II SA/Rz 758/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 758/15 o odmowie ustanowienia adwokata w sprawie ze jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - postanawia - zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 758/15 w ten sposób, że przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Skarżąca J. W., po otrzymaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 758/15 oddalającego jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie zasiłku celowego, złożyła sporządzoną "osobiście" skargę kasacyjną, w której zwróciła się o ustanowienie adwokata z urzędu w celu sporządzenia przez niego skargi kasacyjnej. Podała, że "nie stać jej na adwokata z wyboru" a sama nie może sporządzić skargi kasacyjnej. Nadto w złożonym w dniu 23 lutego 2016 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy J. W. zawnioskowała o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Jest osobą samotną, sama prowadzi gospodarstwo domowe. Nie dysponuje żadnym majątkiem, jedyny dochód to pomoc otrzymywana z MOPS’u w wysokości 317 złotych netto. Jej zobowiązania to zaległe alimenty na córkę, w wysokości ok. 20 tys. złotych, alimenty bieżące na L. W. w kwocie 200 zł oraz koszty utrzymania mieszkania w kwocie 250 zł (umowa pomiędzy nią a L. W.). W okolicznościach sprawy prawomocnym postanowieniem z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 758/15, (Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 12 listopada 2015 r., sygn. I OZ 1470/15 oddalił zażalenie założone na to postanowienie) – odmówiono skarżącej ustanowienia adwokata. W tej sytuacji Sąd powyżej opisany wniosek potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 15 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej "P.p.s.a.") postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wyjaśnić należy, że postanowienia w zakresie prawa pomocy nie są orzeczeniami kończącymi postępowanie przed sądem, dlatego też mogą być uchylane i zmieniane na zasadzie art. 165 P.p.s.a. Instytucja przewidziana w tym przepisie, pozwala na zmianę wcześniej wydanego postanowienia, wówczas gdy okoliczności sprawy uległy zmianie. Zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, które to są relewantne dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie prawa pomocy (...) - por. postanowienie NSA z dnia 17.03.2009 r., sygn. akt II GZ 51/09. Podkreślenia wymaga, że to na stronie ciąży wykazanie tych okoliczności, które się zmieniły. Na wstępie wyjaśnić należy skarżącej - odpowiadając na jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych - że z uwagi na przedmiot sprawy (tj. z zakresu pomocy i opieki społecznej) korzysta ona z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.). W złożonym wniosku PPF skarżąca J. W. wskazała, że jest osobą samotną, bezrobotną, utrzymuje się z pomocy społecznej w wysokości 317 zł netto. Nie posiada żądnego majątku. Na obecnym etapie postępowania ma zamiar wnieść skargę kasacyjną, a to obwarowane jest wymogiem sporządzenia przez osobę uprawnioną – adwokata. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd stwierdza, że jest on zasadny. Wniosek ten dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego i przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, jest możliwe po dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a strona ubiegająca się o nie musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu analiza sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz dochodów wnioskodawczyni wskazuje, że osiągany przez nią dochód jest zbyt niski by można było wygospodarować z niego jakiekolwiek oszczędności. Nadto mając na względzie obecny etap postępowania oraz, że w sprawie zapadło orzeczenie kończące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, którego zaskarżenie obwarowane jest przymusem sporządzenia go przez zawodowego pełnomocnika (art. 175 § 1 i 3 P.p.s.a.), a także uwzględniając przedstawione we wniosku okoliczności, Sąd uznał, że skarżącej należy przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata. Mając powyższe na uwadze, należy przyjąć, że wystąpiły przesłanki do zmiany wcześniejszego postanowienia w zakresie prawa pomocy . Dlatego też na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.