II SA/Rz 770/14

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie wysokości opłaty za gospodarowanie nieruchomościami komunalnymi postanawia odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt j.w. w części dot. odmowy ustanowienia adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt j.w. – w wyniku rozpoznania wniosku J. S. – zwolniono go od kosztów sądowych, odmawiając jednocześnie przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 27 listopada 2014 r. WSA w Rzeszowie oddalił wniesioną przez niego skargę, zaś postanowieniem z dnia 6 lutego 2015 r. odrzucił sporządzoną przez niego osobiście od tego wyroku skargę kasacyjną. W terminie do wniesienia zażalenia skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, który to wniosek podtrzymał w złożonym następnie urzędowym formularzu PPF, obowiązującym w postępowaniu sądowoadministracyjnym osoby fizyczne. Wskazał w nim, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Jedyne źródło ich utrzymania stanowi pobierana przez niego renta w wysokości 1382 zł brutto, żona jest osobą niepracującą. Brak im wystarczających środków "na życie"; skarżący na zakup lekarstw w związku z problemami zdrowotnymi przeznacza ok. 410 zł miesięcznie, na spłatę pożyczki 576 zł, ponosi opłaty komunalne, opłaca podatki, ubezpieczenie budynków i pojazdu, dokonuje zakupu środków czystości. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 123 m² wraz z budynkami gospodarczymi i nieruchomością rolną o pow. 1,68 ha (V i VI klasa gruntów). Pojazdy mechaniczne to Fiat 126p z 1979 r. Wszystkie zabudowania zostały zalane w czasie powodzi w 2010 i 2013 r. i wymagają remontów, na co brak środków. W złożonym w wyniku wezwania dodatkowym oświadczeniu wnioskodawca wyjaśnił, że na zakup żywności, opłaty komunalne i lekarstwa wydaje ok. 1060 zł miesięcznie. Koszty uprawy pola przewyższają uzyskiwane korzyści, nie pobiera dopłat do produkcji rolnej. Od marca 2015 r. jego renta wynosi 1281 zł netto. Na jego utrzymaniu prócz żony pozostaje bezrobotna córka. Do 2018 r. obciąża go spłata pożyczki 333 zł miesięcznie (na potwierdzenie przedłożył dowody wpłat z dnia 16 i 20 marca 2015 r.). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Powołane wyżej postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 lipca 2014 r. na mocy art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), z uwagi na niewniesienie sprzeciwu, ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Ponieważ postanowienie to należy do kategorii orzeczeń niekończących postępowania w sprawie, rozpoznanie obecnie złożonego wniosku następuje w trybie art. 165 tej ustawy, zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (do zastosowania tego przepisu uprawnia regulacja art. 258 § 3 P.p.s.a., nakazująca odpowiednie stosowanie do zarządzeń i postanowień referendarza sądowego przepisów dotyczących zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu). W tym kontekście należy rozważyć, czy skarżący obecnie złożonym wnioskiem i udzielonymi informacjami wykazał okoliczności uzasadniające dokonanie zmiany wcześniejszego orzeczenia w zakresie odmowy ustanowienia adwokata (ponieważ na mocy postanowienia z dnia 22 lipca 2014 r. w przedmiotowej sprawie zwolniono już skarżącego od kosztów sądowych i zwolnienie to przysługuje mu nadal, wniosek w tym zakresie nie podlega rozpoznaniu, o czym informację przekazano mu już w piśmie z dnia 12 marca 2015 r.). Porównanie informacji udzielonych dla potrzeb rozpoznania pierwotnego i obecnego wniosku PPF nie daje żadnych podstaw do takiego stwierdzenia. Opierają się one na takim samym uzasadnieniu, tj. prowadzeniu przez skarżącego wspólnego gospodarstwa domowego z żoną i córką, braku innych poza pobieraną przez niego rentą stałych źródeł dochodu oraz wartościowych składników majątkowych. Zmianie nie uległa sytuacja osobista wnioskodawcy, który nadal sygnalizuje problemy ze zdrowiem, ani też profil ponoszonych wydatków, przeznaczanych na bieżące utrzymanie siebie, rodziny i domu (zakup żywności, opłaty za tzw. media, leczenie – zakup leków, spłatę pożyczki). W tym zakresie, nie kwestionując zasadności przyznanego skarżącemu w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, aktualne pozostają argumenty przemawiające za odmową ustanowienia adwokata. Wiązałoby się to z rozszerzeniem przyznanego mu już częściowego prawa pomocy na prawo pomocy w zakresie całkowitym, warunkowane wykazaniem braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skarżący mimo powoływania się na niskie i nieadekwatne do potrzeb dochody oraz złą sytuację materialną, przesłanki tej nie spełnia. Podyktowane jest to wyjątkowym charakterem całkowitego prawa pomocy, znajdującym potwierdzenie w ukształtowanym orzecznictwie sądowym oraz piśmiennictwie, wg którego do skutecznego ubiegania się o nie uprawnione są osoby ubogie (bezrobotne, bezdomne), nie posiadające jakichkolwiek środków do życia. Mimo opisywanych trudności finansowych, skarżący wraz z żoną i córką ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz stałe źródło dochodów, które – jak wynika z udzielonych informacji - zabezpiecza ich podstawowe potrzeby życiowe. O ile potrzeby te co do zasady kwalifikują się do przyznania im pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, to nie korzysta z niego obciążająca skarżącego spłata pożyczki (znajduje to potwierdzenie m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2013 r. I OZ 862/13, wg którego prywatne zobowiązania finansowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi). Znamienne jest również to, że skarżący we wniosku PPF zadeklarował spłatę pożyczki w wysokości 576 zł, podczas gdy przedłożone przez niego następnie potwierdzenia opiewają wyłącznie na kwotę 330 zł. Nie bez znaczenia pozostaje też pominięty we wniosku PPF, niemniej wynikający z akt sprawy fakt uzyskiwania przez niego dodatkowych dochodów ze sprzedaży złomu, co potwierdzają m.in. faktury z dnia 5 lutego, 14 kwietnia, 24 maja, 18 lipca i 8 listopada 2014 r., odpowiednio na kwoty 117, 310, 816, 132 i 168 zł. W kontekście danych bezpośrednio rzutujących na zakres przyznawanego prawa pomocy, zwrócenia uwagi wymaga również brak odniesienia się przez skarżącego do tak istotnych okoliczności, jak zawartego w wezwaniu do złożenia dodatkowego oświadczenia żądania wskazania wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z uzyskiwanymi dochodami, posiadanym majątkiem i ponoszonymi wydatkami; pierwotnie we wniosku PPF jako taka osoba została wskazana tylko żona, następnie w dodatkowym oświadczeniu córka, co nadal budzi wątpliwości, gdyż w aktach administracyjnych sprawy zalega zaświadczenie Urzędu Gminy [...] z dnia 14 lutego 2014 r., że pod wskazanym przez skarżącego adresem zamieszkania zameldowanych jest łącznie 7 osób). W opisanej sytuacji nie stwierdzono więc uzasadnionych podstaw do zmiany postanowienia z dnia 22 lipca 2014 r. i rozszerzenia zakresu przyznanego skarżącemu prawa pomocy na ustanowienie adwokata. Zwolnienie od kosztów sądowych jawi się jako najbardziej adekwatne do wykazanych przez niego okoliczności i w wystarczającym stopniu zabezpieczające jego prawa. Z tego względu, na podstawie art. 165 w/z art. 245 § 2 i 3, art. 246 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 i § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.