II SA/Rz 763/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na niewykonanie wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 9 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 419/06 uchylającego zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia I. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia adwokata. J. S. wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł. od wniesionej skargi na niewykonanie wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 9 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 419/06, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata; wniosek w tym zakresie podtrzymał w złożonym następnie urzędowym formularzu PPF mającym zastosowanie do osób fizycznych wnioskujących o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wg uzasadnienia wniosku i zawartego w nim oraz złożonego wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i córką. Jedyne źródło dochodów stanowi pobierana przez niego renta w wysokości 1382 zł. (córka jest bezrobotna, żona "czeka" na emeryturę). Ze świadczenia tego miesięcznie na zakup żywności przeznacza ok. 650 zł., zakup lekarstw – 300 zł., opłaty za wodę, gaz, energię elektryczną i telefon – ok. 280 zł., spłatę pożyczki – 297 zł. Ponosi także inne doraźne wydatki, w tym na ubezpieczenie OC posiadanego samochodu Fiat 126p (rok prod. 1979) – 360 zł. rocznie. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 123 m² wraz z zalesioną nieruchomością gruntową o pow. 1,68 ha. Wnioskodawca powołał się na poniesione w wyniku powodzi w 2010 i 2013 r. straty w uprawach oraz szkody w budynkach gospodarskich, których nie jest w stanie w pełni zlikwidować z uwagi na brak środków. W pierwotnym piśmie o przyznanie prawa pomocy zasygnalizował również brak opału na zimę. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. adwokata) – gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena wniosku PPF oraz informacji zawartych w poprzedzającym go piśmie skarżącego wskazuje na zasadność przyznania mu prawa pomocy obejmującego całość związanych ze sprawą kosztów sądowych. Zwolnienie od nich podyktowane jest przede wszystkim oceną jego sytuacji finansowej i materialnej. Wg oświadczenia nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów majątkowych ani zasobów pieniężnych, które mogłyby stanowić źródło ich pokrycia. Dochody, pochodzące z pobieranej renty, przeznaczane są w całości na zaspokojenie bieżących wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem (w kontekście udzielonych informacji, ich rodzaj i wysokość nie budzi zastrzeżeń). Dochody te często wręcz okazują się niewystarczające na zaspokojenie wszystkich niezbędnych wydatków, o czym w przypadku wnioskodawcy świadczy w szczególności sygnalizowany brak środków na zakup opału i remont budynków. Uznając za zasadne zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, nie stwierdzono jednocześnie uzasadnionych podstaw do pozytywnego załatwienia jego wniosku w części dotyczącej ustanowienia adwokata. W sytuacji, gdy ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie wnioskującej oraz z racji finansowania tego prawa ze środków publicznych, okoliczności jego przyznawania nie mogą budzić żadnych wątpliwości (jeżeli takie wystąpią, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek). J. S. w odniesieniu do całkowitego zakresu prawa pomocy nie wykazał warunkującej go przesłanki, a udzielone przez niego informacje – mimo wskazywanych trudności - nie jawią się jako w pełni spójne i przekonujące. Wynika to przede wszystkim z wzajemnego porównania deklarowanych dochodów (1382 zł.) i wydatków (1527 zł.), przy braku wskazania, skąd pokrywana jest brakująca różnica. W/w kwota wydatków nie uwzględnia przy tym kosztów utrzymania samochodu (opłat OC) oraz innych, z pewnością chociażby doraźnie ponoszonych (np. na zakup środków czystości, odzieży, obuwia). Skarżący nie wskazał również, w jaki sposób zamierza sfinansować zakup opału na zimę. Mimo nie budzącego wątpliwości wezwania, nie przedstawił wyciągów z posiadanych rachunków bankowych (nie poinformował też, że takowych nie posiada) oraz jakichkolwiek dowodów potwierdzających wysokość rat spłacanej pożyczki (w tym zakresie wyraźnego podkreślenia wymaga, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych co do zasady nie korzysta z pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego). W opisanej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych jawi się więc jako najbardziej adekwatne do wykazanych przez skarżącego okoliczności. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 16 grudnia 2010 r. II FZ 607/10, "w sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy". Wnioskodawca nie wykonując więc skierowanego do niego wezwania lub wykonując je tylko częściowo, musi się liczyć z negatywnym załatwieniem wniosku (przynajmniej w części). Za istotną okoliczność mającą wpływ na takie rozpoznanie złożonego wniosku należy tez uznać fakt inicjowania przez skarżącego przed tut. Sądem licznych postępowań sądowych i ubiegania się praktycznie w każdym o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2009 r. I OZ 304/09, skarżący wszczynając dużą liczbę postępowań musi liczyć się z tym, że prowadzona przez niego działalność będzie wymagała ponoszenia związanych z tym wydatków. Ich przerzucanie na ogół społeczeństwa (Skarb Państwa) jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach, których z przedstawionych względów w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał również potrzeby występowania przed Sądem przez fachowego pełnomocnika; wymogu w tym zakresie nie statuują też przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne. Sąd z urzędu bierze pod uwagę wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji, z mocy przepisów prawa ciąży też na nim powinność udzielania stronom występującym bez fachowego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych, ich skutków i skutków zaniedbań, co dodatkowo zabezpiecza ich prawa. W opisanej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych w wystarczającym stopniu zabezpieczy więc prawa skarżącego i nie zamknie mu drogi do merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 i 3 i art. 246 § 1 w związku z art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.