego mieszkania (250 zł miesięcznie); opłaty te ponosi obecnie w całości L. W., - z otrzymywanej z MOPS kwoty 275 zł miesięcznie musi zapewnić sobie śniadania i kolacje od poniedziałku do piątku, "uzupełnić część obiadu", zapewnić całość wyżywienia w pozostałe dni oraz wygospodarować fundusze na zakup środków czystości, higieny i odzieży, - nie toczy się obecnie żadna sprawa o podział majątku dorobkowego jej i byłego męża. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Ponieważ wnioskodawczyni z uwagi na przedmiot sprawy (tj. z zakresu pomocy i opieki społecznej) korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), jej wniosek podlega merytorycznemu rozpoznaniu wyłącznie w części odnoszącej się do żądania ustanowienia adwokata; dotyczy to przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czego warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (informacja o przysługującym zwolnieniu od kosztów sądowych została już skarżącej przekazana w wezwaniu do złożenia dodatkowego oświadczenia). Mimo że wstępna ocena powyższych informacji mogłaby sugerować uwzględnienie wniosku, jego wnikliwa analiza nie daje ku temu uzasadnionych podstaw. Samoistnie nie mogą być one wywodzone z faktu wielokrotnego uwzględniania analogicznych wniosków w innych toczących się na skutek jej skarg sprawach (sygn. akt II SA/Rz 908/09, II SA/Rz 687/14, II SA/Rz 722/14, II SA/Rz 815/14, II SA/Rz 1143/14, II SA/Rz 1355/14, II SA/Rz 1484/14, II SA/Rz 1620/14, II SA/Rz 1633/14, II SA/Rz 20/15, II SA/Rz 75/15, II SA/Rz 347/15, II SA/Rz 499/15 i II SA/Rz 599/15); wcześniejsze pozytywne dla wnioskodawczyni rozpoznanie wniosku w danej sprawie nie przesądza o jego identycznym załatwieniu w innej. Co do zasady nie budzi wątpliwości, że deklarowane przez skarżącą dochody, pochodzące z zasiłku okresowego w wysokości 275 zł miesięcznie, należy ocenić jako b. niskie i same w sobie nie pozwalające na samodzielne zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych (nawet po doliczeniu często przyznawanego wnioskodawczyni w ostatnich miesiącach zasiłku celowego w wysokości 50 zł miesięcznie i uwzględnieniu pomocy żywnościowej). Abstrahując od tego, czy zgodnie z celem na jaki zostały przyznane i stosownie do złożonego pierwotnie oświadczenia, są one wystarczające chociażby do zapewnienia skarżącej wyżywienia w zakresie nie objętym dożywianiem w kuchni dla ubogich, należy zauważyć, że w odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, jako ich dodatkowe przeznaczenie wskazała także zakup środków czystości, higieny i odzieży, pomijając jednak przy tym – mimo treści wezwania - kwotowe oznaczenie wydatków "nieżywnościowych". Dotyczy to także braku wskazania wysokości i źródeł pokrycia wydatków związanych z leczeniem /zakupem leków; w tym zakresie nie może zostać uznana informacja, że kwestia ta zostanie wyjaśniona przez adwokata, o którego przyznanie się ubiega. Z wątpliwościami co do wysokości w/w wydatków i źródeł ich finansowania wiążą się kolejne, a mianowicie dot. prowadzenia przez skarżącą 1-osobowego gospodarstwa domowego, mimo wspólnego zamieszkiwania z L. W. w stanowiącym jego własność mieszkaniu. Twierdzenie to mogłoby być przyjęte jako prawdziwe w sytuacji faktycznego finansowania przez wnioskodawczynię przypadającej na nią połowy kosztów utrzymania mieszkania (ich wysokość, mimo treści pkt 2 wezwania, również nie została w żaden sposób wykazana, przez co niemożliwe jest jakiekolwiek odniesienie do nich rzekomych zobowiązań skarżącej). W sytuacji zaś, gdy są one ponoszone wyłącznie przez L. W., a jednocześnie nie podejmuje on względem niej żadnych czynności zmierzających do wyegzekwowania należnych mu z tego tytułu środków (a także alimentów), należy uznać, że oświadczenie o prowadzeniu przez nich odrębnych gospodarstw domowych (w mieszkaniu o pow. ok. 40 m²) nie odpowiada prawdzie, lecz miało na celu "uwiarygodnić" na potrzeby złożonego wniosku trudną sytuację materialną skarżącej i ciążące na niej dodatkowe zobowiązania finansowe. W tych okolicznościach tak samo należy ocenić wiążącą ich w tym zakresie na kwotę 250 zł "umowę", na podstawie której skarżąca systematycznie wnioskuje o przyznanie jej zasiłków celowych, wnosząc następnie skargi na wydawane w tym przedmiocie decyzje. W kontekście powyższego, wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Jak zostało to już wskazane w treści wezwania do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych, wyjątkowy charakter prawa pomocy i jego finansowanie ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej. J. W. mimo nie budzącego wątpliwości treści wezwania, nie wyjaśniła w sposób dostateczny i przekonujący najistotniejszych objętych nim kwestii, tj. rodzaju, wysokości i źródeł finansowania ponoszonych przez nią wydatków oraz prowadzenia samodzielnego lub wspólnie z innymi osobami gospodarstwa domowego (przytoczone okoliczności ewidentnie przemawiają za uznaniem wspólnego gospodarowania przez nią z L. W., a podejmowane przez nich czynności jako obliczone na uzyskanie dodatkowych korzyści finansowych). W tej sytuacji, nawet przyjmując występowanie po jego stronie wnioskodawczyni pewnych trudności finansowych, brak jest podstaw do stwierdzenia, że wykazała ona spełnienie warunków do przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie fachowego pełnomocnika. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r. II GZ 404/11, nienależyte uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi o uznaniu, iż nie zostały wykazane przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Brak natomiast wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 P.p.s.a. (w całości lub w części) skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 P.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12). Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącej, że przepisy normujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidują obowiązku działania stron przez fachowych pełnomocników na żadnym jego etapie (wyjątek stanowi jedynie wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia, która to potrzeba obecnie nie zachodzi). Sąd orzekający w sprawie bierze także z urzędu pod uwagę wszystkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji. Z podanych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.