II SA/Rz 76/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. sprawy ze skargi T. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej T.F. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi T. F. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) dotycząca umorzenia postępowania odwoławczego. W sprawie tej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) postanowieniem z [...].08.2006r. wznowił na żądanie T. F. postępowanie zakończone własną decyzją z [...].04.2004r. Nr [...] znak NB [...] o umorzeniu postępowania w sprawie budowy młyna zbożowego na dz. nr 241/3 w K., stanowiącej własność A. i M. P. Jako przesłankę wznowienia podano art.145 § 1 pkt 5 ustawy z 14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.). Motywem wznowienia miało być ujawnienie nowego dowodu z dokumentu, tj. książki obiektu budowlanego, użytkowanego przez W. K. W ocenie PINB wniosek o wznowienie złożyła w terminie ustawowym strona postępowania. Decyzją z [...].08.2006r. Nr [...] znak [...] PINB odmówił uchylenia własnej decyzji z [...].04.2004r. Nr [...]. W podstawie prawnej organ powołał się na art.151 § 1 pkt 1 k.p.a.. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazano na dokonaną analizę dowodu z dokumentu, tj. książki obiektu budowlanego – młyna zbożowego na dz. 241/3 w K. oraz analizę akt sprawy, w której zapadła decyzja ostateczna. PINB w świetle tych działań doszedł do przekonania o braku przesłanek do uchylenia własnej decyzji eksponując, iż przedmiotem dotychczasowego rozstrzygnięcia była legalność budowy oraz użytkowania młyna, tu wskazano, iż w dn.24.02.2006r. przeprowadzono kontrolę w zakresie utrzymania budynku młyna, nie stwierdzając żądnych nieprawidłowości. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w terminie pełnomocnik działający imieniem T. F. – P. N., zarzucając naruszenie art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. i domagając się uchylenia decyzji organu I instancji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odwołaniu zarzucono błędne przyjęcie przez organ I instancji, iż ujawniona książka obiektu budowlanego nie ma wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wznowieniowej. Za istotne uznano także brak jakichkolwiek działań użytkownika obiektu, których przedmiotem byłoby odtworzenie dokumentacji budowlanej, przeprowadzenie inwentaryzacji itp. WINB zwrócił się do T. F. o wyjaśnienie jej statusu w sprawie eksponując, iż w dotychczasowym postępowaniu występowała jako pełnomocnik męża E. F.. T. F. dołączyła do akt sprawy oświadczenie E. F., mającego potwierdzać działania podjęte przez P. N. w "sprawie legalności użytkowania młyna gospodarczego przez J. i W. K." rozstrzygniętej decyzją PINB z [...].04.2005r. nr [...]. Akta zawierają także notatkę urzędową, z której wynika, iż w rejestrze gruntów jako właściciel działki nr 255 w K. figuruje E. F. WINB rozpoznając odwołanie T. F. od decyzji PINB z [...].08.2006r. powołując się na dyspozycję art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze. Uzasadniając tę decyzję wskazano, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym, w którym PINB wydał w dn.[...].04.2004r. decyzję nr [...] T. F. uczestniczyła na prawach strony. Jednocześnie z akt administracyjnych wynikać ma, że E. F. udzielił pełnomocnictwa swojej żonie T. F., albowiem jest on właścicielem działki nr 255 położonej w K. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła T. F. przez pełnomocnika działającego w jej imieniu, na wezwanie organu nie wykazano, aby odnośnie statusu strony w aspekcie właściciela działki nr 255 w K. zaistniały jakieś zmiany. Powołując się także na własne ustalenia w oparciu o dane z ewidencji gruntów organ odwoławczy przyjął, iż odwołanie wniosła T. F., której nie przysługuje przymiot strony w sprawie, osoba fizyczna nie może udzielić zaś pełnomocnictwa substycyjnego, to zaś z kolei nakazywało umorzyć postępowanie odwoławcze. Organ przywołał tezę zawartą w uchwale składu 7 sędziów NSA z 5.07.1999r. OPS 16/98 na wzmocnienie swego stanowiska na rzecz kierunku rozstrzygnięcia sprawy z odwołania T. F., jako osoby nieuprawnionej do wniesienia odwołania. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie T. F. wnosząc o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art.138 § 1 pkt 3 k.p.a., art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art.85 i nast. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art.31 i nast. kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez błędne przyjęcie, iż nie jest współwłaścicielem działki nr 255 położonej w K. Skarżąca wniosła także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. T. F. naprowadza, że związek małżeński zawarła z E. F. w 1977r., na prawach wspólności małżeńskiej. W czasie trwania więc związku małżeńskiego, E. F. nabył własność działki nr 255 w K. w trybie tzw. umowy z następcą, a więc na podstawie art.84 i nast. ustawy z 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. Nr 7 z 1998r., poz.25 ze zm.), nabycie to miało mieć miejsce na początku lat 80-tych. Skarżąca następnie powołała się na stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z 25.11.2005r. III CZP 59/2005 w tym sensie, iż gospodarstwo rolne przekazane następcy pozostającemu w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, należy do majątku wspólnego. W ocenie T. F. jest współwłaścicielką działki nr 255, była zatem legitymowana czynnie do występowania w sprawie administracyjnej, z ostrożności przypomniała, iż E. F. potwierdził działanie pełnomocnika P. N. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzji winna być wyeliminowana z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, zarzuty skargi WINB skwitował stwierdzeniem, iż w jego przekonaniu podnoszona okoliczność sposobu nabycia działki nr 255 nie stanowi przesłanki do uwzględnienia skargi i zmiany decyzji. Pismem procesowym z 12.03.2007r. T. F. dołączyła zawiadomienie Sądu Rejonowego w M. z [...].02.2007r. o dokonaniu wpisu w KW [...] prawa własności m.in. działki nr 255 na rzecz T. F. i E. F. na prawach wspólności ustawowej majątkowej. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga została podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, zwana dalej Ppsa), zaś podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu, z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 Ppsa). Sąd stwierdza ponadto nieważność decyzji lub jej niezgodność z prawem, jeżeli zachodzą odpowiednie przesłanki, przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Dokonując takiej kontroli Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona. Podstawową przesłanką, jaka legła u podstaw umorzenia postępowania odwoławczego przez WINB było przekonanie, że skarżącej nie przysługuje status strony postępowania w trybie wznowieniowym, albowiem w postępowaniu zwykłym T. F. miała działać w charakterze pełnomocnika swego męża – E. F., nadto nie figuruje w ewidencji gruntów jako właściciel działki nr 255. W ocenie Sądu te okoliczności nie mogły jednak w realiach przedmiotowej sprawy prowadzić do umorzenia postępowania odwoławczego. Należy zwrócić uwagę, że organ I instancji działając na żądanie skarżącej wznowił postępowanie zakończone własną decyzją z [...].04.2004r. i wydał decyzję w postępowaniu wznowieniowym traktując T. F. jako podmiot mający legitymację strony postępowania. Decyzję tę skierowano do T. F., doręczając ją pełnomocnikowi, działającemu w jej imieniu. Stroną postępowania administracyjnego w myśl art.28 k.p.a. jest osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. T. F. potraktowana została zatem przez organ I instancji jako strona postępowania, w ocenie Sądu była zatem legitymowana do wniesienia odwołania. Przekonanie organu odwoławczego o braku legitymacji skarżącej do bycia stroną w rozumieniu art.28 k.p.a., zakładając trafność takiego rozumowania, powinno prowadzić do uchylenia decyzji wydanej w I instancji i umorzenia postępowania przed tym organem, skoro zostało ono uruchomione na żądanie osoby nie będącej stroną postępowania. Niekonsekwencją organu odwoławczego jest i to, że według oświadczenia pełnomocnika WINB złożonego w trakcie rozprawy, nie ma danych aby toczyło się postępowanie mające z urzędu doprowadzić do eliminacji decyzji organu I instancji wydanej w trybie wznowieniowym, skoro zapadła ona na skutek żądania podmiotu, nie posiadającego legitymacji procesowej. Z akt sprawy wynika wyłącznie, iż WINB decyzją z [...].12.2006r. Nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z [...].04.2004r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego, zasadniczym motywem do wydania tej decyzji jest przekonanie organu odwoławczego o braku przymiotu strony u T. F.. Per analogiam wskazać należy, że w sytuacji gdyby zaakceptować kierunek argumentacji organu odwoławczego, podmiot do którego skierowano decyzję, a który nie był stroną postępowania w rozumieniu art.28 k.p.a. nie mógłby skutecznie wnieść odwołania od takiej decyzji, albo nie mógłby domagać się skutecznie stwierdzenia jej nieważności w oparciu o podstawę z art.156 § 1 pkt 4 k.p.a.. Te uwagi prowadzą do wniosku, że decyzja organu odwoławczego narusza dyspozycję art.138 § 1 pkt 3 k.p.a., doszło więc do naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym w innym stopniu niż dające podstawę do wznowienia postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnia to uchylenie decyzji organu odwoławczego po myśli art.145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa. Prowadząc ponownie postępowanie organ odwoławczy uwzględni także okoliczność wpisania skarżącej do KW 69 570 jako współwłaścicielki działki nr 255 w K.. Trafnie skarżąca przywołała pogląd Sądu Najwyższego, który skład orzekający WSA w przedmiotowej sprawie podziela, wyrażony w uchwale z 25.11.2005r. III CZP 59/05. Teza tej uchwały oznacza akceptację wywodów skarżącej, iż gospodarstwo rolne przekazane następcy pozostającemu w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, należy do majątku wspólnego. Godzi się tylko zauważyć, że uchwała SN odnosiła się do przekazania gospodarstwa rolnego w trybie ustawy z 27.10.1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz o innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz.140). Skarżąca wywodziła, iż nabycie działki miało nastąpić na początku lat 80-tych, ale w tym czasie nie mogło to nastąpić w trybie ustawy z 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, bo ta ustawa wówczas po prostu nie obowiązywała. Organ odwoławczy nie mógł zatem naruszyć przepisów tej ustawy. Z dołączonego do akt sprawy zawiadomienia z Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych w M. wynika, że umowa przekazania gospodarstwa rolnego nastąpiła w dn.[...].06.1980r., odbyło się to zatem na podstawie ustawy z 27.10.1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz o innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Nie ma to większego znaczenia dla konieczności przyjęcia, iż T. F. w dacie wydawania zaskarżonej decyzji była współwłaścicielką działki nr 255 w K., a wykluczenie takiej konstatacji stanowiło zasadniczą warstwę argumentacji przyjętej przez organ odwoławczy. Uwzględnienie skargi nakazywało zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu sądowego na zasadzie art.200 Ppsa wobec żądania zawartego w skardze, sąd opatrzył także wyrok klauzulą ochrony tymczasowej na podstawie art.152 Ppsa.