II SA/Rz 764/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 22 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy studni kopanej -skargę oddala- II SA/Rz 764/06 Uzasadnienie Przedmiotem skargi M. R. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego studni kopanej. Postępowanie w tej sprawie w I instancji prowadził Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) na skutek pisma interwencyjnego złożonego przez M. R., a dotyczącego w części także studni kopanej na działce J. I. Organ przeprowadził oględziny przedmiotowej działki, w oględzinach nie brali udziału A. i M. R., jak wynika z treści protokołu oględzin "zostali wyproszeni z terenu działki nr 197 J. I.". W ramach czynności kontrolnych organ zajmował się także sprawą wykonania przyłącza wodociągowego z działki nr 197, na której zlokalizowana jest studnia kopana, przez działkę nr 179, stanowiącą własność M. R. do budynku zlokalizowanego na działce nr 178, stanowiącej własność J. J.. PINB decyzją z [....].01.2005r. Nr [...] działając na podstawie art.105 § 1 ustawy z 14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) umorzył postępowanie w sprawie studni kopanej usytuowanej na dz. nr ewid. 197 w Z. W uzasadnieniu podano, że na działce powyższej położona jest studnia kopana, wykonana z kręgów betonowych o średnicy 80 cm, studnia ta według oświadczenia J. I. była wybudowana przed I wojną światową, zaś w 1988r. przeprowadzono jej remont. Polegał on na założeniu 5 kręgów betonowych, w tym czasie ze studni tej wykonano przyłącze wodociągowe z rur PCW do budynku J. J. Umorzenie organ uzasadnił brakiem możliwości odnalezienia przepisów prawa odnoszących się do budowy studni i niemożność ustalenia daty wybudowania studni. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. R., zarzucając wydanie decyzji przez organ niewłaściwy, wywodząc iż studnia jest urządzeniem wodnym podlegającym przepisom ustawy – prawo wodne. Dodatkowo podnosił, że J. J. wykonał dwie studnie w miejscu starej studni, zarzucał iż organy nadzoru budowlanego stosują prawo wybiórczo, w szczególności odnośnie jego studni. W odwołaniu poruszał także kwestie dotyczące przyłącza wodociągowego. Odwołujący się domagał, aby przesłuchać w sprawie wskazanych przez niego świadków. Decyzją z [...].04.2005r. Nr [...] WINB utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie wniósł M. R., a WSA w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z 14.12.2005r. II SA/Rz 532/05 uchylił decyzję organu odwoławczego. Zdaniem Sądu organ odwoławczy nie wywiązał się z obowiązków nałożonych nań dyspozycją art.7 i 77 § 1 k.p.a. pomijając milczeniem żądanie skarżącego przesłuchania świadków na okoliczność budowy dwóch studni na działce nr 197. Dodatkowo wskazano na niedostatki uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz naruszenie art.96 k.p.a. poprzez uniemożliwienie udziału skarżącemu w rozprawie przed organem I instancji, połączonej z oględzinami działki nr 197. Za chybione uznano natomiast twierdzenia skargi, że studnia kopana nie jest obiektem budowlanym. Sąd nakazał, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu rozważono legalność zlokalizowanych studni wskazanych przez skarżącego oraz prawidłowo uzasadnić wydaną w sprawie decyzję. Prowadząc ponownie postępowanie w tej sprawie WINB przeprowadził na gruncie rozprawę administracyjną, dotyczącą studni zlokalizowanej na działce nr 197. W rozprawie połączonej z oględzinami uczestniczyli m.in. A. R. i M. R., dokonano także przesłuchania jednego ze świadków wskazywanych przez M. R. – W. I. Uczestniczący w rozprawie J. J. wyjaśnił, że w 1988r. dokonano remontu starej i istniejącej od wielu lat studni na działce nr 197, za zgodą ówczesnego właściciela tej działki – F. I., a za zgodą ówczesnej właścicielki działki sąsiedniej – 179, także wybudowano wodociąg od remontowanej studni. W trakcie remontu usiłowano zlokalizować studnię obok starego źródła wpuszczając dwa lub trzy kręgi betonowe, ale okazało się że źródło pozostało w dotychczasowym miejscu. Wówczas wyciągnięto z ziemi stary pień drzewa, z którego wypływała woda, wpuszczono w miejscu źródła kręgi betonowe i usunięto starą obudowę studni. Kręgi znajdujące się obok właściwej studni przykryto pokrywą i zasypano warstwą ziemi. Woda z tej studni poprzez wodociąg służy J. J. do mycia samochodu, prania i podlewania grządek. M. R. oświadczył, że w 1988r została zlikwidowana stara studnia, zaś wykonano dwie nowe, ściśle do siebie przylegające. Dodatkowo podnosił nielegalność urządzenia sieci wodociągowej poprzez działkę nr 179, a także brak rozpatrzenia spraw związanych z gnojownikiem i zbiornikiem na gnojówkę oraz budynkiem inwentarzowym. Świadek W. I. potwierdził fakt remontu studni w 1988r., ale nie potrafił określić szczegółów związanych z jego realizacją. J. I. nie zezwolił na dokonanie odkrywki miejsca, gdzie wg M. R. ma znajdować się druga studnia. W trakcie rozprawy wykonano kilka sztuk zdjęć obrazujących przedmiotową studnię i materiał budowlany, stanowiący pozostałość po starej studni. Decyzją z [...].06.2006r. Nr [...] WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...].01.2005r. (w osnowie decyzji oczywiście błędnie podano datę wydania decyzji I instancji). W podstawie prawnej powołano się na art.138 § 1 pkt 1 k.p.a.. W uzasadnieniu przytoczono oświadczenia stron składane w trakcie rozprawy administracyjnej oraz zeznania świadka W. I. Organ przyjął, że w 1988r. został wykonany remont studni, istniejącej od czasów sprzed I wojny światowej. Remont ten polegał na tym, że początkowo obok starej studni wpuszczono kręgi betonowe, ale kręgi te zasypano, a w miejscu starej studni wpuszczono do niej kręgi betonowe i wymieniono obudowę tej studni. Z tej studni wykonano także przyłącz wodociągowy, który jest objęty odrębnym postępowaniem. Powołując się na § 44 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20.02.1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz.48 ze zm., zwane dalej "Rozp.nbu") organ przyjął, że roboty budowlane polegające na remoncie nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Podnoszone przez M. R. sprawy dotyczące gnojownika i zbiornika na gnojówkę stanowić będą odrębny przedmiot postępowania. Organ przyjął ponadto, że wpuszczone do ziemi kręgi betonowe, przykryte żeliwną pokrywą i przysypane ziemią nie są wykorzystywane. Skargę na powyższą decyzję wniósł M. R., zarzucając naruszenie przepisów art.2 pkt 1 i 2 prawa budowlanego, art.9 ust.1 pkt 19 lit. D prawa wodnego oraz art.19, 65, 77 i 89 k.p.a., "zlekceważenie postanowienia sądu administracyjnego z 14.12.2005", wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, uznając iż pozbawiona jest "podstawy faktycznej i prawnej" oraz obciążenie kosztami postępowania przez organ odwoławczy. Skarżący zarzuca, że studnie wykonane na działce nr 197 podlegają reżimowi prawa wodnego, wywodzi iż w czasie rozprawy nie zaprotokołowano wiernie jego wypowiedzi, nadto nie zgodzono się na odkopanie "drugiej studni". Skarżący kwestionuje przyjętą przez organ interpretację, że doszło do remontu starej studni. Skarga zawiera także odniesienie się do budowy przez działkę skarżącego sieci wodociągowej. M. R. wyraził stanowisko, iż "Naczelny Sąd Administracyjny kiedy tą sprawą zajął się Pan Z. Z. nie da się wpuścić w maliny". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. WINB wskazał, że protokół z rozprawy był odczytany uczestnikom rozprawy i przez nich podpisany, nadto kwestie dotyczące przyłącza wodociągowego są przedmiotem odrębnego postępowania. Pismem z 7.03.2006r. uczestnik postępowania – J. I. wniósł o oddalenie skargi, wywodząc iż skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony w rozumieniu art.28 k.p.a.. Podniósł, że studnia zlokalizowana jest w odległości ok. 30 m od granicy działki skarżącego, a jego działania nacechowane są złośliwością. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa). Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów o postępowaniu, dające podstawę do wznowienia postępowania, wreszcie inne, niż dające podstawę do wznowienia postępowania naruszenie przepisów o postępowaniu, o ile mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 Ppsa). W ocenie Sądu skarga nie jest uzasadniona. Przedmiotem oceny podlega decyzja organu odwoławczego utrzymującego w mocy decyzję PINB w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego odnośnie studni kopanej, zlokalizowanej na działce nr 197, stanowiącej własność J. I. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji odpowiada prawu. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że sprawa była już przedmiotem oceny WSA w Rzeszowie, który wydał prawomocny wyrok w dn.14.12.2005r. II SA/Rz 532/05, a ocena prawna znajdująca się w tym wyroku wiązała orzekającego w sprawie WINB oraz wiąże orzekający w niniejszej sprawie Sąd (art.170 Ppsa). Uchylając uprzednią decyzję Sąd w wyroku II SA/Rz 532/05 nakazał uzupełnić materiał dowodowy w sposób zapewniający czynny udział M. R. w postępowaniu wyjaśniającym. Organ odwoławczy, wbrew zarzutom skarżącego, zaleceniom tym zadośćuczynił, przeprowadzając na gruncie rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami oraz przesłuchaniem świadka – W. I. Od razu należy także stwierdzić, ze wywody skargi M. R. odnośnie naruszenia przepisów prawa wodnego i wywodzenie, że do sprawy winno mieć zastosowanie przepisów tej ustawy odnośnie szczególnego korzystania z wód, nie mogą zostać uznane za trafne. Kwestię tę przesądził także WSA w Rzeszowie w wyroku II SA/Rz 532/05, wskazując iż przedmiotowa studnia podlega reżimowi prawa budowlanego. W ocenie Sądu organ odwoławczy trafnie przyjął, że w sprawie doszło w 1988r. do remontu istniejącej na tej działce (nr 197) od wielu lat studni. Remont ten polegał na usunięciu dotychczasowych elementów studni (pnia drzewa, składników obudowy) oraz wpuszczeniu kręgów betonowych i zamontowaniu nowej obudowy powyżej poziomu ziemi. Organ przyjął także, że obok tej studni w ziemi pozostały wpuszczone kręgi, które początkowo miały służyć jako studnia, ale okazało się, ze źródło pozostało w dotychczasowym miejscu, z tych przyczyn kręgi te pozostały już w ziemi, a zostały one zabezpieczone pokrywą i przysypane ziemią. Fakty te potwierdzają wyjaśnienia J. J., który przeprowadzał roboty budowlane przy studni oraz częściowo zeznania świadka W. I. W trakcie rozprawy ustalono, że w istniejącej studni znajduje się rura łącząca przyłączem wodociągowym studnię z budynkiem J. J. Prawidłowo zakwalifikował wykonane roboty budowlane w 1988r. organ odwoławczy, który uznał że w świetle § 44 Rozp.nub remont istniejącej studni nie wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Wykonanie obiektu budowlanego w okresie sprzed wejścia w życie ustawy z 7.07.1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 207 z 2003r., poz.2016 ze zm., zwana dalej Upb) w sposób samowolny pozwalałoby w świetle przepisu przejściowego, a to art.103 ust.2 Upb, organowi nadzoru budowlanego zastosować do niego przepisy ustawy z 17.10.1974r. – prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz.229 ze zm., zwane dalej Upb z 1974). W grę wchodziło zastosowanie środków zwalczania tzw. samowoli budowlanej w trybie art.37 i nast. Upb z 1974. W myśl art.37 ust.1 Upb z 1974 "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowanych dla otoczenia". Ponieważ w świetle § 44 Rozp.nub remont istniejącej studni nie wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, brak było podstaw do zastosowania powyższego trybu przez organy nadzoru budowlanego. Chociaż więc uzasadnienie decyzji organu I instancji nie spełnia wszystkich wymogów przewidzianych dyspozycją art.107 § 1 i § 3 k.p.a., to niedostatki te nadrobił organ odwoławczy, działając zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku II SA/Rz 532/05. Umorzenie postępowania znajduje swe uzasadnienie także i w tym, że istniejąca studnia na dz. nr 197, stanowiącej własność J. I. nie oddziałuje na sferę praw czy obowiązków skarżącego – M. R. Studnia zlokalizowana jest w odległości ok. 30 m od granicy działki nr 179, należącej do skarżącego. M. R. nie pobiera wody z tej studni, według oświadczenia złożonego podczas rozprawy wodę czerpie z wodociągu komunalnego. Domaganie się w tej sytuacji przez skarżącego, aby dokonywać robót odkrywkowych na działce sąsiedniej, w sytuacji gdy usytuowanie studni i wpuszczonych obok niej kręgów nie budzi wątpliwości i wynika z logicznie sformułowanych wyjaśnień J. I. oraz J. J., nie ma żadnego uzasadnienia. Zgodnie z art.105 § 1 k.p.a. postępowanie umarza się, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Brak podstaw prawnych do działania organu nadzoru budowlanego w sprawie wykonanego w 1988r.r remontu istniejącej już studni kopanej, a także braku oddziaływania tej studni na prawa skarżącego, który domagał się wszczęcia postępowania administracyjnego, uzasadniał wydanie zaskarżonej decyzji. Kwestie związane z przebiegiem sieci wodociągowej przez działkę skarżącego nie były objęte przedmiotem zaskarżonej decyzji, z tych względów zarzuty skargi wykraczały poza przedmiot sprawy. Z tych przyczyn i działając na zasadzie art.151 Ppsa oddalono skargę.