II SA/Rz 762/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 kwietnia 2022 r., nr BP.501.365.2021.0949.RZ9.201916 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. II SA/Rz 762/22 UZASDADNIENIE Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Transportu drogowego w Rzeszowie decyzją z dnia [...].01.2021 r. sygn.. [...] nałożył na Pana M. C. zam. w [...] na podstawie art. 92a ust.2 oraz art.93 ust.5 w zw. z art. 93 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym karę pieniężną w wysokości 500 złotych jako osobę kierującą transportem w przedsiębiorstwie [...] sp. z o.o. z siedziba w [...] Podstawą nałożenia kary było stwierdzenie wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę A. S. bez posiadania ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganej dla danego rodzaju pojazdu. Kara została nałożona w związku z ustaleniem następującego stanu faktycznego. W dniu 9.11.2020 r. w miejscowości R. funkcjonariusze Policji zatrzymali do kontroli drogowej pojazd samochodowy marki [....] o nr. Rejestracyjnym [...]. Pojazdem tym kierował Pan A. S. wykonujący krajowy przewóz drogowy w załodze z Panem T. S. w imieniu przedsiębiorcy [...] sp. z o.o. z siedziba w [...]. W trakcie kontroli drogowej stwierdzono naruszenie przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym i transporcie drogowym. W trakcie kontroli Pan A. S. nie okazał do kontroli dokumentu prawa jazdy. Kontrolujący dokonał sprawdzenia w Centralnej Ewidencji Kierowców i ze znajdujących się tam zapisów wynikało, że kierowcy zatrzymano prawo jazdy w dniu 28.10.2020 r. Starosta [....] w piśmie skierowanym do organów Inspekcji stwierdził, że kierowcy zostało zatrzymane prawo jazdy decyzją z dnia [...].10.2020 r. kat. A,B,C,D,BE.CE,DE,T od dnia 21.09.2020 r. do dnia 21.12.2020r. z nadaniem jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Trakcie postępowania ustalono, że w przedsiębiorstwie [...] osobą zarządzającą transportem jest Pan M. C. Organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust.2 pkt 1 lit.c i d ustawy o transporcie drogowym ustawa ta określa odpowiedzialność za naruszenie obowiązków i warunków przewozu osób zarządzających transportem oraz innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym. Osobą zarządzającą transportem jest natomiast zgodnie z treścią art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ( WE ) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków i wykonywania zawodu przewoźnika drogowego jest osoba fizyczna zatrudniona przez przedsiębiorcę lub jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną tę osobę lub w razie potrzeby inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Osoba zarządzająca transportem jest do swojej pracy przeszkolona i przygotowana, posiadając odpowiednie, potwierdzone stosownym dokumentem kwalifikacje. Powinna ona czuwać nad prawidłowym przeszkoleniem pracowników z obowiązujących przepisów prawa i jasnym wyznaczaniem im zadań. Zobowiązana jest do kontrolowania i egzekwowania wszystkich wymogów, jakie przepisy prawa nakładają na osoby prowadzące pojazdy, w tym w zakresie posiadania niezbędnych dokumentów, uprawnień i badań zdolności do prowadzenia pojazdów. Zobowiązana jest także sprowadzać dokumenty odnoszące się do użytkowanych w przedsiębiorstwie pojazdów, w tym w zakresie podsiadania przez nie stosownych badan i zgłoszeń w zakresie prowadzonej działalności. Musi w tym zakresie zapewnić właściwa dyscyplinę pracy prowadzącą do tego, że kierujący przestrzegają wymagań co do uprawnień potrzebnych do prowadzenia pojazdów i stanu tych pojazdów. Organ przyjął, że strona nie przedstawiła okoliczności z art. 92b i 92c ustawy o transporcie drogowym implikujących możliwość odstąpienia od wymiaru kary . Przepis art. 92b jako dotyczący instytucji czasu pracy kierowcy nie będzie miał zastosowania w sprawie. Odnośnie przesłanek z art. 92c ustawy o transporcie drogowym organ wskazał, że nie zachodzi okoliczność z art. 93c ust.1 pkt 1 tego przepisu stanowiącego, że nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W ocenie organu skarżący miał możliwość uniknięcia naruszenia przepisów stwierdzonych w kontroli drogowej. Wysokość kary organ ustalił na podstawie pkt 4.4.4. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym przewidującego karę 500 złotych za dopuszczenie do prowadzenia pojazdu kierowcy nieposiadającego ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii. Od powyższej decyzji odwołanie do Generalnego Inspektora Transportu drogowego złożył Pan M. C., który zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym, mimo że z ustaleń postępowania wynika wniosek przeciwny oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu braku należytego nadzoru zarządzającego nad prowadzonym przedsiębiorstwem, a mającym wpływ na podjęcie decyzji, pomimo ustaleń wskazujących na fakt przeciwny. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że wszyscy kierowcy zostali przeszkoleni w zakresie obowiązujących zasad w zakresie prawa o transporcie i ruchu drogowym i konieczności wypełniania obowiązkowych wymogów. Kontrolowana była każdorazowo trzeźwość kierowców opuszczających bazę, jak także kontrolowany był stan techniczny pojazdów i dokumenty pojazdów wymagane przy prowadzeniu transportu drogowego. Duża liczba zatrudnionych nie pozwalała na dalej idące kontrole. Nie jest możliwe także uzyskanie z Centralnej Ewidencji Kierowców informacji o zatrzymaniu prawa jazdy. Zdarzenie miało charakter incydentalny i wyjątkowy. Nastąpiło ono na skutek tego, że A. S. zataił fakt pozbawienia go uprawnień do kierowania pojazdami. Generalny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...].04.2022 r znak. [...] utrzymał w całości zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji w sposób bardzo szeroki przedstawił rodzaje uprawnień jakimi dysponują kierowcy pojazdów ciężarowych, a także wskazał na odwołującego się jako osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie [...] i przedstawił obowiązki, jakie ciążą na osobie zarządzającej transportem w zakresie przestrzegania przepisów obowiązujących w transporcie drogowym w zakresie uprawnień wymaganych od osób prowadzących pojazdy i wprowadzenia w tym zakresie odpowiednich procedur zarówno szkoleniowych, jak i kontroli i ewentualnie sankcji na osoby nie stosujące się do wymogów prawnych w tym zakresie. Organ wskazał, że odpowiedzialność osoby zarządzającej transportem nie opiera się na zasadzie winy ale ma w zasadzie charakter obiektywny przywołując w tym zakresie stanowisko WSA w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2019 r. III SA/Gd 580/19. Organ nie znalazł również podstaw do zastosowania przesłanek art. 93c ust 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Wskazał, że w tym przepisie zakreślono przesłanki uniknięcia przez osobę m.inn. zarządzająca transportem kary przewidziane w ustawie o transporcie drogowym ale są one ujęte w ten sposób, że pozwolą on na uniknięcie tej odpowiedzialności tylko w tej sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że naruszenie nastąpiło na skutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Nie odnoszą się więc one do zwykłego zachowania zarządzającego transportem lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny zarządzający przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć; np: błędów będących wynikiem siły wyższej bądź działań osoby trzeciej za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Na powyższa decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł Pan M. C. i zarzucił: 1. Naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa i 80 kpa poprzez między innymi nie dokonanie analizy wnikliwej materiału dowodowego i nie rozpatrzenie go w sposób wnikliwy i wyczerpujący, 2. Naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niezastosowanie art. 92c ustawy o transporcie drogowym podczas, gdy okoliczności sprawy pozwalają na zastosowanie tego przepisu, 3. Nieprawidłowe zastosowanie art. 92a w zw. z art. 93 ust.1 ustawy o transporcie drogowym uznając, że skarżący naruszył obowiązki przewozu drogowego, podczas gdy skarżący w istocie obowiązków takich nie naruszył. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skargi Pan M. C. wskazał, że w żaden sposób nie zostały naruszone przepisy dotyczące uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż podczas zatrudniania A. S. została dokonana kontrola czy ten takie uprawnienia posiada. Uprawnienia te stracił w trakcie świadczenia pracy i o fakcie tym nie powiadomił pracodawcy. Wskazał, że nie jest możliwe skontrolowanie posiadania prawa jazdy u ponad 100 zatrudnionych kierowców. Te okoliczności zostały przez organ, w opinii skarżącego pominięte. Pracodawca, wobec zachowania pracownika nie ujawniającego faktu zatrzymania praw jazdy nie miał możliwości uniknięcia powstania naruszenia. Wskazał, że po casusie przedmiotowym w przedsiębiorstwie wprowadzono kary za niezgłoszenia faktu utraty prawa jazdy przez kierowców. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Organy prawidłowo uznały, że w sprawie zaistniały przesłanki do nałożenia na skarżącego kary za naruszenie przepisów w transporcie drogowym i jednocześnie brak jest podstaw do umorzenia postępowania w myśl art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Ustalenia faktyczne w zakresie czynu jaki stanowił podstawę ukarania są prawidłowe. Organy ustaliły bowiem, że kierowca prowadzący pojazd w przedsiębiorstwie [...] nie posiadał prawa jazdy właściwej kategorii bowiem zostało mu ono zatrzymane przez policję w związku z popełnionym wykroczeniem drogowym, a następnie Starosta Powiatu [...] zatrzymał je na 3 miesiące od dnia 21 września 2020 roku. Ustalenia te nie są kwestionowane. Nie mogą być również kwestionowane te ustalenia, z których wynika, że skarżący jest osobą odpowiedzialną za zarządzanie transportem w tym przedsiębiorstwie i ciążył na nim obowiązek prawidłowego zorganizowania wykonywania przewozów przez co należy rozumieć spełnianie wszystkich wymogów ciążących na przedsiębiorcy, a także kierowcach prowadzących bezpośrednio pojazdy wykonujące przewóz. Nie może być także kwestionowane to, że pomimo nie posiadania prawa jazdy A. S. został dopuszczony do kierowania pojazdem w okresie braku tego dokumentu, a zatem wbrew obowiązującym w tym zakresie, szczegółowo przedstawionym przez organ II instancji przepisom. Główną osią sporu pomiędzy stronami jest przy tym zaistnienie przesłanki z art. 92c ust.1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym wskazującym na możliwość umorzenia postępowania w sytuacji, gdy podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Oczywistością jest, że w sprawie nie zachodzą okoliczności z art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o transporcie drogowym, więc pozostają one poza zakresem rozważań sądu. Słuszne jest stanowisko organu, że przesłanką stanowiącą podstawę do umorzenia postępowania lub odmowy jego wszczęcia są tylko okoliczności nadzwyczajne, które prowadzący działalność w zakresie transportu lub osoba transportem zarządzająca nie mógł przewidzieć pomimo zapewnienia maksymalnej staranności przy prowadzeniu działalności i takiemu naruszeniu zapobiec nie mógł. Jako takie okoliczności jawią się więc wszystkie zdarzenia, które możemy określić pojęciem siły wyższej, a więc takie którym przy zachowaniu kryteriów staranności oprzeć się nie można, czy też zdarzenia za które będą całkowicie odpowiadały osoby trzecie. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodzi. Naruszenie przepisów nastąpiło z uwagi na zachowanie pracownika firmy [...], zaś podmioty świadczące transport drogowy są zobowiązane w taki sposób zorganizować pracę przewoźnika, że przepisy związane z bezpieczeństwem przewozu nie będą przez kierowców czy innych zatrudnionych naruszane. Mogą to uczynić poprzez odpowiedni system zorganizowania pracy poprzez cykle szkoleń i zachęt wobec pracowników motywujących ich do pracy zgodnej z prawem, bądź też odpowiedni system kar, co zresztą miało zostać wdrożone w firmie skarżącego po zaistnieniu niniejszego przypadku. Oprócz cyklu szkoleń, zachęt, czy kar przewoźnik może również stosować odpowiednie systemy nadzoru nad pracownikami – kierowcami sprawdzając przez odpowiednie o komórki firmy czy wszystkie dokumenty są prawidłowe, czy stan techniczny pojazdów jest prawidłowy. W przedmiotowej sprawie skarżący wskazywał na fakt kontroli dokumentów pojazdów czy też trzeźwości kierowców przed wyjazdem. Nie kontrolowano jednak uprawnień. Można zatem stwierdzić, że kontrola dokumentów umożliwiła by uniknięcie naruszenia przepisów w przypadku Pana A. S., przy czym nie są przekonujące tłumaczenia, że było to niewykonalne. Oczywiście nie jest rolą sądu dokonywać określania procedur w przedsiębiorstwie, jednak w sytuacji gdy możliwe było kontrolowanie trzeźwości kierowców, to możliwe było również kontrolowanie dokumentów uprawniających do jazdy. W przedmiotowej sprawie jest to o tyle istotne, że prawo jazdy w sposób fizyczny, co wynika z pisma Starosty Powiatowego w [...] do KMP w [...] prawo jazdy zostało kierowcy zatrzymane w sposób fizyczny. Kierowca świadczył więc prace przez okres od 21.09.2020 r. do 09.11.2020 r. bez prawa jazdy. Tak długi okres braku dokumentu nie pozwala uznać, że brak ten nie mógł zostać wykryty przez odpowiedzialne w firmie osoby za zarządzanie transportem i jest okolicznością nadzwyczajną w rozumieniu omawianego przepisu. W tych okolicznościach sąd uznał, że nie zaistniały okoliczności niezależne od ukaranego, których nie był on w stanie przewidzieć, że doszło do naruszenia przepisów, a tym samym brak podstaw do przyjęcia , że spełniła się okoliczność z art. 92c ust.1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Rozważania organów w tym zakresie nie naruszają prawa. Z tych względów sąd w myśl art. 151 ppsa skargę oddalił.