II SA/Rz 770/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - postanawia - I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia dla skarżącego adwokata. Referendarz sądowy Agata Kosowska-Dudzik Wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, J. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Podniósł, że z renty wynoszącej 1251 zł utrzymuje siebie oraz bezrobotne: żonę i córkę. Mieszkają w domu o powierzchni 123 m.kw. Ich majątek to nieruchomość rolna o pow. 1,68 ha, zabudowania gospodarcze oraz samochód Fiat 126p z 1979 r. Strona nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych, ani zasobów pieniężnych. Zaciągnęła natomiast pożyczkę. We wniosku skarżący zwrócił uwagę na złą sytuację zdrowotną i związaną z tym konieczność zakupu leków. Podniósł, że w 2010 r. i 2013 r. w wyniku powodzi poniósł straty w zabudowaniach, jednak ich odbudowa jest niemożliwa ze względu na brak środków. Podkreślił, że pomocy żadnej nie otrzymuje, gdyż "wstydzi się". Zaznaczył, że jest "biedny i schorowany", żyje skromnie. Rozpoznając wniosek strony zważono, co następuje: Żądanie J. S. dotyczy przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie, co podyktowane jest brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym najszersze granice pomocy obejmują zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Powyższy wymiar wsparcia przez Państwo ustanowiony został dla osób o braku jakichkolwiek środków pieniężnych na sfinansowanie udziału w danym postępowaniu bądź też środki takie wprawdzie posiadających, lecz w ilości ledwo wystarczającej na egzystencję jednostki. Świadczy o tym treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., wedle którego przesłanką przyznania całkowitego prawa pomocy jest niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny stanowi z kolei przesłankę przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Należy wskazać, że strona ubiegająca się o pomoc winna najpierw poczynić oszczędności w wydatkach własnych do granic tzw. koniecznego utrzymania w rozumieniu powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Inicjując przed sądem wiele postępowań musi zdawać sobie jednocześnie sprawę, iż wiążą się z tym określone koszty, których poniesienie winno nastąpić przede wszystkim jej staraniem. Tylko zatem ta ostatnia okoliczność (tj. prowadzenia wielu postępowań sądowych) nie może sama w sobie przemawiać za koniecznością udzielenia stronie żądanego przez nią wsparcia. J. S. i jego rodzina mają zaspokojone podstawowe potrzeby egzystencjalne tj. w zakresie wyżywienia, mieszkania oraz leczenia. Przeciwna okoliczność nie wynika z żądania strony, która tylko zwraca uwagę, że żyje skromnie. Jednocześnie wskazuje, że nie korzysta z żadnych form pomocy ze wstydu. Tego rodzaju argument nie może jednak w żadnym razie przesądzać o konieczności uwzględnienia żądania strony w całości. Fakt posiadania zobowiązania cywilnoprawnego świadczy z kolei o możliwości jego spłaty – na zaległości w tym zakresie skarżący zresztą nie wskazuje. Ponadto, w świetle orzecznictwa sądowego, spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy; prywatne zobowiązania finansowe nie korzystają w tym zakresie z pierwszeństwa względem ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3.06.2013 r. II FZ 281/13, publ.: www.nsa.gov.pl). Mając na uwadze fakt utrzymywania rodziny skarżącego tylko z jego dochodu, konieczność ponoszenia wydatków na leczenie własne i brak posiadania cennych przedmiotów uznano, że adekwatnym do tego rodzaju przedstawionych przez stronę okoliczności będzie zwolnienie jej od wszelkich kosztów sądowych, które aktualnie obciążają skarżącego (200 zł z tytułu wpisu od skargi), jak i tych, które mogą się pojawić w przyszłości. Jednocześnie odmówiono ustanowienia dla strony profesjonalnego pełnomocnika, mając na uwadze wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy. Ponadto, należy zwrócić skarżącemu uwagę, że sąd z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a., zobowiązany jest do uwzględnienia wszelkich naruszeń prawa mających miejsce w postępowaniu administracyjnym oraz w myśl art. 6 P.p.s.a. udzielać stronie występującej w sprawie bez adwokata stosownych pouczeń Tego rodzaju orzeczenie zabezpiecza prawo strony do sądu, nie skutkując równocześnie przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (tzn. również w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika). Jego podstawę stanowią art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.